Sự tự chủ trong trường dân lập

Ceo và Quản trị - 03/02/2019

(KDPT) – Giáo dục nghề nghiệp cần được định hướng cho phù hợp với Hiến pháp. Luật đã ban hành, tuy nhiên vẫn còn tồn nhiều điểm bất cập, trong đó có sự bất cập đối với giáo dục dân lập.

Sau đây là ý kiến của thầy Đinh Xuân Hương, Chủ tịch hội đồng quản trị và cô Trần Thị Tâm, Hiệu trưởng trường THPT Đông Kinh về các quy định đối với lĩnh vực giáo dục dân lập.

Trường THPT Đông Kinh được thành lập vào tháng 6 năm 1997. Trong suốt chặng đường xây dựng và phát triển, Trường luôn nỗ lực vươn lên khẳng định vị thế của mình trong hệ thống giáo dục Thủ đô, trở thành niềm tự hào của các thế hệ thầy và trò với chất lượng giáo dục ngày càng được nâng cao.

Hội đồng quản trị và ban lãnh đạo nhà trường đã sớm nhận ra rằng khi hoạt động với mô hình dân lập như hiện nay, muốn phát triển thì nhà trường chỉ có cách dựa vào chính nội lực của mình và mục tiêu xã hội hóa nhà trường trong công cuộc phát triển luôn được chú trọng. Chính vì vậy mà mỗi thầy cô, mỗi cán bộ trong trường luôn nhận thức rõ vai trò trách nhiệm, tự chủ, đoàn kết, sáng tạo trong công tác giảng dạy. Với tư cách là người đứng đầu nhà trường, thầy Đinh Xuân Hương đã quán triệt tinh thần và đề ra định hướng phát triển xuyên suốt cho trường ngay từ những ngày đầu mới thành lập: Muốn có trò giỏi thì thầy phải giỏi, muốn có trò ngoan trước hết thầy cô phải là những tấm gương sáng. Chính vì vậy, trong suốt hai mươi năm qua, việc nâng cao chất lượng giảng dạy, chất lượng sinh hoạt tổ nhóm chuyên môn, dự giờ, rút kinh nghiệm luôn được tổ chức đều đặn chưa lúc nào sao nhãng. Các thầy cô luôn được nhà trường tạo mọi điều kiện để tu dưỡng đạo đức, nâng cao chuyên môn cũng như năng lực giảng dạy của mình. Kết quả của đường lối đúng đắn và sự nỗ lực không ngừng đó là hiện nay nhà trường đã có 100% giáo viên đạt chuẩn về chất lượng giảng dạy và cũng là những tấm gương đạo đức sáng ngời để các em học sinh noi theo. Bên cạnh đó nhà trường còn có một đội ngũ giáo viên trẻ đang tích cực học tập nâng cao trình độ, trau dồi chuyên môn để tiếp tục kế thừa và khẳng định vai trò người thầy, người cô toàn diện trong xu thế đổi mới và hội nhập thế giới.

Để tạo phong trào “học tốt” trong học sinh nhà trường đã đưa ra nhiều biện pháp phát huy tích cực tính chủ động của học sinh trong các giờ học văn hóa và các hoạt động ngoại khóa… Cùng với đó, nhiệm vụ rèn luyện đạo đức của học sinh cũng được nhà trường coi trọng, theo sát “Lúc ở trường thầy cô là cha mẹ”. Tỷ lệ học sinh tốt nghiệp THPT hàng năm đạt trên 97%. Học sinh đỗ đại học, cao đẳng năm sau nhiều hơn năm trước. Hướng về tương lai trường Đông Kinh luôn xác định: Xây dựng môi trường học tập nề nếp kỷ cương, hiện đại và thân thiện để mỗi học sinh đều có cơ hội tiếp thu kiến thức, phát triển tài năng và tư duy sáng tạo…

Thầy Đinh Xuân Hương

Trường Đông Kinh sẽ tiếp tục phấn đấu cho sứ mệnh “trồng người” nặng nề nhưng đầy vinh quang xứng đáng với niềm tin yêu của học sinh, cha mẹ học sinh và chính quyền địa phương nhân dân trên địa bàn.

Mô hình trường ngoài công lập (nay là tư thục) ra đời đã đáp ứng nhu cầu học tập của con em nhân dân để hỗ trợ cho hệ trường công lập. Đây là chủ trương đúng đắn, theo phương châm xã hội hóa giáo dục, đa dạng các loại hình đào tạo. Thực tế hàng chục năm qua các trường ngoài công lập đã tồn tại và phát triển khiến cho ngành giáo dục đào tạo Thủ đô có diện mạo mới thỏa mãn được nhu cầu học tập phổ thông trung học. Tuy nhiên trong quá trình phát triển, các trường ngoài công lập có nhiều khó khăn, thách thức do các điều kiện khách quan và chủ quan. Đơn cử như trong quá khứ, đã từng có thời điểm các trường công lập phát triển việc tuyển sinh hệ B, thu hút một lượng lớn các em học sinh không đủ điểm chuẩn đầu vào theo quy định thì gần như ngay lập tức các trường dân lập lao đao vì không tuyển sinh được hoặc nếu có thì số lượng học sinh rất ít. Thậm chí có một số trường phải giải thể. Đến khi Bộ Giáo dục và Đào tạo ra quyết định xóa bỏ hoàn toàn hệ B trong các trường công lập thì các trường ngoài công lập mới bắt đầu có cơ hội phát triển theo quy luật cung cầu của xã hội. Nói như vậy, không phải là muốn so sánh chất lượng dạy và học giữa công lập và dân lập mà để thấy được rằng việc các trường dân lập có tồn tại, phát triển được hay không phụ thuộc rất nhiều vào đường lối, chủ trương của Chính phủ và các ban ngành liên quan nhất là ở trong một xã hội mà các bậc phụ huynh cũng như các cháu học sinh vẫn chưa xóa bỏ được rào cản tư tưởng mang tính hơi hướng “nhà nước” vẫn là tốt nhất. Như chúng ta đã biết, hệ ngoài công lập chỉ được Nhà nước cho tư cách pháp nhân để làm nhiệm vụ đào tạo còn phần lớn mọi hoạt động của nhà trường đều là tự thân vận động, kinh phí chỉ trông chờ vào xã hội hóa. Đó là một thách thức không nhỏ cho mọi mô hình hoạt động ngày nay, đặc biệt là với tính đặc thù của ngành giáo dục, của những người thầy, người cô vốn chỉ quen với việc đứng trên bục giảng nhưng do tâm huyết với sự nghiệp “trồng người” mà phải tự đứng lên vừa là người thầy vừa là doanh nhân. Xin được phép nêu tiếp ra một việc nữa, dù là rất nhỏ thôi mà chính tôi là người tham dự: Trong một cuộc họp đầu năm, các trường công lập được phát tài liệu trong khi các trường ngoài công lập không hề có mặc dù chúng tôi sẵn sàng bỏ tiền ra mua chứ không yêu cầu phát miễn phí. Đó phải chăng chính là sự thiếu quan tâm của ngành giáo dục với các trường dân lập hay nói thẳng ra là sự phân biệt đối xử giữa công lập và ngoài công lập. Chính vì vậy, để tự cứu lấy mình Hội đồng quản trị và Ban Giám hiệu nhà trường đã luôn cố gắng từng bước vượt qua những khó khăn, khắc phục những điểm yếu và phát huy những điểm mạnh của mô hình trường dân lập, xã hội hóa giáo dục.

Ban lãnh đạo nhà trường luôn nhìn nhận và xác định rõ đại đa số đối tượng giáo dục của hệ ngoài công lập là các học sinh chưa có thành tích cao về học tập, thậm chí còn có những học sinh về mặt tu dưỡng đạo đức chưa được tốt. Vì vậy, ban lãnh đạo nhà trường phải chăm lo xây dựng đội ngũ giáo viên có tình thương, trách nhiệm và cả biện pháp giáo dục cho phù hợp đối tượng. Trong đó đặc biệt quan tâm đội ngũ giáo viên chủ nhiệm, coi đây là lực lượng cốt cán nhằm giáo dục toàn diện học sinh. Trong giáo dục coi trọng cả hoạt động nội khóa, ngoại khóa. Lấy công tác thi đua làm động lực thúc đẩy mọi hoạt động, xóa đi mặc cảm trường ngoài công lập. Trong đào tạo cố gắng thực hiện các yêu cầu đổi mới của ngành. Về công tác quản lý trường, ban lãnh đạo thực hiện kế hoạch hóa và thể chế hóa mọi hoạt động của trường. Chính ở đây nhà trường đã vận dụng một cách sáng tạo mọi quy chế của ngành cho phù hợp với đặc thù trường tư thục, làm sao để các em học sinh luôn được hưởng những gì tốt nhất, tân tiến nhất.

Ban lãnh đạo ý thức được rằng, nhà trường phải tự khẳng định mình về thương hiệu mà chủ yếu là chất lượng thực mới có thể tồn tại và phát tiển trong cơ chế thị trường được. Không ai quảng bá cho trường bằng chính học sinh của trường qua các thế hệ, trước hết là công tác tuyển sinh! Tại Khoản 2, Điều 65 trong Luật Giáo dục năm 2005 có quy định: “Trường dân lập, trường tư thục tự chủ và tự chịu trách nhiệm về quy hoạch, kế hoạch phát triển nhà trường, tổ chức các hoạt động giáo dục, xây dựng và phát triển đội ngũ nhà giáo, huy động, sử dụng và quản lý các nguồn lực để thực hiện mục tiêu giáo dục”. Và ở Khoản 3 điều này quy định: “Văn bằng, chứng chỉ do trường dân lập, trường tư thục, trường công lập cấp có giá trị pháp lý như nhau”. Sự tự chủ và tự chịu trách nhiệm giúp một số trường có sự cải cách một phần nào sao cho phù hợp với định hướng cũng như quan điểm giáo dục của nhà trường miễn sao phù hợp với mục tiêu giáo dục. Các văn bằng, chứng chỉ do trường dân lập và tư thục có giá trị pháp lý như trường công lập cấp, điều này cho thấy sự công nhận của Bộ Giáo dục tới các trường ngoài công lập.

Việc định hướng được ngay từ trên ghế nhà trường phổ thông là rất quan trọng đối với các em học sinh. Đây là giai đoạn tạo nền tảng vững chắc cho các em thấy được mình cần gì cho tương lai của bản thân. Các em có thể chọn lựa việc tập trung học tập để học lên Đại học hoặc lựa chọn cho mình học nghề, miễn sao nó đáp ứng được đam mê, năng lực của các em. Hiện nay, các trường dân lập đã dần khẳng định được thương hiệu của mình với đội ngũ giáo viên tâm huyết, có trình độ cao, cơ sở vật chất tốt. Chương trình giảng dạy bám sát nội dung quy định của Bộ Giáo dục, cách truyền tải khoa học, sáng tạo, thầy cô nắm bắt được tâm lý học sinh.

Như đã nói ở trên, nhà trường biết rõ các em học sinh của mình khi bắt đầu nhập học thì còn khá nhiều yếu kém nhưng với trách nhiệm và tình thương vô hạn của những người thầy người cô, nhà trường đã từng bước đào tạo, giáo dục, xóa nhòa khoảng cách giữa học sinh quốc lập và dân lập. Ngay từ đầu, khi đến trường, các em học sinh lớp 10 được học tập trong một môi trường giáo dục thực sự có nề nếp kỷ luật trật tự vệ sinh; từ bộ đồng phục, phù hiệu trường đến việc học tập nội quy nghiêm túc thiết thực có tính pháp lý cao, tạo ấn tượng ban đầu rất cần thiết. Trong mọi hoạt động từ học tập chính khóa đến các hoạt động rèn kỹ năng hòa nhập, các em thấy mình thực sự làm chủ trong một tập thể thể hiện sự công bằng, dân chủ, văn minh. Với những học sinh mất kiến thức nền tảng nhà trường nhận thấy rằng chỉ có cách duy nhất là giáo viên phải đổi mới nội dung phương pháp giảng dạy đặc biệt chăm sóc đối tượng yếu kém. Nếu không hiểu bài là chán học, mà đã chán học thực sự khó đào tạo. Thầy cô đã phải dùng nhiều biện pháp từ động viên tư tưởng, kết hợp gia đình, đặc biệt giúp các em tự tìm ra nguyên nhân yếu kém để khắc phục. Chính đây là đặc thù của hệ trường ngoài công lập trong giai đoạn hiện nay. Ban Giám hiệu đã xác định cho giáo viên nhà trường ngoài công lập là phải hiểu rõ đối tượng, có tấm lòng vì các em đặc biệt phải có phương pháp dạy học có hiệu quả. Nhà trường đã chú ý đến các hoạt động chính khóa và ngoại khóa có lớp phụ đạo học sinh kém, bồi dưỡng học sinh khá. Ban Giám hiệu yêu cầu rất khắt khe giáo viên phải chuẩn bị thật tốt mới lên lớp. Các em đã nhanh chóng hòa nhập môi trường mới, có điều kiện giáo dục tốt. Nhà trường hết sức chú ý đến lớp đầu cấp, các lớp khác đều có mục tiêu phấn đấu nâng cao hơn. Trên thực tế, sau một thời gian ngắn, các em đã không còn đề cập đến loại hình trường quốc lập hay tư thục và yên tâm học tập.

Một vấn đề Ban Giám hiệu hết sức chú ý là giúp các em xác định được mục tiêu học tập. Phải trả lời câu hỏi sau khi học hết lớp 12 thì làm gì? Trên thực tế không ít học sinh không trả lời ngay được. Các em phải có nhận thức học hết lớp 12 là kết thúc bậc phổ thông, tiếp theo là phải có nghề nghiệp. Học đại học, cao đẳng hay trung học chuyên nghiệp tùy theo năng lực và sở thích của mỗi người nhưng nhất thiết sau phổ thông phải có một nghề. Công tác hướng nghiệp của trường phổ thông thực ra rất hay, tiếc rằng lâu nay nhiều nơi không đề cập đến nữa, mặc xuôi theo dòng đời là sau phổ thông là phải đại học! Với thực tế đó không ít học sinh gặp khó khăn. Chúng tôi thường khuyên các em với thực lực của mình nên chọn một trường nghề. Có mục tiêu phấn đấu sẽ quyết tâm học tập để đạt được nguyện vọng. Nhà trường cho rằng các trường tư thục phải chống tư tưởng cho là chỉ cần cho học sinh tốt nghiệp phổ thông là được. Với sự hỗ trợ của gia đình, của nhà trường, các em học sinh phải định hướng và xây dựng được mục tiêu nghề nghiệp tương lai của mình sao cho phù hợp với bản thân và nhu cầu của xã hội. Nhà trường luôn hy vọng rằng trong tương lai không xa với sự nỗ lực không ngừng của mình cùng với định hướng đúng đắn của ban lãnh đạo, Đông Kinh sẽ vươn lên thành một trong những ngôi trường hàng đầu của thành phố, góp phần đào tạo những thế hệ trẻ có năng lực, có trách nhiệm với xã hội.

Trân trọng!

Trần Thị Tâm

Hiệu trưởng trường THPT Đông Kinh