Nâng tỷ trọng kinh tế số chiếm 20-30% GDP
Chiều 14/8, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp tổ chức “Diễn đàn kinh doanh 2026: Tháo gỡ điểm nghẽn, đưa kinh tế số thành động lực tăng trưởng trong kỷ nguyên mới".
Theo ông Bùi Trung Nghĩa, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), gắn liền với tiến trình chuyển đổi số quốc gia, những năm qua, kinh tế số đã khẳng định vai trò là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế, góp phần định hình lực lượng sản xuất hiện đại, là nền tảng đưa Việt Nam phát triển bứt phá trong kỷ nguyên số.
Chương trình phát triển kinh tế số và xã hội số giai đoạn 2026 – 2030 đã đặt mục tiêu phấn đấu tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GDP đạt khoảng 30%; hỗ trợ tối thiểu 500.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi số; tối thiểu có 5 doanh nghiệp công nghệ số ngang tầm các nước tiên tiến; phát triển, thúc đẩy và đưa vào sử dụng tối thiểu 5 sàn dữ liệu.
Theo Phó Chủ tịch VCCI, để đạt được mục tiêu đó, cần phát triển doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam trở thành lực lượng nòng cốt, phát huy vai trò dẫn dắt của các doanh nghiệp công nghệ lớn, doanh nghiệp nhà nước thúc đẩy đổi mới sáng tạo, tham gia chuỗi giá trị toàn cầu. Khuyến khích doanh nghiệp công nghệ số chủ động áp dụng tiêu chuẩn kỹ thuật về an ninh mạng và tăng cường phối hợp, trao đổi, cung cấp thông tin với cơ quan nhà nước theo quy định của pháp luật.
Ông Nguyễn Huy Công, Viện trưởng Viện Phát triển Công nghệ tiên tiến - Viện Đổi mới sáng tạo Quốc gia (Bộ Khoa học và Công nghệ) cho biết, trong kỷ nguyên số, kinh tế xanh và hội nhập quốc tế sâu rộng, đổi mới sáng tạo (ĐMST) đã trở thành động lực tăng trưởng cốt lõi, đóng vai trò quyết định đối với năng lực cạnh tranh quốc gia và từng địa phương.
Nhận thức rõ tầm quan trọng này, Đảng và Nhà nước ta đã ban hành nhiều chủ trương, định hướng chiến lược quan trọng, nổi bật là Kết luận số 18-KL/TW của Bộ Chính trị, các Nghị quyết của Quốc hội về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, cùng Chiến lược phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đến năm 2030.
Một trong những trụ cột thể chế và hạ tầng quan trọng nhất để cụ thể hóa các đường lối trên là việc xây dựng, phát triển và vận hành hệ thống mạng lưới các Trung tâm Đổi mới sáng tạo (TTĐMST) đồng bộ từ trung ương tới từng địa phương. Hệ thống này không chỉ đóng vai trò là "hạt nhân" kết nối Tam giác phát triển: Nhà nước – Nhà trường – Doanh nghiệp, mà còn là "bệ phóng" thương mại hóa các công nghệ cốt lõi, ươm tạo doanh nghiệp công nghệ cao và giải quyết trực tiếp các bài toán phát triển kinh tế - xã hội đặc thù của từng vùng miền.
Để AI trở thành động lực tăng trưởng thực chất
Chỉ ra những điểm nghẽn cần tháo gỡ, ông Hồ Đức Thắng, Đại biểu Quốc hội, Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội cho rằng, thể chế phải vừa mở đường, vừa giữ an toàn. Nền tảng pháp lý cốt lõi đã được hình thành với Luật Trí tuệ nhân tạo số 134/2025/QH15; Nghị định số 142/2026/NĐ-CP; Thông tư số 05/2026/TT-BKHCN ban hành Khung đạo đức trí tuệ nhân tạo quốc gia; và Quyết định số 33/2026/QĐ-TTg ban hành Danh mục hệ thống AI có rủi ro cao, có hiệu lực từ ngày 15/8/2026 - ngay sau ngày tổ chức Diễn đàn.
Trong triển khai, cần ưu tiên ba việc: Hướng dẫn rõ và thống nhất với pháp luật chuyên ngành; phát triển hạ tầng tính toán, dữ liệu, tiêu chuẩn và môi trường thử nghiệm có thể tiếp cận, nhất là với doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp địa phương; hỗ trợ từng ngành xây dựng bộ dữ liệu, bài toán mẫu, quy tắc thực hành và chương trình đào tạo.
“Thể chế tốt không lựa chọn giữa đổi mới và an toàn. Thể chế tốt làm giảm rủi ro và bất định để đổi mới diễn ra nhanh hơn, rộng hơn và bền vững hơn”, ông Hồ Đức Thắng nhấn mạnh.
Đối với doanh nghiệp, theo ông Hồ Đức Thắng, có 5 chuyển đổi cần thực hiện: Một là, từ chọn công cụ sang chọn bài toán tăng trưởng. Hãy bắt đầu bằng điểm nghẽn đang làm mất thời gian, tăng chi phí, giảm chất lượng hoặc hạn chế doanh thu. Chọn ít quy trình nhưng có tần suất cao, dữ liệu tương đối đầy đủ và đo được bằng thời gian xử lý, sai sót, chi phí, chất lượng, doanh thu hoặc giá trị trên mỗi lao động.
Hai là, từ thử nghiệm rời rạc sang thiết kế lại quy trình và mô hình kinh doanh. Phải làm rõ việc nào giao cho máy, việc nào con người quyết định, dữ liệu đi qua đâu, điểm kiểm soát ở đâu và giá trị mới nào được tạo cho khách hàng. Dự án chứng minh được hiệu quả mới mở rộng; dự án không tạo giá trị phải điều chỉnh hoặc dừng.
Ba là, từ lưu trữ sang quản trị dữ liệu như tài sản chiến lược. Không cần làm sạch toàn bộ dữ liệu cùng lúc. Hãy ưu tiên dữ liệu của các quy trình quan trọng; kiểm soát chất lượng, nguồn gốc, quyền truy cập, quyền sử dụng, thời hạn lưu trữ và an toàn. Dữ liệu sản xuất, hiểu biết khách hàng và kinh nghiệmchuyên gia được quản trị tốt sẽ trở thành lợi thế khó sao chép.
Bốn là, từ dự án công nghệ sang quản trị doanh nghiệp. Cần kiểm kê các hệ thống AI, kể cả công cụ công cộng do nhân viên tự dùng; xác định người chịu trách nhiệm; quy định dữ liệu được phép đưa vào; duy trì kiểm tra của con người, lưu vết quyết định và quy trình xử lý sự cố. Hợp đồng với nhà cung cấp phải làm rõ trách nhiệm, quyền sử dụng dữ liệu, lưu trữ, hỗ trợ và bồi hoàn.
Năm là, từ đào tạo thao tác sang phát triển năng lực làm việc cùng AI. Người lao động cần biết giao nhiệm vụ, kiểm tra kết quả, bảo vệ dữ liệu, nhận diện sai lệch và biết khi nào không nên dùng AI. Đội ngũ chuyên môn phải biết đánh giá rủi ro, thiết kế quy trình người - máy và chịu trách nhiệm nghề nghiệp. Doanh nghiệp đồng thời phải duy trì con đường học nghề cho lao động trẻ.
Ông Hồ Đức Thắng nhấn mạnh, nếu thể chế rõ ràng, hạ tầng và dữ liệu dễ tiếp cận; nếu doanh nghiệp bắt đầu từ bài toán giá trị, quản trị tốt rủi ro và đầu tư cho con người, AI sẽ trở thành động lực thực chất của tăng trưởng Việt Nam.