Quy hoạch hơn 11.400 ha, đi qua 16 phường, xã
Theo Quyết định số 6075/QĐ-UBND, phạm vi nghiên cứu lập điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng kéo dài từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở, với diện tích khoảng 11.418 ha.
Khu vực quy hoạch thuộc địa giới hành chính 16 phường, xã gồm: Thượng Cát, Đông Ngạc, Phú Thượng, Hồng Hà, Bồ Đề, Long Biên, Lĩnh Nam, Ô Diên, Mê Linh, Thiên Lộc, Vĩnh Thanh, Đông Anh, Bát Tràng, Thanh Trì, Nam Phù và Hồng Vân.
Về ranh giới, phía Bắc sông cơ bản lấy đến đê tả ngạn sông Hồng, thuộc các xã Mê Linh, Thiên Lộc, Vĩnh Thanh, Đông Anh, Bát Tràng và các phường Bồ Đề, Long Biên. Phía Nam sông cơ bản lấy đến đê hữu ngạn, thuộc các phường Thượng Cát, Đông Ngạc, Phú Thượng, Hồng Hà, Lĩnh Nam và các xã Ô Diên, Thanh Trì, Nam Phù, Hồng Vân. Phía Tây giáp cầu Hồng Hà, phía Đông giáp cầu Mễ Sở.
Quy mô dân số dự báo từ 800.000 đến 1,2 triệu người. Đây là ngưỡng dự báo phục vụ tính toán nhu cầu sử dụng đất và khả năng đáp ứng của hệ thống hạ tầng xã hội, hạ tầng kỹ thuật. Quy mô dân số cụ thể sẽ phụ thuộc vào khả năng đáp ứng các yêu cầu về an toàn thoát lũ, đê điều và được cấp có thẩm quyền chấp thuận.
Việc điều chỉnh quy hoạch nhằm hình thành trục không gian xanh trung tâm gắn với văn hóa, sáng tạo dọc sông Hồng; kết nối không gian đô thị hai bờ thành một cấu trúc thống nhất, phát huy giá trị cảnh quan, lịch sử, văn hóa và tiềm năng phát triển kinh tế - xã hội.
Bên cạnh đó, quy hoạch xác định vị trí và hướng tuyến giao thông kết hợp hệ thống cầu vượt sông, kết nối các loại hình giao thông dọc và ngang sông, giao thông công cộng, đường thủy và đường sắt đô thị.
Một trong những nội dung quan trọng của quy hoạch là định hướng từng bước di dời, sắp xếp và quy hoạch lại các khu dân cư ngoài đê sông Hồng, kết hợp cải tạo, chỉnh trang những khu vực đủ điều kiện.
Theo đó, các khu dân cư ven sông được phân thành 3 nhóm chính: khu vực được giữ lại để cải tạo, chỉnh trang có điều kiện; khu vực phải di dời một phần do yêu cầu phòng, chống lũ hoặc bảo đảm hạ tầng thiết yếu như phòng cháy, chữa cháy, vệ sinh môi trường; và khu vực tái thiết đô thị.
Việc phân loại được căn cứ vào mức độ bảo đảm an toàn phòng, chống và thoát lũ; phạm vi ảnh hưởng của trục đại lộ, các nút giao thông và công trình hạ tầng; khả năng duy trì cấu trúc làng sau khi mở đường; giá trị di tích, kiến trúc, lịch sử, văn hóa và nghề truyền thống.
Thêm cạnh đó, chất lượng hạ tầng hiện hữu và vị trí của từng khu vực trong cấu trúc phát triển đô thị mới cũng là những yếu tố được xem xét. Với các làng nghề truyền thống, làng lâu đời có giá trị, thành phố ưu tiên bảo tồn khu vực lõi, chỉnh trang hạ tầng và kiểm soát phát triển.
Các khu vực thuộc diện di dời để tái thiết gồm những nơi không bảo đảm an toàn thoát lũ; nằm trong phạm vi mở đường giao thông, trục đại lộ cảnh quan, các nút giao thông và công trình hạ tầng.
Ngoài ra, nhóm này còn bao gồm toàn bộ khu vực trong Vành đai 2, đoạn từ cầu Nhật Tân đến cầu Vĩnh Tuy, cùng một số khu dân cư khác được xác định cụ thể trong đồ án quy hoạch.
Các khu vực thực hiện dự án phục vụ tái định cư cũng nằm trong phạm vi sắp xếp, gồm khu đô thị định cư và khu đô thị đa mục tiêu tại các phường Lĩnh Nam, Long Biên, Bồ Đề và xã Bát Tràng.
Song song với quá trình tái thiết, Hà Nội đặt yêu cầu bảo tồn các di tích lịch sử - văn hóa, địa điểm lưu niệm sự kiện cách mạng, kháng chiến, bao gồm cả di tích đã được xếp hạng và chưa được xếp hạng, gắn với cộng đồng dân cư.
Thành phố sẽ tiếp tục rà soát, xác định giải pháp cụ thể đối với từng khu vực, từ cải tạo, chỉnh trang có điều kiện đến di dời để tái thiết. Các phương án sẽ được cụ thể hóa trong quy định quản lý theo quy hoạch, quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 và các dự án đầu tư.
Hình thành không gian "Phòng khách đô thị" ven sông Hồng
Về định hướng kiến trúc, không gian hai bên sông Hồng được tổ chức thành trục xanh, văn hóa và cảnh quan trung tâm của Thủ đô. Cấu trúc không gian gồm các lớp mặt nước, bãi sông, công viên, khu dân cư và đô thị, kết nối với hệ thống giao thông dọc sông, các cầu vượt sông và những trục giao thông ngang.
Toàn tuyến được chia thành 3 đoạn với tính chất và chức năng khác nhau.
Đoạn D1, từ cầu Hồng Hà đến cầu Thăng Long, định hướng phát triển không gian sinh thái, bảo tồn thiên nhiên, làng xóm, thể dục thể thao, trung tâm nghiên cứu, trải nghiệm và các khu đô thị mới có mật độ xây dựng thấp.
Các công trình cao tầng được bố trí tại khu vực Chu Phan - Tráng Việt và xung quanh cầu Thượng Cát, gắn với các đầu mối giao thông như cảng Thượng Cát, depot đường sắt, tạo điểm nhấn kiến trúc cho khu vực.
Đoạn D2, từ cầu Thăng Long đến cầu Thanh Trì, được định hướng phát triển thành khu vực hỗn hợp, đa chức năng, tập trung các trung tâm văn hóa - nghệ thuật, thương mại, tài chính quốc tế, dịch vụ du lịch, đổi mới sáng tạo và công viên văn hóa, nghệ thuật. Khu vực này cũng phát triển các khu đô thị mới, đô thị tái định cư và đô thị đa mục tiêu.
Đáng chú ý, tại bờ hữu sông Hồng, không gian "Phòng khách đô thị" được tổ chức với hệ thống công viên đô thị, kết hợp tái thiết khu dân cư hiện hữu và phát triển các không gian đa chức năng. Một số công trình công cộng, văn hóa quan trọng sẽ được bố trí làm điểm nhấn.
Trong khi đó, bờ tả sông Hồng được định hướng phát triển các khu chức năng đô thị hiện đại, công trình công cộng và nhà ở đa dạng, hài hòa với cảnh quan chung. Hệ thống công viên đô thị được bố trí dọc hai bên bờ sông và tại khu vực bãi giữa sông Hồng. Đặc biệt, khu vực này dự kiến có tháp điểm nhấn gắn với trục Hồ Tây - Cổ Loa.
Đoạn D3, từ cầu Thanh Trì đến cầu Mễ Sở, được định hướng phát triển hệ thống công viên đô thị, công viên chuyên đề nghỉ dưỡng sinh thái kết hợp hoạt động trải nghiệm. Các khu chức năng đô thị sẽ gắn với hệ thống cảng hàng hóa, cảng hành khách và bến thủy nội địa phục vụ du lịch.
Trong giai đoạn đầu triển khai quy hoạch phân khu, Hà Nội tập trung vào một số dự án thành phần gồm trục đại lộ cảnh quan hai bên sông; công viên công cộng phường Phú Thượng; công viên bãi sông phường Hồng Hà; khu "Phòng khách đô thị"; khu tái định cư tại phường Lĩnh Nam; khu đô thị định cư tại phường Long Biên và dự án giải phóng mặt bằng độc lập.
Ở giai đoạn tiếp theo, thành phố sẽ hoàn thành các dự án thành phần còn lại, cũng như định hướng xây dựng các khu chức năng đô thị mới, bao gồm nhà ở, công trình công cộng hành chính, thương mại và dịch vụ.
Về nguyên tắc tổ chức không gian, đô thị được phát triển theo cấu trúc phân lớp, thấp dần về phía bờ sông. Khu vực sát bờ sông ưu tiên bố trí không gian ngập nước; tiếp đến là khu bán ngập với công viên, cây xanh, quảng trường. Những khu vực ít ngập được bố trí dịch vụ du lịch và công trình thấp tầng có thể tháo lắp, trong khi khu vực sát đê định hướng phát triển các chức năng hỗn hợp, thương mại, dịch vụ, văn phòng, nhà ở, y tế và giáo dục.
Cụ thể, tại cao độ trên 11,5 m, thành phố cho phép xây dựng công trình; từ 9,5-11,5 m bố trí công trình thích ứng, nhà nổi, ưu tiên không gian vui chơi, giải trí và sinh hoạt cộng đồng. Khu vực từ 7,5-9,5 m ưu tiên đường bộ và công viên bán ngập; dưới 7,5 m bố trí đường dạo và công viên ngập nước.
Các phương án phát triển không gian, sử dụng bãi sông và bố trí công trình, hạ tầng phải được kiểm chứng bằng mô hình thủy văn, thủy lực, bảo đảm an toàn phòng, chống lũ, an toàn đê điều và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Quyết định phê duyệt điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng có hiệu lực kể từ ngày ký, đồng thời thay thế Quyết định số 1045/QĐ-UBND ngày 25/2/2022 của UBND TP Hà Nội về phê duyệt Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, tỷ lệ 1/5.000.