Trong hai ngày 11 và 12/11/2026, tại TP.HCM, Hải quan Việt Nam phối hợp với Văn phòng Liên hợp quốc về chống ma túy và tội phạm (UNODC) và Văn phòng Liên lạc Tình báo khu vực châu Á - Thái Bình Dương (RILO A/P) thuộc Tổ chức Hải quan thế giới (WCO) tổ chức Hội nghị tổng kết Chiến dịch Con rồng Mê Kông VIII (OMD VIII).
Hội nghị có 59 đại biểu, gồm 50 đại biểu trực tiếp và 9 đại biểu trực tuyến, đến từ 27 cơ quan hải quan và thực thi pháp luật của 25 quốc gia, vùng lãnh thổ, cùng đại diện RILO A/P và UNODC.
Ghi nhận số vụ bắt giữ cao nhất qua các giai đoạn
Chiến dịch Con rồng Mê Kông do Hải quan Việt Nam và Hải quan Trung Quốc đồng khởi xướng năm 2018, với sự hỗ trợ của RILO A/P và UNODC. Từ sáng kiến hợp tác cấp tiểu vùng, chiến dịch từng bước phát triển thành cơ chế phối hợp thực thi pháp luật tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương, tập trung đấu tranh với hoạt động mua bán, vận chuyển trái phép ma túy, tiền chất và các loài, mẫu vật thuộc danh mục Công ước CITES.
Theo số liệu tổng hợp bước đầu tại hội nghị, OMD VIII ghi nhận 2.148 vụ bắt giữ, mức cao nhất qua các giai đoạn triển khai chiến dịch. Trong đó, có 1.982 vụ liên quan đến ma túy, 45 vụ về tiền chất, 101 vụ liên quan đến động vật, thực vật hoang dã và 20 vụ khác.
Lực lượng chức năng đã thu giữ gồm khoảng 19,92 tấn và hơn 13 triệu đơn vị ma túy (gói, ống, viên...); 52,8 tấn và 179.867 đơn vị tiền chất (thùng, chai, gói, ống, viên...); cùng khoảng 28 tấn và 4.621 cá thể, mẫu vật hoặc sản phẩm động vật, thực vật hoang dã.
Kết quả này cho thấy quy mô và tính chất phức tạp của hoạt động vận chuyển trái phép qua biên giới, đồng thời đặt ra yêu cầu tăng cường phối hợp giữa các cơ quan thực thi pháp luật, không chỉ trong phát hiện, bắt giữ mà còn ở giai đoạn điều tra sau bắt giữ.
Tại hội nghị, các đại biểu tập trung trao đổi kinh nghiệm xử lý những vụ việc điển hình, khai thác thông tin từ các vụ bắt giữ để nhận diện đường dây xuyên quốc gia, đồng thời thảo luận định hướng triển khai Chiến dịch Con rồng Mê Kông IX.
Tăng cường chia sẻ thông tin, điều tra các đường dây xuyên quốc gia
Chia sẻ kết quả đấu tranh trong nước, ông Đặng Văn Đức, Phó Chi cục trưởng Chi cục Điều tra chống buôn lậu, Hải quan Việt Nam cho biết, trong 10 tháng năm 2026, ngành Hải quan đã chủ trì, phối hợp với các lực lượng chức năng phát hiện, bắt giữ 148 vụ, 287 đối tượng và thu giữ khoảng 2,05 tấn ma túy các loại.
Trong lĩnh vực bảo vệ động vật hoang dã, vụ phát hiện gần 1,2 tấn ngà voi cùng 79 kg xương động vật thuộc nhóm thú ăn thịt họ mèo cỡ lớn tại cảng Quy Nhơn là một trong những vụ việc đáng chú ý. Kết quả này cho thấy vai trò của việc kết hợp cảnh báo nghiệp vụ, phân tích rủi ro và phối hợp liên ngành trong phát hiện hàng hóa được cất giấu tinh vi.
Chia sẻ kinh nghiệm hợp tác quốc tế, ông JIANG Jian, Cục trưởng Cục Chống buôn lậu, Hải quan Thành Đô thuộc Tổng cục Hải quan Trung Quốc nhấn mạnh vai trò của trao đổi thông tin tình báo, hỗ trợ xác minh vụ việc, phối hợp điều tra và thực hiện giao hàng có kiểm soát qua biên giới.
Theo ông, sự phối hợp giữa cơ quan thực thi pháp luật tại nơi hàng hóa xuất phát, quá cảnh và đến đích giúp mở rộng điều tra trên toàn tuyến vận chuyển, qua đó hỗ trợ nhận diện và triệt phá các đường dây buôn lậu xuyên quốc gia.
Hướng tới OMD IX, Hải quan Trung Quốc đề xuất khai thác sâu hơn dữ liệu vụ việc trên CENcomm để phân tích xu hướng buôn lậu, xây dựng hồ sơ rủi ro, đồng thời mở rộng phối hợp giữa hải quan, cảnh sát, các tổ chức tài chính và doanh nghiệp logistics.
Cùng quan điểm, ông Motoyuki Okura, Chánh Văn phòng Liên lạc Tình báo khu vực châu Á - Thái Bình Dương (RILO A/P) nhấn mạnh giá trị của việc chuyển thông tin thu được từ các vụ bắt giữ thành thông tin tình báo phục vụ công tác thực thi pháp luật.
Thông qua mạng lưới liên lạc khu vực và cơ chế điều phối của chiến dịch, các thành viên có thể đối chiếu thông tin về những vụ việc xảy ra tại nhiều địa bàn, nhận diện tuyến vận chuyển và các đối tượng liên quan. Qua đó, kết quả phát hiện tại một địa bàn có thể trở thành đầu mối nghiệp vụ để các cơ quan chức năng ở địa bàn khác tiếp tục xác minh, phối hợp xử lý.
Ở lĩnh vực bảo vệ động vật, thực vật hoang dã, bà Jenna Dawson-Faber, Điều phối viên khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Chương trình toàn cầu về tội phạm ảnh hưởng đến môi trường thuộc UNODC cho biết, các đối tượng buôn bán trái phép tiếp tục sử dụng chứng từ giả mạo, tìm cách hợp thức hóa hàng hóa bất hợp pháp để đưa vào chuỗi cung ứng hợp pháp.
Hoạt động vi phạm cũng có xu hướng chuyển dịch lên môi trường trực tuyến. Trong khi đó, sự gia tăng của hoạt động buôn bán động vật sống đặt ra thêm yêu cầu về quản lý tang vật và bảo đảm an toàn cho cán bộ thực thi ở tuyến đầu.
UNODC nhận định những hạn chế về nguồn lực, năng lực điều tra và chia sẻ thông tin xuyên biên giới khiến nhiều vụ việc khó được truy xét đến các đối tượng chủ mưu, cầm đầu. Trong khuôn khổ chiến dịch, tổ chức này hỗ trợ các cơ quan hải quan thành viên phối hợp điều tra sau bắt giữ thông qua hướng dẫn nghiệp vụ, tháo gỡ vướng mắc và xây dựng phương án điều tra tiếp theo, kể cả những vụ việc cần áp dụng biện pháp điều tra đặc biệt hoặc tương trợ tư pháp.
Tại phiên bế mạc, RILO A/P đề nghị các đầu mối liên lạc quốc gia tiếp tục phối hợp với OCU cập nhật thông tin về các vụ bắt giữ, phản hồi kịp thời yêu cầu xác minh qua CENcomm - nền tảng trao đổi thông tin của WCO. Việc duy trì trao đổi sau hội nghị sẽ góp phần hoàn thiện báo cáo tổng kết OMD VIII, đồng thời làm rõ mối liên hệ giữa các vụ việc và tăng cường phối hợp xử lý theo thẩm quyền.
Hướng tới OMD IX, các đơn vị điều phối đề xuất tiếp tục tập trung vào ma túy, tiền chất và các loài thuộc danh mục CITES, đồng thời tăng cường phân tích thông tin sau bắt giữ để nhận diện các cá nhân, doanh nghiệp và bên trung gian có dấu hiệu tổ chức hoặc hỗ trợ hoạt động vận chuyển trái phép. Các thành viên tiếp tục thảo luận về cách phát huy vai trò của các đầu mối liên lạc quốc gia, khai thác CENcomm và tăng cường phối hợp giữa các cơ quan thực thi pháp luật, qua đó gắn kết công tác kiểm soát tại biên giới với điều tra các đường dây xuyên quốc gia trong giai đoạn tiếp theo