Hải quan Việt Nam và Trung Quốc hợp tác hiện đại hóa và tạo thuận lợi thương mại

Cuộc hội đàm cấp cao diễn ra vào 9/11, nằm trong chương trình làm việc của đoàn đại biểu Trung Quốc do Phó Tổng cục trưởng Ngô Hải Bình làm Trưởng đoàn, nhân dịp sang Việt Nam tham dự Hội nghị lần thứ 11 của Ủy ban Hợp tác quản lý cửa khẩu biên giới đất liền Việt Nam - Trung Quốc tại TP. Đà Nẵng.

Thành phần tham dự hội đàm gồm đại diện các đơn vị chức năng của hai cơ quan Hải quan và Đại sứ quán Trung Quốc tại Việt Nam. Chương trình tập trung vào chuyển đổi số, cơ chế một cửa, doanh nghiệp ưu tiên, cửa khẩu thông minh và hợp tác điều tra chống buôn lậu.

Thúc đẩy chuyển đổi số và hợp tác về cơ chế một cửa

Tại hội đàm, Hải quan Việt Nam đã thông tin về công tác chuyển đổi số, đồng thời trao đổi với Hải quan Trung Quốc về hợp tác triển khai cơ chế một cửa và xây dựng hải quan thông minh. Đây là những nội dung phù hợp với định hướng xây dựng hải quan số, hải quan thông minh trong Chiến lược phát triển Hải quan đến năm 2030, được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 628/QĐ-TTg ngày 20/5/2022. Nội dung đặt trọng tâm vào đổi mới quy trình nghiệp vụ, nâng mức độ số hóa, tự động hóa và cải thiện chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. Trong định hướng đó, hợp tác quốc tế là kênh để trao đổi kinh nghiệm quản lý, tiếp cận giải pháp công nghệ và hỗ trợ nâng cao năng lực thực thi.

Về cơ chế một cửa, hai bên đã trao đổi nội dung hợp tác nhằm tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu. Đây cũng là lĩnh vực được đề cập trong Hiệp định về hợp tác và hỗ trợ hành chính lẫn nhau trong lĩnh vực hải quan giữa Việt Nam và Trung Quốc, gắn với việc tăng cường trao đổi dữ liệu điện tử. Việc chia sẻ kinh nghiệm về chuẩn hóa dữ liệu, ứng dụng công nghệ thông tin và phối hợp giữa các cơ quan quản lý có ý nghĩa trong nâng cao hiệu quả vận hành cơ chế một cửa, hạn chế yêu cầu doanh nghiệp cung cấp trùng lặp thông tin, chứng từ và hỗ trợ giải quyết thủ tục.

Gắn cửa khẩu thông minh với kết nối dữ liệu và quy trình quản lý

Về cửa khẩu thông minh, hai bên đã trao đổi nội dung hợp tác nhằm thúc đẩy hiện đại hóa quản lý và tạo thuận lợi cho hàng hóa qua biên giới. Việc Lạng Sơn phối hợp với phía Trung Quốc thử nghiệm phương tiện vận chuyển hàng hóa tự hành tại hai tuyến đường chuyên dụng thuộc cặp cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị – Hữu Nghị Quan đặt ra yêu cầu kết nối đồng bộ giữa hạ tầng, công nghệ và quy trình quản lý của hai nước.

Để mô hình vận hành hiệu quả, việc đầu tư phương tiện, thiết bị cần đi đôi với thống nhất tiêu chuẩn kỹ thuật, kết nối và bảo vệ dữ liệu, đồng thời bảo đảm sự phối hợp trong kiểm tra, giám sát hàng hóa. Trong đó, hợp tác giữa hai cơ quan hải quan có vai trò quan trọng trong tổ chức thực hiện thủ tục và kiểm soát rủi ro, hướng tới rút ngắn thời gian thông quan, giảm chi phí logistics và bảo đảm an ninh chuỗi cung ứng.

Thúc đẩy hợp tác về doanh nghiệp ưu tiên

Tại hội đàm, hai bên trao đổi về hợp tác doanh nghiệp ưu tiên, trong đó có công nhận lẫn nhau về doanh nghiệp ưu tiên (MRA AEO). Đây là lĩnh vực đã có quá trình chuẩn bị từ tháng 10/2024, hai nước trao Kế hoạch hành động thúc đẩy công nhận lẫn nhau giữa Chương trình doanh nghiệp ưu tiên của Việt Nam và Chương trình quản lý tín nhiệm doanh nghiệp của Trung Quốc.

Hợp tác về doanh nghiệp ưu tiên với Trung Quốc tiếp tục được nghiên cứu theo hướng song phương, đa phương. Trọng tâm của chương trình doanh nghiệp ưu tiên là dành thuận lợi cho doanh nghiệp có mức độ tuân thủ cao, đồng thời tập trung nguồn lực kiểm soát vào các đối tượng rủi ro. Doanh nghiệp tham gia phải duy trì điều kiện áp dụng chế độ ưu tiên và hệ thống kiểm soát nội bộ, phối hợp với cơ quan hải quan trong quản lý rủi ro. Việc công nhận lẫn nhau có thể giúp doanh nghiệp được cơ quan hải quan đối tác ghi nhận mức độ rủi ro thấp và hưởng các thuận lợi tương ứng, qua đó giảm thời gian, chi phí và tăng khả năng dự báo trong vận chuyển hàng hóa. Vì vậy, hợp tác về AEO có ý nghĩa đối với việc mở rộng thuận lợi cho doanh nghiệp tuân thủ tốt trong chuỗi cung ứng giữa hai nước.

Tăng cường hợp tác chống buôn lậu xuyên biên giới

Cùng với các nội dung tạo thuận lợi thương mại, chương trình hội đàm tập trung nội dung trao đổi về hợp tác điều tra chống buôn lậu và Chiến dịch Con rồng Mê Công. Các nội dung này gắn yêu cầu tạo thuận lợi cho lưu thông hàng hóa hợp pháp với nâng cao năng lực phát hiện, ngăn chặn vi phạm.

Chiến dịch Con rồng Mê Công do Hải quan Việt Nam và Hải quan Trung Quốc đồng sáng kiến, tập trung đấu tranh với hoạt động buôn bán trái phép ma túy, động, thực vật hoang dã và sản phẩm thuộc danh mục CITES. Cơ chế này kết nối hợp tác song phương với mạng lưới thực thi pháp luật rộng hơn thông qua chia sẻ thông tin và phối hợp kiểm soát; Chia sẻ thông tin, nhận diện tuyến vận chuyển và phối hợp xử lý dấu hiệu vi phạm giúp tăng khả năng kiểm soát xuyên biên giới, hướng tới bảo vệ hoạt động kinh doanh hợp pháp, cộng đồng và môi trường.

Các nhóm nội dung trao đổi tại hội đàm có mối liên hệ chặt chẽ. Đây là những hướng hợp tác thiết thực để Hải quan Việt Nam và Hải quan Trung Quốc tiếp tục nâng cao hiệu quả quản lý, đồng thời tạo thuận lợi cho hoạt động thương mại giữa hai nước.