Trong phiên chất vấn buổi sáng, Bộ trưởng Bộ Khoa học - Công nghệ đã làm rõ nhiều vấn đề liên quan đến việc triển khai Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị, đặc biệt là tình trạng chậm giải ngân nguồn vốn dành cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Về ý nghĩa chiến lược của Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị, Nghị quyết 57 đã thể hiện tầm nhìn mang tính lịch sử, xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực để phát triển nhanh lực lượng sản xuất hiện đại, đồng thời cũng là động lực chính của mô hình phát triển mới.
Kể từ sau khi Nghị quyết 57 được ban hành, chỉ riêng Bộ Khoa học và Công nghệ đã tham mưu, trình Quốc hội, Chính phủ ban hành theo thẩm quyền 195 văn bản quy phạm pháp luật, trong đó Quốc hội đã thông qua 11 luật và một nghị quyết đặc thù - Nghị quyết số 193. Có thể nói, về cơ bản, thể chế triển khai Nghị quyết 57 đã hoàn thiện.
Đặc biệt, nguồn ngân sách tăng nhanh: Năm 2025 bố trí 75.000 tỷ đồng; năm 2026 bố trí 95.000 tỷ đồng; và năm 2027 dự kiến là 120.000 tỷ đồng.
Thứ hai, về các kết quả: Sau gần 2 năm triển khai quyết liệt, sự chuyển mình đã thể hiện rõ nét qua các con số cụ thể: Chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu GII năm 2026 của Việt Nam tăng lên 1 bậc, xếp thứ 43 trên 139 quốc gia và đứng thứ ba ASEAN. Đã phê duyệt 11 nhiệm vụ công nghệ chiến lược với tổng kinh phí 6,6 nghìn tỷ đồng, trong đó vốn xã hội hóa đạt 71,8%. Đã phê duyệt đồng tài trợ 11 nhiệm vụ nghiên cứu chung Việt Nam - Nhật Bản về chip bán dẫn với tổng kinh phí gần 500 tỷ đồng. Các doanh nghiệp Việt Nam đã từng bước làm chủ một số công nghệ lõi trong lĩnh vực 5G, robot, UAV, camera AI, vaccine…
Tốc độ Internet di động tăng 50 bậc lên hạng 8 thế giới; mạng 5G phủ sóng 93,4% dân số với 27,2 triệu thuê bao. Đã phủ sóng 483 thôn lõm sóng và kích hoạt hệ Internet vệ tinh tại 196 điểm khó khăn nhất. Đến nay, cơ bản 100% thôn, bản trên cả nước đã được phủ sóng viễn thông. Với thành tích này, Việt Nam đã nhận giải thưởng Lãnh đạo Chính phủ năm 2026 do Hiệp hội Thông tin di động toàn cầu trao tặng.
Doanh thu công nghiệp công nghệ số 10 tháng đầu năm 2026 ước đạt 254,6 tỷ USD, tăng 53%. Đã ban hành Khung kiến trúc tổng thể số quốc gia, danh mục 79 nền tảng dùng chung; đã có 70/104 cơ sở dữ liệu chuyên ngành và 8/12 cơ sở dữ liệu trọng yếu đã đồng bộ với Trung tâm Dữ liệu quốc gia; cả nước có khoảng 36,16 triệu chứng thư chữ ký số được cấp.
Chỉ số AI toàn cầu của Việt Nam tăng 18 bậc. Báo cáo xếp hạng năng lực cạnh tranh số và trí tuệ nhân tạo thế giới năm 2026, Việt Nam đứng thứ 36 thế giới và thứ ba ASEAN. Những kết quả này ghi nhận bước tiến về năng lực số và trí tuệ nhân tạo gắn với mục tiêu nâng cao năng lực cạnh tranh số mà Nghị quyết 57 đã đặt ra.
Thứ ba, về những tồn tại, hạn chế và điểm nghẽn thẳng thắn nhìn nhận: Đến ngày 30/10/2026, giải ngân mới đạt 42,12% dự toán trong phạm vi thống kê của Kho bạc Nhà nước. Thương mại hóa kết quả nghiên cứu còn hạn chế; việc định giá tài sản trí tuệ hình thành từ ngân sách nhà nước còn lúng túng; một số nhiệm vụ công nghệ chiến lược triển khai chậm; công tác xây dựng dữ liệu còn chậm, chưa đồng bộ; cán bộ cấp xã ở một số nơi phải sử dụng nhiều phần mềm, người dân còn phải cung cấp lại thông tin; năng lực kiểm chứng AI, bảo vệ dữ liệu và ứng phó với nội dung giả mạo cần tiếp tục được nâng cao.
Bộ trưởng cũng giải trình về những khó khăn trong thương mại hóa kết quả nghiên cứu, định giá tài sản trí tuệ, phát triển công nghệ lõi, công nghệ chiến lược và huy động doanh nghiệp tham gia nghiên cứu.
Bên cạnh đó, các nội dung về quản trị trí tuệ nhân tạo (AI), kết nối dữ liệu quốc gia và những bất cập trong chuyển đổi số cấp xã cũng được đại biểu đặt ra tại nghị trường.
Trước khi kết thúc phiên họp buổi sáng, 6 đại biểu Quốc hội cũng đã đặt câu hỏi cho Bộ trưởng Bộ Khoa học - Công nghệ trong phiên chất vấn buổi chiều.
Đại biểu Tráng A Dương (Đoàn ĐBQH tỉnh Lào Cai) phản ánh người dân vẫn phải đi lại nhiều lần, cung cấp những giấy tờ mà cơ quan Nhà nước đã có hoặc có thể khai thác từ dữ liệu. Đại biểu đề nghị làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm và lộ trình khắc phục, đặc biệt tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi.
Liên quan đến phát triển kinh tế số, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Đoàn ĐBQH thành phố Hải Phòng) đặt câu hỏi về khả năng đạt mục tiêu kinh tế số chiếm 23,5% GDP vào năm 2027, trong khi tỷ trọng năm 2025 mới ước đạt 14,02%.
Đại biểu đề nghị Bộ trưởng Bộ Khoa học - Công nghệ chỉ rõ những động lực có thể tạo ra bước tăng trưởng này và mức đóng góp dự kiến của từng động lực.
Về chữ ký số, đại biểu Phan Thị Mỹ Dung (Đoàn ĐBQH tỉnh Tây Ninh) phản ánh nhiều người dân, doanh nghiệp đã được cấp chữ ký số nhưng chưa biết sử dụng vào công việc gì, thao tác ra sao và khi nào có thể thay thế chữ ký trên giấy.
Đại biểu đề nghị Bộ trưởng đưa ra giải pháp đơn giản hóa quy trình, hướng dẫn sử dụng và bảo đảm an toàn pháp lý.
Trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ, đại biểu Nguyễn Danh Tú (Đoàn ĐBQH tỉnh An Giang) đề nghị làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm và giải pháp ngăn chặn nguy cơ tái diễn tình trạng tồn đọng đơn đăng ký sở hữu công nghiệp, bảo đảm quyền lợi của tổ chức, cá nhân.
Đại biểu Bùi Văn Dũng (Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa) đặt vấn đề làm thế nào để những thành quả khoa học công nghệ và chuyển đổi số thực sự được chuyển hóa thành năng suất lao động, thu nhập của người dân và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam.
Một vấn đề khác được quan tâm là tình trạng thiếu sóng viễn thông tại các vùng khó khăn.
Đại biểu Trần Nhật Minh (Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An) cho biết, đến hết quý III, cả nước vẫn còn 215 thôn, bản chưa được phủ sóng viễn thông, chủ yếu ở vùng sâu, vùng xa.
Đại biểu đề nghị Bộ trưởng làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm, cam kết thời điểm hoàn thành phủ sóng và giải pháp bảo đảm kết nối ổn định cho người dân.