“Vén Lớp Họa Điệp” chính thức khai mạc ngày 15/11/2026 tại Hội quán Phúc Kiến, số 40 Lãn Ông, phường Hoàn Kiếm, Hà Nội.

Đây là hoạt động thuộc khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, đồng thời là hoạt động trong Tuần lễ Giới 2026 được đồng tổ chức bởi ECUE-VGEM (doanh nghiệp xã hội với sứ mệnh thúc đẩy bình đẳng giới, đa dạng, dung hợp tại nơi làm việc, trong xã hội) và Nhà Nhiều Cột. Không gian sẽ tiếp tục mở cửa miễn phí cho công chúng từ 8:00 - 20:00 các ngày 16-29/11.

Muốn có nhiều người được gặp gỡ với tranh Đông Hồ

Chia sẻ ý tưởng mang “Vén Lớp Họa Điệp” tham gia vào Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, ông Lê Quang Bình - Giám đốc ECUE cho biết: “Chúng tôi chọn chủ đề này vì muốn có nhiều người được gặp gỡ với tranh Đông Hồ.

Ông Lê Quang Bình - Giám đốc ECUE chia sẻ tại sự kiện.
Ông Lê Quang Bình - Giám đốc ECUE chia sẻ tại sự kiện.

UNESCO vừa công nhận nghề sản xuất tranh Đông Hồ là di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp. Vì vậy, để phát triển, ngoài nỗ lực của ba gia đình đang duy trì và gìn giữ nghề, các chính sách của nhà nước thì sự đồng hành của người dân đặc biệt các bạn trẻ rất quan trọng”.

Tranh dân gian Đông Hồ vốn gắn liền với đời sống nông nghiệp và tâm hồn người dân Đồng bằng Bắc Bộ. Một bức tranh ra đời là kết quả của “lớp lớp” hồ điệp quét lên giấy, “lớp lớp” màu in qua các bản khắc, và “lớp lớp” những dạng thức lao động khác nhau. Người vẽ mẫu, người đục ván, người giã điệp, người quấy màu. Rồi người in nét, người mang tranh đi phơi, người đem tranh đi bán. Để nuôi dưỡng nghề truyền thống này, người làm tranh đâu chỉ làm mỗi tranh. Đôi tay cầm cọ vẽ lên tờ giấy dó, cũng là đôi tay chăm nom những đứa con ăn học, là đi chợ cơm nước cho cả nhà, là những lời dạy, lời dặn dò hãy cố giữ nghề.

Trong số đó, những hoạt động chăm sóc thường chưa được nhìn thấy hoặc ít khi được ghi nhận đầy đủ. Đó là những người lo cơm nước cho gia đình, là người chăm sóc những người thân, là người dọn dẹp sau khi những bức tranh hoàn thành. Chính những công việc không tên ấy lại đóng vai trò thiết yếu, làm điểm tựa để hoàn thành tác phẩm và tiếp nối nghề truyền thống.

Bà Phạm Thủy Tiên, Giám tuyển triển lãm
Bà Phạm Thủy Tiên, Giám tuyển triển lãm "Vén lớp hoa điệp" chia sẻ với công chúng về ý nghĩa các hình tượng trưng bày tại triển lãm.

Không gian “Vén lớp họa điệp” ra đời từ mong muốn bóc tách những lớp lang ấy. Đội ngũ thực hiện mong muốn làm nổi bật sự tham gia của tập thể trong quá trình sáng tạo và nuôi dưỡng nghệ thuật dân gian, từ đó tôn vinh những dạng thức lao động đan cài ẩn sau mỗi tác phẩm.

Một không gian đối thoại giữa nghệ thuật truyền thống và hiện đại

“Vén lớp họa điệp” là điểm giao giữa truyền thống và hiện đại. Tại đây, những bức tranh dân gian nguyên bản trưng bày cùng các tác phẩm đương đại; những biểu tượng thân quen hiện diện trong biểu đạt mới lạ; câu chuyện của những người làm tranh gạo cội được tiếp nối bởi hành trình của thế hệ nghệ sĩ trẻ; và những công đoạn sáng tác song hành với hàng trăm công việc không tên.

Mỗi tác phẩm mang đến thể hiện riêng về những chủ đề quen thuộc: từ hình tượng người phụ nữ, quan niệm về vai trò mỗi cá nhân trong cộng đồng, cho đến những câu chuyện thầm lặng phía sau. Các nghệ sĩ chủ động bày tỏ và thể hiện ý tưởng với những chất liệu đa dạng, từ giấy dó, lụa, tranh kỹ thuật số, tượng thạch cao... Ở đó, người tham gia có thể vừa chiêm ngưỡng, đồng thời tương tác với tác phẩm và bày tỏ suy tư của mình.

“Vén Lớp Họa Điệp” - mở ra không gian đối thoại giữa nghệ thuật truyền thống và hiện đại, bình đẳng giới - ảnh 3

Trong vai trò Giám tuyển, bà Phạm Thủy Tiên cho biết: “Bằng cách đặt di sản Đông Hồ bên cạnh những thực hành nghệ thuật hiện nay, không gian này hướng đến việc đọc lại mối quan hệ giữa giới, lao động và sáng tạo qua các thế hệ. Đồng thời, triển lãm mở rộng đối thoại về cách thế hệ trẻ tiếp nhận di sản trong thời đại số. Di sản không chỉ là đối tượng cần bảo tồn, mà còn là một hệ thống tri thức và giá trị văn hóa có thể được tái diễn giải, phản biện và kết nối với những vấn đề đương đại”.

Mở ra những cuộc đối thoại về bình đẳng giới

Một trong những trọng tâm của không gian là làm nổi bật lên câu chuyện về lao động chăm sóc - những công việc thiết yếu đối với đời sống cá nhân, gia đình và cộng đồng nhưng thường không được gọi tên, ghi nhận tương xứng.

Thông qua trải nghiệm trực tiếp với tác phẩm, chất liệu và không gian sắp đặt, công chúng được tự đặt ra những câu hỏi về các công việc, vai trò và mối quan hệ giới trong đời sống: Những công việc nào đang được nhìn thấy? Những đóng góp nào vẫn bị coi là điều hiển nhiên? Và chúng ta có thể cùng nhau thay đổi cách phân chia, chia sẻ và ghi nhận lao động như thế nào?

“Vén Lớp Họa Điệp” - mở ra không gian đối thoại giữa nghệ thuật truyền thống và hiện đại, bình đẳng giới - ảnh 4

Bà Mai Quỳnh Anh - Quản lý dự án Nhà Nhiều Cột chia sẻ: “Như lớp giấy dó và hồ điệp âm thầm nâng đỡ mỗi bức tranh Đông Hồ, công việc chăm sóc chính là nền tảng quan trọng, là bệ đỡ toàn bộ cấu trúc của gia đình và xã hội, nhưng lại ít được nhìn nhận đúng giá trị.

Theo báo cáo của UN Women năm 2025, phụ nữ hiện gánh vác khối lượng việc chăm sóc không lương gấp 2,5 lần nam giới. Trong khi đó, theo nghiên cứu do Viện Lãnh đạo Phụ nữ Toàn cầu (GIWL) thuộc Đại học Quốc gia Úc (ANU) hợp tác với Investing in Women thực hiện năm 2024, dù hơn 80% người trẻ Việt Nam ủng hộ bình đẳng giới, hành vi san sẻ việc chăm sóc thực tế vẫn còn khoảng cách lớn do khuôn mẫu coi đây là 'thiên chức' riêng của phụ nữ. Thông qua 'Vén lớp họa điệp', chúng tôi mong muốn cùng công chúng bóc tách những định kiến vô hình ấy, để lao động chăm sóc được gọi đúng tên, nhìn nhận đúng giá trị và sẻ chia công bằng”.

Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 diễn ra trong 16 ngày, từ 13/11 đến hết ngày 28/11/2026, tổ chức gần 100 hoạt động được đầu tư kỹ lưỡng với sự tham gia, đồng kiến tạo của gần 1000 nghệ nhân, nghệ sĩ; trong đó có gần 100 nghệ sĩ quốc tế và người Việt ở nước ngoài.

Lễ hội 2026 được thực hiện dưới sự chỉ đạo của UBND thành phố Hà Nội, Hội Kiến trúc sư Việt Nam; do Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch Hà Nội, Tạp chí Kiến trúc tổ chức, cùng sự phối hợp và đồng hành của Văn phòng UNESCO tại Hà Nội, Chương trình Định cư con người Liên Hợp quốc UN-Habitat, các Sở, Ban, Ngành, UBND phường và các đơn vị liên quan.