Xây dựng một hệ sinh thái trí tuệ thống nhất, tương hỗ và cộng hưởng sức mạnh
Theo PGS.TS Phạm Ngọc Linh - Phó Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam, thời gian qua, công tác phối hợp giữa Cơ quan Trung ương Liên hiệp Hội Việt Nam và các Hội ngành toàn quốc đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả trên, vẫn tồn tại những hạn chế và điểm nghẽn trong cơ chế phối hợp hiện nay.
Do đó, Hội nghị tập trung thảo luận các giải pháp cụ thể để chuyển dịch phương thức hoạt động từ hành chính hóa sang chuyên nghiệp hóa, hiện đại hóa; ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số trong quản trị hội, kết nối dữ liệu chuyên gia, tổ chức các diễn đàn khoa học liên ngành nhằm giải quyết những bài toán lớn của đất nước như chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn, phát triển bền vững và làm chủ công nghệ chiến lược.
Một việc cấp bách là cần hoàn thiện cơ chế phối hợp trong thực hiện các chức năng cốt lõi, đề xuất phương thức đặt hàng, giao nhiệm vụ và huy động chuyên gia của các hội ngành tham gia vào hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội; công tác phổ biến kiến thức khoa học và công nghệ; công tác tôn vinh trí thức và hợp tác quốc tế, bảo đảm tính kịp thời, khách quan và chiều sâu khoa học…
Để hoàn thiện cơ chế phối hợp, ông Nguyễn Quyết Chiến - Tổng Thư ký Liên hiệp Hội Việt Nam cho biết, có 22/92 hội ngành gửi báo cáo phản hồi về cơ chế phối hợp, trong đó tập trung làm rõ yêu cầu đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của các hội trí thức từ trung ương đến địa phương.
Nghị quyết số 45-NQ/TW ngày 24/11/2023 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về “Tiếp tục xây dựng và phát huy vai trò của đội ngũ trí thức đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước nhanh và bền vững trong giai đoạn mới” và Chương trình hành động của Chính phủ tại Nghị quyết số 107/NQ-CP ngày 09/7/2024 đã đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức hoạt động của Liên hiệp Hội Việt Nam từ trung ương đến địa phương. Trong cấu trúc tổ chức của Liên hiệp Hội Việt Nam, các hội ngành toàn quốc giữ vai trò là lực lượng nòng cốt về chuyên môn, nơi tập hợp trực tiếp các nhà khoa học, chuyên gia đầu ngành, kỹ sư và cán bộ quản lý trên từng lĩnh vực kinh tế – kỹ thuật cụ thể.
Do đó, cơ chế phối hợp cần được xây dựng theo hướng một hệ sinh thái trí tuệ thống nhất, tương hỗ và cộng hưởng sức mạnh. Trong đó, Liên hiệp Hội Việt Nam phát huy vai trò cầu nối, đầu mối điều phối và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các hội thành viên; các hội ngành toàn quốc là lực lượng đóng góp tri thức chuyên sâu vào hoạt động chung.
Phát triển Cổng tri thức và mạng lưới chuyên gia Liên hiệp Hội
Theo GS.TS Lê Vân Trình - Chủ tịch Hội KHKT An toàn và vệ sinh lao động Việt Nam, mối quan hệ giữa Liên hiệp Hội Việt Nam và các hội ngành toàn quốc không phải là quan hệ hành chính mệnh lệnh thuần túy, mà là mối quan hệ liên kết tự nguyện, bình đẳng, phối hợp hành động trên nền tảng Điều lệ và định hướng chính trị chung.
Trong cơ chế vận hành hai chiều này, Liên hiệp Hội Việt Nam đóng vai trò là trung tâm điều phối, đại diện tiếng nói của giới trí thức trước Đảng và Nhà nước, đồng thời tạo lập không gian thể chế và nguồn lực dùng chung. Về phía mình, các hội ngành toàn quốc đóng vai trò là chủ thể trực tiếp triển khai chuyên môn sâu, cung cấp luận cứ khoa học thực tiễn và lan tỏa tri thức đến từng ngành nghề, doanh nghiệp và người lao động.
Ths.BS Nguyễn Văn Nhiên - Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kỹ thuật An toàn Thực phẩm VN (VINAFOSA) đề xuất, Liên hiệp Hội Việt Nam nghiên cứu xây dựng chương trình phối hợp với các hội ngành toàn quốc theo từng giai đoạn, đồng thời xác định những nhiệm vụ ưu tiên hằng năm.
Trên cơ sở định hướng chung, các hội ngành chủ động đề xuất những nội dung phù hợp với chức năng, nhiệm vụ và thế mạnh chuyên môn của mình. Mỗi chương trình phối hợp cần xác định rõ mục tiêu, nội dung, trách nhiệm, nguồn lực, thời gian thực hiện và kết quả dự kiến. Đặc biệt, cần tăng cường kết nối không chỉ giữa Liên hiệp Hội Việt Nam với từng hội ngành, mà còn giữa các hội ngành với nhau và với Liên hiệp Hội các địa phương.
Hiện nay, nhiều hội ngành toàn quốc chưa có tổ chức hội cấp tỉnh tại tất cả 34 tỉnh, thành phố sau sắp xếp đơn vị hành chính, trong khi mạng lưới của Liên hiệp Hội địa phương phủ rộng khắp cả nước. Do đó, Liên hiệp Hội Việt Nam cần đóng vai trò cầu nối để các Hội ngành toàn quốc phối hợp trực tiếp với Liên hiệp Hội các tỉnh, thành phố trong việc tổ chức các lớp tập huấn, hội thảo phổ biến kiến thức kỹ thuật, tư vấn an toàn lao động và chuyển giao công nghệ cho các khu công nghiệp, làng nghề tại địa phương.
Một trong những đề xuất đáng chú ý của các đại biểu tham dự Hội nghị là phát triển Cổng tri thức và mạng lưới chuyên gia Liên hiệp Hội. Xây dựng nền tảng số kết nối trực tiếp giữa văn phòng và các ban chuyên môn của Liên hiệp Hội Việt Nam với cơ sở dữ liệu hội viên, chuyên gia đầu ngành của tất cả các hội ngành toàn quốc. Mỗi hội ngành sẽ cập nhật danh mục chuyên gia theo từng chuyên ngành hẹp, giúp Liên hiệp Hội nhanh chóng triệu tập đúng người, đúng việc khi có yêu cầu tư vấn đột xuất từ Trung ương và Chính phủ.
Bên cạnh đó cần số hóa và liên thông ấn phẩm khoa học: Kết nối hệ thống tạp chí khoa học, kỷ yếu hội thảo và kho học liệu phổ biến kiến thức của các Hội ngành lên thư viện số dùng chung của Liên hiệp Hội Việt Nam nhằm tăng cường khả năng tiếp cận tri thức của cộng đồng doanh nghiệp và người lao động cả nước.