Yêu cầu tạo động lực tăng trưởng mới
Diễn đàn do UBND TP. Hà Nội, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) chỉ đạo; Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP. Hà Nội HANOISME) là đầu mối tổ chức, điều phối, cùng mạng lưới 18 đơn vị đồng chủ trì. Tham dự Diễn đàn có hơn 300 đại biểu đại diện lãnh đạo các sở, ban, ngành, đại diện các hiệp hội, doanh nghiệp, chuyên gia, nhà đầu tư, ngân hàng, quỹ đầu tư. Đặc biệt, Diễn đàn nhận được sự quan tâm tham dự của 15 đại sứ đại diện cho 15 quốc gia.
CEF III được tổ chức không phải như một sự kiện tách rời, mà là bước tiếp theo trong một mạch vấn đề xuyên suốt ba kỳ Diễn đàn. CEF I đặt trọng tâm vào AI, thương mại điện tử và các công cụ số, với câu hỏi làm thế nào để doanh nghiệp tiếp cận công nghệ, mở rộng thị trường và đổi mới phương thức kinh doanh.
CEF II đặt trọng tâm chuyển sang vốn, M&A, đầu tư, phát triển nhà cung ứng, nội địa hóa và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị. Đến CEF III, Diễn đàn đi vào một lớp vấn đề nền tảng hơn: con người nào sẽ làm chủ công nghệ, vận hành nguồn vốn, phát triển thị trường, nâng chất lượng sản phẩm và giúp doanh nghiệp đi sâu hơn vào chuỗi giá trị.
Theo GS.TS Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP. Hà Nội, tư tưởng xuyên suốt của CEF III là: Nguồn nhân lực chất lượng cao không chỉ là một đầu vào của nền kinh tế, mà phải trở thành lực đẩy trực tiếp tạo ra năng suất, đổi mới sáng tạo, năng lực cạnh tranh và tăng trưởng mới. Đây cũng là lý do Diễn đàn không được thu hẹp thành một hội thảo tuyển dụng - đào tạo, mà phải nâng câu chuyện nhân lực lên phạm vi kinh tế, năng suất và năng lực phát triển của doanh nghiệp.
“Câu hỏi trung tâm hôm nay là: trong bối cảnh Hà Nội đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số, doanh nghiệp Thủ đô đang yếu ở đâu về năng suất, công nghệ, vốn, thị trường, liên kết chuỗi và nhân lực; cần những năng lực con người nào để khắc phục các điểm yếu đó và tạo ra tăng trưởng thực chất? Muốn trả lời câu hỏi này, chúng ta cần bắt đầu từ một bức tranh có dữ liệu, không bắt đầu từ khẩu hiệu”, GS.TS Mạc Quốc Anh khẳng định.
Nội dung đầu tiên của Diễn đàn là báo cáo 30 phút về “Hà Nội 2026 - Thực trạng doanh nghiệp, điểm nghẽn và yêu cầu tạo động lực tăng trưởng mới”. Báo cáo này phải chỉ rõ doanh nghiệp Hà Nội đang mạnh ở đâu, yếu ở đâu, khoảng cách với mục tiêu tăng trưởng nằm ở đâu và những vấn đề nào đang cản trở khả năng mở rộng quy mô, đổi mới công nghệ, tiếp cận thị trường, hấp thụ vốn và tham gia chuỗi giá trị.
Trên nền bức tranh đó, 5 báo cáo chuyên đề sẽ đi sâu theo một logic thống nhất. Chuyên đề thứ nhất đặt bài toán tuyển đúng người, đào tạo đúng năng lực và chuyển hóa năng lực thành năng suất, giá trị gia tăng. Chuyên đề thứ hai đi vào nhân lực công nghệ cao, AI, dữ liệu và tự động hóa, kế thừa trực tiếp trục công nghệ của CEF I. Chuyên đề thứ ba tập trung vào nhân lực quản trị, tài chính và M&A, kế thừa trục vốn, đầu tư và tái cấu trúc của CEF II. Chuyên đề thứ tư đặt bài toán nhân lực thị trường, thương mại điện tử, xuất khẩu và logistics. Chuyên đề thứ năm tập trung vào kỹ thuật, sản xuất, bán lẻ và chuỗi giá trị, đặc biệt là cơ chế liên kết doanh nghiệp - cơ sở đào tạo theo nhu cầu thực tế.
Từ lợi thế Thủ đô đến năng lực dẫn dắt và cạnh tranh toàn cầu
Nhận định về những thế mạnh của Hà Nội, PGS.TS. Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng cho biết, Hà Nội có một tổ hợp lợi thế hiếm có: vị thế trung tâm chính trị – hành chính quốc gia, mạng lưới đối ngoại, thị trường tập trung và nguồn nhân lực trình độ cao. Yêu cầu phát triển DN của Thủ đô vì vậy phải được đặt ở tầm dẫn dắt: hình thành năng lực công nghệ, sáng tạo, có thể cạnh tranh quốc tế, tạo cơ hội cho DN trong vùng và cả nước cùng phát triển.
Năm 2024, tỷ lệ LĐ từ 15 tuổi trở lên đã qua đào tạo của Hà Nội đạt 53,9%, so với 28,4% cả nước. Trong khi đó, 96,2% DN có kết quả SXKD của Hà Nội có dưới 50 LĐ, gần mức 95,7% của cả nước. Giai đoạn 2015–2024, số DN tăng 56,7% nhưng LĐ chỉ tăng 19,9%. Năng lực hội tụ lớn cần được chuyển hóa mạnh hơn thành năng lực tổ chức SX và tăng trưởng của DN.
Từ lợi thế đến mở ra năng lực dẫn dắt và cạnh tranh toàn cầu, PGS.TS. Trần Đình Thiên cho rằng có ba lớp vấn đề cần được giải quyết đồng thời là tầm nhìn phát triển, thể chế thực thi và khả năng hấp thụ cơ hội của DN. Các chi phí vốn, đất đai, nhân lực, công nghệ và thủ tục phải được xử lý cùng với đầu ra: đơn hàng, tiêu chuẩn, thương hiệu, quyền sở hữu trí tuệ và kênh phân phối. Đô thị vận hành tốt là một điều kiện hấp dẫn người tài.
Luật Thủ đô năm 2026, Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm và Chương trình hành động 2026–2030 tạo một điểm chuyển về không gian và công cụ chính sách, theo cách tiếp cận “đi trước – tiến vượt – hình mẫu”: mở quyền hành động gắn với trách nhiệm; giao nhiệm vụ lớn cho người có năng lực; cạnh tranh công khai để lựa chọn giải pháp.
Hai tuyến phát triển ưu tiên là Kinh tế số – Đổi mới sáng tạo và Công nghiệp văn hóa. Năm hướng đột phá gồm: phát huy các khu CNC, trước hết là Hòa Lạc; thu hút và sử dụng tài năng theo nhiệm vụ; biến bài toán lớn của TP thành thị trường cạnh tranh; phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp gắn với thương mại hóa; tổ chức chuỗi SP và chuỗi cung ứng Hà Nội. Nguồn vốn, dữ liệu, trách nhiệm thực thi và thước đo kết quả phải đi cùng từng hướng.
Hoàn thiện Khung hành động sau CEF III
Điểm thống nhất quan trọng của CEF III là nguồn nhân lực chất lượng cao không thể chỉ được hiểu là số lượng lao động có bằng cấp cao hay số lượng cán bộ quản lý. Chất lượng phải được đo bằng khả năng tạo ra năng suất, đổi mới sáng tạo, năng lực cạnh tranh, khả năng hấp thụ công nghệ và vốn, khả năng mở rộng thị trường, nâng chất lượng sản phẩm và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.
Theo GS.TS Mạc Quốc Anh, năm nhóm chuyên đề tại Diễn đàn cho thấy doanh nghiệp cần một hệ năng lực đồng bộ. Đó là năng lực tuyển dụng và phát triển đội ngũ gắn với yêu cầu công việc; năng lực công nghệ cao, AI, dữ liệu và tự động hóa; năng lực lãnh đạo, quản trị, tài chính, đầu tư và M&A; năng lực thị trường, thương mại điện tử, xuất khẩu và logistics; cùng năng lực kỹ thuật, sản xuất, bán lẻ và vận hành chuỗi giá trị. Những nhóm này không tách rời nhau, bởi một doanh nghiệp chỉ có thể tăng trưởng bền vững khi con người có khả năng phối hợp các nguồn lực thành kết quả kinh doanh thực tế.
Sau CEF III, Ban Tổ chức và Hội đồng Chuyên gia cấp cao sẽ tiếp tục tổng hợp các ý kiến, dữ liệu khảo sát và các kiến nghị đã nêu tại Diễn đàn để hoàn thiện Khung hành động. Trọng tâm của Khung hành động là xác định 5 - 7 vấn đề ưu tiên, lựa chọn các chương trình thí điểm hoặc đơn đặt hàng phù hợp và làm rõ trách nhiệm của từng nhóm chủ thể: Nhà nước, hiệp hội, doanh nghiệp và cơ sở đào tạo.