Tại Việt Nam, cam kết mạnh mẽ của Chính phủ về việc đạt mức phát thải ròng bằng "0" (Net Zero) vào năm 2050 tại Hội nghị COP26 đã mở ra một kỷ nguyên mới cho các chính sách kinh tế, môi trường và năng lượng. Rào cản lớn nhất các doanh nghiệp, cơ quan quản lý và các tổ chức tại Việt Nam đang vấp phải chính là sự thiếu hụt nghiêm trọng về nguồn nhân lực chất lượng cao, những người có đủ kiến thức, kỹ năng và tầm nhìn để thực thi các quy trình kiểm kê, quản lý phát thải khí nhà kính và tham gia vào thị trường tín chỉ carbon đầy tiềm năng nhưng rất phức tạp. Để lấp khoảng trống năng lực, chương trình tập huấn, đào tạo chuyên sâu về quản lý phát thải khí nhà kính và nâng cao hiệu quả chứng chỉ carbon, do quỹ đầu tư Dragon Capital tài trợ tài chính và Chương trình Đối tác Mekong - Úc (Mekong-Australia Partnership - MAP) cung cấp nguồn lực hỗ trợ thông qua mạng lưới cựu du học sinh, là hỗ trợ mang tính chiến lược trong quá trình phát triển nguồn nhân lực xanh tại Việt Nam.
Chương trình tập huấn được thiết kế không chỉ như một khóa học lý thuyết đơn thuần, là nền tảng bồi dưỡng năng lực thực chiến, kết nối sức mạnh của thị trường tài chính với các tiêu chuẩn khoa học môi trường quốc tế. Dragon Capital, là một trong những định chế tài chính lâu đời và uy tín bậc nhất tại Việt Nam, từ lâu tiên phong trong việc tích hợp các tiêu chuẩn Môi trường, Xã hội và Quản trị (ESG) vào chiến lược đầu tư của mình. Dragon Capital quyết định tài trợ cho chương trình đào tạo xuất phát từ tầm nhìn chiến lược dài hạn: thị trường vốn xanh chỉ có thể phát triển bứt phá khi các doanh nghiệp trong nền kinh tế hiểu rõ và biết cách định lượng, quản lý các rủi ro liên quan đến khí hậu. Bằng nguồn lực tài chính của mình, Dragon Capital mong muốn trang bị cho cộng đồng doanh nghiệp và các chuyên gia những công cụ thực tiễn nhất để họ tuân thủ các quy định pháp luật ngày càng khắt khe về báo cáo phát thải, và biết cách biến những áp lực giảm phát thải thành lợi thế cạnh tranh, tiếp cận được các dòng vốn xanh quốc tế đang khao khát tìm kiếm các dự án bền vững tại các thị trường mới nổi.
Cộng hưởng sức mạnh của chương trình đào tạo, giúp lan tỏa rộng rãi hơn khi có sự tham gia chiến lược của Chương trình Đối tác Mekong - Úc (MAP). Là một sáng kiến trọng điểm của Chính phủ Australia nhằm hỗ trợ các quốc gia tiểu vùng sông Mekong nâng cao năng lực tự cường, MAP đã chọn một hướng đi thông minh và bền vững: đầu tư vào con người thông qua việc huy động và kết nối sức mạnh của cộng đồng cựu học viên (alumni) tại Việt Nam. Cộng đồng cựu du học sinh Úc tại Việt Nam là một mạng lưới hội tụ những trí thức tinh hoa, các nhà hoạch định chính sách, các nhà khoa học, nhà quản lý doanh nghiệp và các nhà hoạt động xã hội đã được đào tạo trong một nền giáo dục tiên tiến. Thay vì xây dựng một mạng lưới từ đầu, MAP đã cung cấp các hoạt động và nguồn lực hỗ trợ trực tiếp cho cộng đồng cựu học viên, biến cựu học viên thành những hạt nhân, những đại sứ tri thức để tiếp nhận, thẩm thấu và lan tỏa các kiến thức chuyên sâu về quản lý phát thải khí nhà kính vào từng thị trường ngách của nền kinh tế. Hỗ trợ của MAP bao gồm việc cung cấp nền tảng chuyên gia, tài liệu học thuật đạt chuẩn quốc tế, ngân sách tổ chức các hội thảo chuyên đề, cũng như các khoản tài trợ nhỏ (grant) để các cựu học viên có thể thực hiện các dự án thí điểm về giảm phát thải ngay tại cơ quan, doanh nghiệp hoặc địa phương nơi họ đang công tác.
Nội dung của chương trình đào tạo tập trung vào việc giải phẫu toàn bộ vòng đời của quá trình quản lý phát thải khí nhà kính (GHG), bắt đầu từ bước căn bản nhất là kiểm kê phát thải. Học viên được trang bị kiến thức bài bản để hiểu và phân loại các nguồn phát thải theo ba phạm vi (Scope 1, 2 và 3) theo tiêu chuẩn của Nghị định thư Khí nhà kính (GHG Protocol). Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang hội nhập sâu rộng, kiểm kê không chỉ dừng lại ở lượng nhiên liệu doanh nghiệp đốt cháy (Scope 1) hay lượng điện năng doanh nghiệp tiêu thụ (Scope 2), mà thách thức lớn nhất nằm ở việc truy xuất và đo lường lượng phát thải dọc theo toàn bộ chuỗi cung ứng (Scope 3). Chương trình đào tạo đi sâu hướng dẫn cộng đồng cựu học viên cách thức thu thập dữ liệu, lựa chọn hệ số phát thải phù hợp với điều kiện đặc thù của Việt Nam, và sử dụng các công cụ phần mềm hiện đại để tự động hóa quá trình tính toán. Bằng việc làm chủ kỹ năng kiểm kê, các học viên có thể giúp tổ chức của mình thiết lập một đường cơ sở (baseline) vững chắc, từ đó nhận diện được những "điểm nóng" tiêu tốn nhiều năng lượng và phát thải nhiều carbon nhất, làm cơ sở khoa học để thiết kế các kịch bản can thiệp giảm phát thải một cách tối ưu về mặt chi phí.
Khi đã nắm vững phương pháp kiểm kê, chương trình tập huấn tiếp tục dẫn dắt học viên bước vào một quy trình mang tính sống còn đối với tính minh bạch của thị trường carbon: Quy trình Đo đạc, Báo cáo và Thẩm định (MRV - Measurement, Reporting, and Verification). Quy trình MRV là xương sống của mọi nỗ lực giảm phát thải, là ngôn ngữ chung để các nỗ lực bảo vệ môi trường được cộng đồng quốc tế công nhận và định giá. Dưới sự hỗ trợ học thuật từ các chuyên gia hàng đầu do MAP kết nối, học viên được thực hành cách thức lập báo cáo phát thải tuân thủ theo các quy định mới nhất của pháp luật Việt Nam, điển hình là Nghị định 06/2022/NĐ-CP, Nghị định 119/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều Nghị định 06/2022/NĐ-CP của Chính phủ về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ozone. Hiểu rõ quy trình thẩm định bởi các bên thứ ba độc lập giúp các doanh nghiệp tránh được rủi ro bị cáo buộc "tẩy xanh" (greenwashing) – một vấn nạn đang làm xói mòn niềm tin của các nhà đầu tư trên toàn cầu. Các chuyên gia tài chính từ Dragon Capital cũng trực tiếp tham gia chia sẻ những góc nhìn thực tế từ thị trường vốn, chỉ ra rằng các báo cáo phát thải có độ tin cậy cao, qua thẩm định MRV khắt khe, chính là tấm hộ chiếu để doanh nghiệp tiếp cận các khoản tín dụng xanh với lãi suất ưu đãi, hoặc thu hút các quỹ đầu tư ESG đang quản lý hàng ngàn tỷ USD trên toàn cầu.
Không dừng lại ở việc quản lý và giảm thiểu phát thải nội bộ, cấu phần đặc biệt quan trọng và hấp dẫn nhất của chương trình đào tạo là học phần chuyên sâu về thị trường tín chỉ carbon và cách thức nâng cao hiệu quả của các chứng chỉ này. Thị trường carbon hiện nay được ví như một "mỏ vàng xanh", nhưng lại là một mê cung phức tạp với các tiêu chuẩn, cơ chế và nền tảng giao dịch khác nhau. Chương trình tập huấn cung cấp cho học viên bức tranh toàn cảnh về sự vận hành của cả thị trường carbon bắt buộc (compliance market) và thị trường carbon tự nguyện (voluntary market). Học viên được nghiên cứu chi tiết về cách thức một dự án sinh thái – chẳng hạn như dự án trồng rừng, dự án chuyển đổi năng lượng mặt trời, hay dự án nông nghiệp tuần hoàn, có thể được quy đổi thành các tín chỉ carbon được quốc tế công nhận thông qua các tiêu chuẩn khắt khe như Verra (VCS), Gold Standard (GS), hay Cơ chế tín chỉ chung (JCM).
Chương trình đi sâu phân tích chiến lược tối ưu hóa hiệu quả của chứng chỉ carbon. Tạo ra tín chỉ carbon đòi hỏi chi phí đầu tư ban đầu rất lớn cho tư vấn, đo đạc và thẩm định, do đó, nếu không có chiến lược thương mại hóa thông minh, doanh nghiệp có thể rơi vào tình trạng lỗ vốn hoặc bán tín chỉ với giá rẻ mạt. Thông qua các buổi thảo luận, mạng lưới cựu học viên được hướng dẫn cách thức theo dõi xu hướng giá carbon toàn cầu, cách thức đàm phán với các đơn vị môi giới, và cách lồng ghép việc bán tín chỉ carbon vào chiến lược tài chính tổng thể của doanh nghiệp. Đặc biệt, trong bối cảnh Liên minh Châu Âu (EU) đang chính thức áp dụng Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM), việc sở hữu và quản lý hiệu quả các chứng chỉ carbon nội bộ giúp các doanh nghiệp xuất khẩu của Việt Nam trong các lĩnh vực như sắt thép, xi măng, phân bón có thể sử dụng tín chỉ để cấn trừ vào lượng phát thải vượt ngưỡng, từ đó tránh được các khoản thuế carbon khổng lồ tại cửa khẩu EU, bảo vệ lợi thế cạnh tranh của hàng hóa Việt trên thị trường quốc tế.
Thành công và sức lan tỏa của chương trình đào tạo này không thể không nhắc đến tính hiệu quả trong mô hình huy động nguồn lực cộng đồng của Chương trình Đối tác Mekong - Úc (MAP). Thay vì tổ chức các lớp học rời rạc, MAP đã kiến tạo một hệ sinh thái học tập liên tục dành riêng cho cộng đồng cựu học viên. Các nền tảng trực tuyến được thiết lập để các cựu học viên có thể chia sẻ tài liệu, trao đổi các vướng mắc trong quá trình áp dụng quy trình kiểm kê tại doanh nghiệp, và tìm kiếm sự hỗ trợ chéo từ các chuyên gia cùng mạng lưới. Những cựu học viên xuất sắc sau khi hoàn thành khóa đào tạo không giữ kiến thức cho riêng mình, mà họ trở thành những "giảng viên hạt giống" (Training of Trainers), được MAP cấp nguồn lực để tổ chức các buổi tập huấn quy mô nhỏ hơn tại chính tổ chức của họ hoặc cho các chuỗi cung ứng vừa và nhỏ ở các địa phương. Chính hiệu ứng mạng lưới (network effect) này đã giúp kiến thức về phát thải khí nhà kính và chứng chỉ carbon được nhân rộng với tốc độ cấp số nhân, vượt xa quy mô ban đầu của chương trình, tạo ra một làn sóng nhận thức mới trong toàn xã hội.
Hợp tác giữa một định chế tài chính tư nhân hàng đầu như Dragon Capital và một chương trình phát triển quốc tế như MAP thông qua mạng lưới cựu học viên là một mô hình hợp tác công tư - quốc tế (PPP) kiểu mẫu, mang lại những tác động kinh tế xã hội vô cùng sâu rộng. Về mặt kinh tế, chương trình đang âm thầm chuẩn bị một lực lượng lao động trí thức sẵn sàng cho việc vận hành sàn giao dịch tín chỉ carbon thí điểm của Việt Nam ra mắt vào 29/06/2025 và đi vào hoạt động chính thức vào năm 2028. Các doanh nghiệp có sự tham gia của các cựu học viên có lợi thế người tiên phong (first-mover advantage), chủ động xây dựng hạn ngạch phát thải, tránh được các cú sốc pháp lý và khai thác tối đa lợi ích từ việc giao dịch quyền phát thải. Về mặt xã hội, chương trình nâng cao năng lực cho hàng ngàn chuyên gia, giúp họ định hình lại tư duy phát triển, từ đó tham mưu cho lãnh đạo các cấp ban hành những chính sách tăng trưởng xanh, loại bỏ các dự án ô nhiễm, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng và nâng cao chất lượng sống. Về mặt môi trường, mỗi một tấn carbon được kiểm kê chính xác, mỗi một dự án giảm phát thải được chứng nhận thành công đều đóng góp trực tiếp vào mục tiêu làm chậm lại quá trình nóng lên toàn cầu, bảo vệ các hệ sinh thái mỏng manh của Việt Nam, đặc biệt là khu vực Đồng bằng sông Cửu Long đang chịu tổn thương nặng nề từ nước biển dâng.
Toàn bộ hành trình và ý nghĩa của chương trình tập huấn đào tạo về phát thải khí nhà kính và quản lý chứng chỉ carbon do Dragon Capital tài trợ và Chương trình Đối tác Mekong - Úc (MAP) hỗ trợ nguồn lực là một sáng kiến chiến lược, giải quyết đúng, trúng và kịp thời những "nút thắt" về năng lực con người trong quá trình chuyển đổi xanh của nền kinh tế. Cung cấp những nền tảng tri thức hàn lâm kết hợp với kỹ năng thực chiến, và đặc biệt là việc tận dụng sức mạnh tri thức vô tận của cộng đồng cựu học viên tại Việt Nam, chương trình đang từng bước kiến tạo nên một thế hệ những nhà lãnh đạo, những nhà quản lý xanh xuất sắc, là những người trực tiếp cầm lái, đưa con tàu kinh tế Việt Nam vượt qua những cơn sóng gió của biến đổi khí hậu và các rào cản thương mại xanh toàn cầu, tiến tới một tương lai phát triển thịnh vượng, hài hòa với thiên nhiên, hiện thực hóa khát vọng Net Zero và biến những thách thức môi trường thành cơ hội vươn mình của một quốc gia tự cường, sáng tạo và đầy trách nhiệm với cộng đồng quốc tế. Khát vọng ấy đang được thắp sáng mỗi ngày từ chính những học tập, nghiên cứu và ứng dụng những kiến thức về carbon vào từng nhịp đập của nền kinh tế.