Cụ Mén từ cánh đồng làng đến thư viện quốc gia Úc: Một cuộc lãng du qua mùa hoa Canberra.

Tại đây, theo nguyện vọng của tác giả Phạm Hồng Điệp, đại diện HP GlobalX đã nộp bản sách và hồ sơ lưu chiểu pháp định (legal deposit), để một câu chuyện Việt Nam có cơ hội được gìn giữ trong bộ sưu tập quốc gia của Australia.

Có những chuyến đi được đo bằng số kilomet. Cũng có những chuyến đi được đo bằng những nơi một câu chuyện chạm tới. Với Cụ Mén, người lão nông bước ra từ ruộng đồng, sông nước, núi rừng và những bản làng Việt Nam, những ngày cuối tuần tại Canberra dường như thuộc về kiểu thứ hai.

Một lão nông Việt Nam giữa hơn một triệu đóa hoa

Điểm dừng chân đầu tiên là Floriade 2026 tại Commonwealth Park. Lễ hội được giới thiệu là “Australia’s Biggest Celebration of Spring”, diễn ra từ 12/9 đến 11/10/2026, với hơn một triệu bông hoa làm bừng sáng mùa xuân Canberra.

Giữa những dải tulip đỏ, vàng, trắng và hồng, bìa sách màu xanh của The Wandering Ballad of Cụ Mén hiện lên như một vị khách phương xa. Cụ vốn quen với bờ ruộng, đường làng và những mùa được mất. Lần này, cuộc lãng du đưa Cụ đến một không gian khác, nơi thiên nhiên, văn hóa và con người từ nhiều vùng đất gặp nhau giữa mùa xuân.

Giữa muôn màu hoa, Cụ Mén lặng lẽ mang theo một sắc màu không nằm trong bất kỳ luống hoa nào: màu của đất Việt, ký ức Việt và một tâm hồn Việt đã đi xa nhưng chưa bao giờ rời quê hương.

Khi trí tuệ của đất gặp những ý tưởng của tương lai

Rời mùa hoa, Cụ Mén tiếp tục đến với một cuộc thi Hackathon dành cho sinh viên tại Canberra. Trong căn phòng đầy laptop, ý tưởng và tinh thần thử nghiệm, hình ảnh cuốn sách về một lão nông Việt Nam tạo nên một sự đối lập thú vị.

Một bên là trí tuệ được tích lũy từ đất, lao động, mùa màng và một đời từng trải. Một bên là thế hệ trẻ đang sử dụng công nghệ, AI và tư duy thiết kế để tạo ra những giải pháp mới. Một bên nhìn lại kinh nghiệm của những gì đã qua; một bên hình dung những gì chưa tới.

Nhưng điểm gặp nhau lại rất gần: con người có thể làm gì để cuộc sống ngày mai tốt hơn hôm nay? Đổi mới không chỉ bắt đầu từ công nghệ. Nó còn bắt đầu từ sự tò mò, lòng nhân ái, khả năng quan sát và mong muốn giải quyết những vấn đề thật của cộng đồng.

Điểm dừng mang ý nghĩa lâu dài: lưu chiểu tại National Library of Australia

Điểm dừng quan trọng nhất trong chuyến đi lần này là National Library of Australia. Không chỉ là một chuyến tham quan, đây còn là nơi đại diện HP GlobalX, thay mặt tác giả Phạm Hồng Điệp, nộp bản The Wandering Ballad of Cụ Mén cùng hồ sơ legal deposit, lưu chiểu pháp định.

Theo National Library of Australia, legal deposit là một phần cốt lõi của việc xây dựng bộ sưu tập quốc gia. Nghĩa vụ này áp dụng đối với nhiều loại xuất bản phẩm được phát hành tại Australia, và cũng có thể áp dụng đối với tác phẩm do cá nhân, nhóm hoặc tổ chức của Australia xuất bản ở nước ngoài.

Thư viện cho biết bộ sưu tập quốc gia hiện có hơn 10 triệu hiện vật. Khi một tác phẩm được lưu chiểu, nó góp phần tạo nên một bức tranh đa dạng về những gì xã hội đang suy nghĩ, tưởng tượng và xuất bản qua từng thời kỳ, đồng thời được gìn giữ cho các thế hệ tương lai.

Vì thế, khoảnh khắc một cuốn sách Việt Nam được nộp cho quy trình lưu chiểu không chỉ mang ý nghĩa của một món quà. Đó là một bước đưa tác phẩm vào cơ chế lưu giữ tri thức lâu dài, nơi câu chuyện có cơ hội được bảo tồn, được tìm thấy và tiếp tục được đọc trong tương lai.

Một cuốn sách nhỏ, một phần ký ức được gửi lại

Không có sân khấu lớn. Không có nghi thức cầu kỳ. Chỉ có một cuốn sách màu xanh, một bộ hồ sơ và những người đang làm công việc gìn giữ tri thức. Nhưng chính sự giản dị ấy khiến khoảnh khắc trở nên đáng nhớ.

Cụ Mén không phải là một nhân vật của quyền lực hay hào quang. Cụ là một người nông dân. Cụ mang theo đôi chân từng đi qua bờ ruộng, tiếng cười dân gian, một ấm trà, những câu chuyện của làng và lòng nhân hậu của những con người sống một đời không ồn ào. Chính một nhân vật như vậy giờ đây bước vào không gian của một thiết chế có sứ mệnh lưu giữ di sản xuất bản và tri thức quốc gia.

Từ một dòng sông Việt Nam đến dòng chảy tri thức

Nhìn lại hành trình cuối tuần, ba không gian nối với nhau theo một cách rất tự nhiên. Floriade là vẻ đẹp đang nở. Hackathon là sức sáng tạo đang hình thành. National Library of Australia là ký ức và tri thức đang được gìn giữ.

Từ cái đẹp, đến sáng tạo, rồi tới tri thức, Cụ Mén đã đi qua một vòng lãng du nhỏ nhưng giàu biểu tượng. Cụ có thể đứng giữa nước Úc, nhưng vẫn mang đôi chân của một người nông dân Việt Nam. Cụ có thể xuất hiện trong một sự kiện công nghệ, nhưng vẫn mang theo trí tuệ từ đất. Cụ có thể bước vào một thư viện quốc gia, nhưng hành trang vẫn chỉ là ký ức, lòng tử tế và khát vọng sống có ích.

Có lẽ điều đáng chú ý nhất trong hành trình quốc tế của tác phẩm không phải là để một câu chuyện Việt Nam biến thành một câu chuyện khác khi bước ra thế giới, mà để thế giới có cơ hội gặp một câu chuyện Việt Nam đúng với căn cước của nó.

Cụ Mén lại tiếp tục lên đường

Canberra chỉ là một điểm dừng. Từ đây, Cụ Mén sẽ tiếp tục cuộc lãng du của mình đến những thành phố, thư viện, trường đại học và những độc giả mới. Nhưng dù đi đâu, hành trang của Cụ có lẽ vẫn vậy: một chút đất quê, một chút tiếng cười, một đời từng trải và một tâm hồn Việt Nam không ngừng lãng du.

Thông tin tác phẩm

English edition: https://amzn.asia/d/0geTCMnf

Phiên bản tiếng Việt: https://amzn.asia/d/0gLmiKnQ