Hàng triệu trang hồ sơ chiến tranh tại Hoa Kỳ góp sức tìm kiếm liệt sĩ Việt Nam

Ngày  22/7, tại Bảo tàng Phụ nữ VN, Hà Nội, sự kiện Giới thiệu “Hồ sơ Chứng tích chiến tranh 2026”, tác phẩm “Ký ức tháng Năm” và trao tặng chân dung “Mãi mãi tuổi 20” đã được tổ chức trang trọng.

Sự kiện được CLB “Trái tim người lính” phối hợp với Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam, Dự án "Sáng kiến tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh" (TTU-VWAI) và Câu lạc bộ "Mãi mãi tuổi 20"  tổ chức nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh – Liệt sĩ (27/7/1947 – 27/7/2026); hưởng ứng Chiến dịch "500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ".

Khai thác hàng triệu trang tài liệu chiến tranh tại Hoa Kỳ

Dự án “Sáng kiến Tìm kiếm Người Việt Nam Mất tích trong Chiến tranh” (Vietnam Wartime Accounting Initiative, viết tắt: TTU–VWAI) là một chương trình khoa học và nhân đạo do Bộ Chiến tranh Hoa Kỳ (U.S. Department of War) hỗ trợ, với Đại học Công nghệ Texas (Texas Tech University) giữ vai trò chủ đạo trong nghiên cứu và khai thác tư liệu lưu trữ về Chiến tranh Việt Nam; phối hợp cùng các cơ quan và đối tác tại Hoa Kỳ và Việt Nam.

TTU-VWAI hướng tới việc ứng dụng khoa học lưu trữ, công nghệ số và trí tuệ nhân tạo để khai thác hàng triệu trang tài liệu chiến tranh đang được lưu giữ tại Hoa Kỳ, đặc biệt là hệ thống “Hồ sơ Chứng tích chiến tranh” (Captured Document Exploitation Center - CDEC). Thông qua việc đối chiếu, phân tích và xác minh dữ liệu, Dự án góp phần cung cấp thêm căn cứ phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ và xác định danh tính người Việt Nam mất tích trong chiến tranh.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, TTU-VWAI đã đạt được những kết quả bước đầu đáng ghi nhận. Nhóm nghiên cứu đã lựa chọn, xử lý và phân tích được trên 200 hồ sơ CDEC tiêu biểu, phát hiện thông tin liên quan đến danh tích của hơn 1.500 quân nhân Việt Nam có tên trong các tài liệu lưu trữ của Hoa Kỳ. Trên cơ sở đó, nhiều thông tin đã được giới thiệu công khai để cộng đồng, các cựu chiến binh và thân nhân gia đình liệt sĩ cùng tham gia xác minh, đối chiếu.

Ngày 16/4/2026, Dự án đã hoàn thành và bàn giao cho Ban Chỉ đạo Quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ (Ban Chỉ đạo 515 Quốc gia) bộ tài liệu nghiên cứu gồm hai tập, với tổng dung lượng trên 600 trang. Trong đó, tập thứ nhất là Báo cáo tổng hợp kết quả nghiên cứu các hồ sơ CDEC, tập thứ hai là Danh mục hồ sơ, phụ lục và các dữ liệu liên quan, phục vụ công tác nghiên cứu, xác minh và tìm kiếm liệt sĩ.

Đầu tháng 6/2026, Dự án TTU-VWAI đã phối hợp tổ chức Hội thảo quốc tế về khai thác tài liệu lưu trữ phục vụ tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh tại Hà Nội, với sự tham gia của nhiều chuyên gia, nhà khoa học, cơ quan chức năng và các tổ chức của Việt Nam, Hoa Kỳ cùng một số đối tác quốc tế.

PGS.TS Alex-Thái Đình Võ, Đồng Chủ nhiệm của TTU-VWAI cho biết, ngày 13/6/2026, Đoàn công tác của Đại học Công nghệ Texas đã có buổi làm việc với Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, Trưởng Ban Chỉ đạo Quốc gia 515, nhằm báo cáo kết quả nghiên cứu và trao đổi về các định hướng tăng cường hợp tác trong công tác tìm kiếm, quy tập và xác minh danh tính liệt sĩ. Tiếp đó, Đoàn đã làm việc với Ban Chỉ đạo 515 TP.HCM.

“Đặc biệt, chúng tôi đã vinh dự cung cấp hồ sơ tư liệu, góp phần phục vụ hiệu quả cho việc tìm kiếm những rãnh chôn tập thể liệt sĩ tại công viên Lê Thị Riêng, TPHCM. Dự án cũng đang hoàn thiện báo cáo, để bàn giao tư liệu phục vụ việc tìm kiếm những hố chôn tập thể tại sân bay Tân Sơn Nhất và nhiều địa điểm khác, để phục vụ các đội tìm kiếm quy tập hài cốt liệt sĩ...”, PGS.TS Alex-Thái Đình Võ cho biết.

Theo Đại tá, CCB, Nhà văn Đặng Vương Hưng, Dự án TTU-VWAI đã kết nối thành công nhiều thân nhân gia đình liệt sĩ và cựu chiến binh với các thông tin lưu trữ có giá trị. Thời gian gần đây, nhờ uy tín của Dự án TTU-VWAI, nên nhiều thân nhân liệt sĩ đã gửi hồ sơ đề nghị Dự án trợ giúp tìm kiếm người thân. Bên cạnh công tác nghiên cứu, Dự án còn đẩy mạnh hoạt động truyền thông và gắn kết cộng đồng thông qua việc giới thiệu các hồ sơ tiêu biểu trên báo chí, mạng xã hội và các diễn đàn cựu chiến binh.

Với cách tiếp cận dựa trên khoa học, sự minh bạch của nguồn tư liệu và tinh thần hợp tác quốc tế, Dự án TTU-VWAI mong muốn đóng góp thiết thực cho nỗ lực khắc phục hậu quả chiến tranh, hỗ trợ công tác tìm kiếm và xác định danh tính người Việt Nam mất tích, đồng thời góp phần tăng cường sự hiểu biết, lòng tin và quan hệ hợp tác nhân đạo giữa Việt Nam và Hoa Kỳ.                                        

Tự truyện “Ký ức tháng Năm” của Trung sĩ Mắm

Cuốn tự truyện "Ký ức Tháng Năm" của thương binh, cựu chiến binh Nguyễn Duy Hiền (bút danh Trung sĩ Mắm) chính thức được giới thiệu tại sự kiện như một tác phẩm giàu giá trị lịch sử, nhân văn và ký ức.

Không chỉ là câu chuyện đời của một người lính từng đi qua chiến tranh bảo vệ biên giới phía Bắc, cuốn sách còn là lời tri ân sâu nặng dành cho đồng đội, những người đã hy sinh, những người còn mang trên mình thương tích chiến tranh và cả một thế hệ thanh niên Việt Nam đã sống, chiến đấu vì độc lập, chủ quyền của Tổ quốc.

Sinh năm 1963 tại thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên, Nguyễn Duy Hiền nhập ngũ tháng 2/1982, biên chế tại Trung đoàn Bộ binh 852, Quân đoàn 26, Quân khu I. Từ tháng 4/1983 đến tháng 12/1986, ông trực tiếp tham gia chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc. Trong một chuyến thực hiện nhiệm vụ tại khu vực Hang Páo – Phai Can (Trà Lĩnh, Cao Bằng) vào ngày 15/5/1985, ông bị thương đặc biệt nặng do mìn, phải cắt bỏ một chân khi tuổi đời còn rất trẻ.

Cuốn sách gồm 11 chương, một phần Vĩ thanh và 6 bài thơ, được kết cấu như một dòng hồi tưởng liên tục từ tuổi thơ, tuổi học trò, những năm tháng quân ngũ, cuộc chiến bảo vệ biên giới, hành trình vượt qua thương tật, đến cuộc sống đời thường sau chiến tranh. Xen giữa những trang viết là những suy tư về tình đồng đội, tình bạn, tình người, lòng biết ơn và khát vọng sống có ích.

Trao tặng chân dung di ảnh màu 10 nữ Anh hùng liệt sĩ dân quân Lam Hạ

Cũng trong khuôn khổ sự kiện nhân văn này, Đại tá Trương Minh Côn (nguyên Phó Giám đốc Công an tinh Hà Nam) – Phó Chủ tịch Thường trực Hội Cựu Công an nhân dân tỉnh Ninh Bình thay mặt lãnh đạo Hội trao tặng Bảo tàng tỉnh Ninh Binh 10 chân dung nữ Anh hùng liệt sĩ Dân quân Lam Hạ.

Trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước, 10 nữ Anh hùng liệt sĩ dân quân Lam Hạ (thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam cũ) là biểu tượng sáng ngời của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam. Với những chiến công đặc biệt xuất sắc và sự cống hiến trọn tuổi thanh xuân cho đất nước, các chị đã được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Di ảnh của các nữ dân quân anh hùng đã được nhóm họa sĩ trẻ của “Trái tim người lính” làm lại bằng công nghệ mới, với nền màu trầm cổ điển, chân dung sống động hơn. Theo yêu cầu của Bảo tàng Ninh Bình, 10 chân dung đã được in phóng khuôn khổ 25cm x 38cm bằng chất liệu formex, đồng thời còn gửi kèm các file gốc, chất lượng cao.