VietinBank đã chuyển mình từ một ngân hàng chuyên doanh thành một trong những định chế tài chính có quy mô lớn của Việt Nam. Chặng đường mới đặt ra cho Vietinbank những thách thức mới, đó là không chỉ cung ứng vốn cho doanh nghiệp và nền kinh tế, mà còn phải dẫn dắt dòng vốn vào các lĩnh vực chiến lược, thúc đẩy chuyển đổi số, tài chính xanh và gắn tăng trưởng kinh doanh với trách nhiệm cộng đồng.

Ngày 26/3/1988 đánh dấu sự ra đời của Ngân hàng Công thương Việt Nam, tiền thân của Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam (VietinBank). Ngân hàng được thành lập trên cơ sở tách ra từ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam theo Nghị định số 53/HĐBT của Hội đồng Bộ trưởng, trong giai đoạn nền kinh tế bắt đầu bước vào thời kỳ đổi mới và từng bước hình thành hệ thống ngân hàng hai cấp.

Sự ra đời của Ngân hàng Công thương Việt Nam gắn với yêu cầu chuyên môn hóa hoạt động tín dụng, đáp ứng nhu cầu vốn của các ngành công nghiệp, thương mại và các hoạt động sản xuất, kinh doanh. Từ một ngân hàng chuyên doanh với nền tảng hoạt động còn nhiều hạn chế, ngân hàng đang từng bước mở rộng mạng lưới, đa dạng hóa sản phẩm và phát triển năng lực cung ứng dịch vụ tài chính.

Ngày 14/11/1990, Ngân hàng chuyên doanh Công thương Việt Nam được chuyển thành Ngân hàng Công thương Việt Nam. Đến năm 1993, ngân hàng được thành lập dưới hình thức doanh nghiệp nhà nước. Đây là giai đoạn đặt nền móng cho quá trình hoàn thiện mô hình tổ chức và nâng cao năng lực quản trị.

Một dấu mốc quan trọng nữa là năm 2008, khi Ngân hàng Công thương Việt Nam chính thức sử dụng thương hiệu VietinBank, thay cho tên giao dịch Incombank trước đó. Cũng trong năm này, ngân hàng thực hiện cổ phần hóa và tổ chức thành công đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) vào ngày 25/12/2008.

Ngày 3/7/2009, VietinBank được cấp giấy phép thành lập và hoạt động theo mô hình ngân hàng thương mại cổ phần. Cổ phiếu CTG chính thức niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM vào tháng 7/2009, mở ra giai đoạn hoạt động với yêu cầu cao hơn về công khai thông tin, quản trị doanh nghiệp và hiệu quả sử dụng vốn.

Quá trình chuyển đổi này không chỉ mang ý nghĩa thay đổi mô hình sở hữu mà còn tạo điều kiện để VietinBank tiếp cận các chuẩn mực quản trị hiện đại, mở rộng khả năng huy động nguồn lực và tăng cường hợp tác quốc tế.

Năm 2013, ngân hàng thiết lập quan hệ đối tác chiến lược với MUFG Bank, một trong những định chế tài chính lớn của Nhật Bản. Sự tham gia của cổ đông chiến lược nước ngoài tạo thêm cơ hội để VietinBank tiếp cận kinh nghiệm quản trị, công nghệ và nâng cao chất lượng hoạt động theo thông lệ quốc tế.

Theo công bố thông tin cổ đông ngày 18/6/2025, Nhà nước, với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam là cơ quan đại diện chủ sở hữu nắm giữ 64,46% vốn điều lệ VietinBank. MUFG Bank sở hữu 19,73%. Cơ cấu này cho thấy VietinBank vừa duy trì vai trò của một ngân hàng có vốn nhà nước chi phối, vừa có sự tham gia của cổ đông chiến lược quốc tế.

Trải qua gần 38 năm, VietinBank đã xây dựng được vị thế trong nhóm ngân hàng thương mại có quy mô lớn nhất Việt Nam. Ngân hàng hiện hoạt động với mạng lưới rộng khắp, cung cấp các dịch vụ huy động vốn, tín dụng và nhiều sản phẩm tài chính khác cho khách hàng cá nhân, doanh nghiệp.

Trong nền kinh tế, ngân hàng giữ vai trò trung gian quan trọng trong việc luân chuyển nguồn vốn từ khu vực có khả năng tiết kiệm đến khu vực có nhu cầu đầu tư, sản xuất và tiêu dùng. Đối với doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp sản xuất, xây dựng, xuất khẩu và doanh nghiệp vừa và nhỏ, khả năng tiếp cận tín dụng có ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch mở rộng hoạt động, đầu tư máy móc và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Ở góc độ đó, VietinBank không chỉ là một tổ chức kinh doanh tiền tệ mà còn là một mắt xích quan trọng trong hệ thống cung ứng vốn của nền kinh tế.

Theo thông tin được công bố tại Đại hội đồng cổ đông thường niên năm 2026, tính đến ngày 31/12/2025, dư nợ cho vay của VietinBank đối với các lĩnh vực ưu tiên đạt 597.200 tỷ đồng, tăng hơn 72.400 tỷ đồng so với cuối năm 2024, tương đương mức tăng 13,8%. Quy mô này chiếm trên 40% tổng dư nợ của ngân hàng.

Các lĩnh vực được ưu tiên cấp tín dụng bao gồm doanh nghiệp nhà nước đầu ngành, hạ tầng giao thông, năng lượng, chuyển đổi số, nông nghiệp nông thôn,... cùng các dự án xanh gắn với tiêu chuẩn ESG.

Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh đầu tư công và chuyển đổi mô hình tăng trưởng, nhu cầu huy động nguồn lực từ khu vực tư nhân và hệ thống ngân hàng ngày càng rõ nét. Việc các ngân hàng thương mại tham gia tài trợ những dự án có tính lan tỏa không chỉ giúp doanh nghiệp triển khai kế hoạch đầu tư mà còn góp phần hình thành năng lực sản xuất và kết nối kinh tế giữa các vùng.

Một trong những chương trình nổi bật được VietinBank công bố trong năm 2026 là gói tín dụng quy mô 60.000 tỷ đồng dành cho các dự án hạ tầng chiến lược, trọng điểm quốc gia.

Theo định hướng được ngân hàng giới thiệu, nguồn vốn này hướng đến các doanh nghiệp có nhu cầu vốn dài hạn để triển khai những dự án giao thông, năng lượng và công nghệ chiến lược. Cùng với đó, VietinBank triển khai các chính sách tín dụng và sản phẩm ưu đãi đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây lắp, thiết bị điện nhằm hỗ trợ tiến độ các dự án.

Dù vậy, tài trợ các dự án dài hạn cũng đặt ra yêu cầu cao về thẩm định hiệu quả kinh tế, năng lực tài chính của chủ đầu tư,... Do đó, vai trò của ngân hàng không dừng ở việc cung cấp vốn mà còn nằm ở năng lực đánh giá rủi ro, giám sát dòng tiền và lựa chọn dự án có tính khả thi.

Bên cạnh các dự án lớn, khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) cũng là một nhóm khách hàng quan trọng. Đây là khu vực đóng góp đáng kể vào hoạt động sản xuất, tạo việc làm và duy trì sức sống của nền kinh tế địa phương, song thường gặp khó khăn về tài sản bảo đảm, hồ sơ tài chính và khả năng tiếp cận nguồn vốn dài hạn.

Đây cũng là hướng tiếp cận được VietinBank đề cập trong chiến lược đồng hành cùng doanh nghiệp: xây dựng chính sách tín dụng theo đối tượng khách hàng, quy mô và đặc thù ngành nghề; đồng thời cân đối lãi suất từ nguồn vốn thương mại để tạo điều kiện cho doanh nghiệp tiếp cận vốn phù hợp.

Theo báo cáo tài chính hợp nhất quý III/2026, Vietinbank ghi nhận lợi nhuận trước thuế quý III đạt 13.689 tỷ đồng, tăng 29% so với cùng kỳ năm trước. Lợi nhuận sau thuế đạt 10.871 tỷ đồng, tăng 27,7%. Với kết quả này, VietinBank vượt Vietcombank và vươn lên dẫn đầu ngành ngân hàng về lợi nhuận trước thuế trong riêng quý III/2026.

Lũy kế 9 tháng đầu năm, lợi nhuận trước thuế của ngân hàng đạt 39.557 tỷ đồng, tăng 33,9% so với cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế đạt 31.615 tỷ đồng, tăng khoảng 33%.

Động lực tăng trưởng lợi nhuận của VietinBank đến từ sự cải thiện ở nhiều mảng kinh doanh. Riêng trong quý III, thu nhập lãi thuần đạt 21.816 tỷ đồng, tăng khoảng 27% so với cùng kỳ năm trước.

Lãi thuần từ hoạt động dịch vụ đạt 2.487 tỷ đồng, tăng 56,7%; hoạt động kinh doanh ngoại hối mang về 1.170 tỷ đồng, gấp hơn 2 lần cùng kỳ. Lãi thuần từ hoạt động khác đạt 3.112 tỷ đồng, tăng gần 10%. Tính chung 9 tháng, thu nhập lãi thuần của ngân hàng đạt 61.931 tỷ đồng, tăng 27,7%. Lãi thuần từ hoạt động dịch vụ đạt 6.602 tỷ đồng, tăng 42,5%.

Tuy nhiên, áp lực chi phí đầu vào cũng gia tăng đáng kể. Trong 9 tháng, chi phí trả lãi tiền gửi của VietinBank tăng 47,8%, lên 68.889 tỷ đồng, cao hơn mức tăng 34,7% của thu nhập lãi cho vay. Diễn biến này cho thấy ngân hàng đang phải đối mặt với áp lực cân đối chi phí huy động vốn trong bối cảnh cạnh tranh tiền gửi.

Về mặt chi phí hoạt động, khoản mục này tăng 13,9% trong 9 tháng, lên 19.802 tỷ đồng. Nhờ tốc độ tăng chi phí thấp hơn tốc độ tăng thu nhập, tỷ lệ chi phí trên thu nhập (CIR) giảm xuống còn 24,7%. Đáng chú ý, chi phí dự phòng rủi ro tín dụng trong 9 tháng đạt 20.781 tỷ đồng, tăng 22,6% so với cùng kỳ. Riêng quý III, ngân hàng trích lập 7.780 tỷ đồng, tăng 32,7%.

Bên cạnh kết quả lợi nhuận tích cực, chất lượng tài sản của VietinBank ghi nhận một số biến động. Tại ngày 30/9/2026, tổng nợ xấu nội bảng của ngân hàng đạt 25.781 tỷ đồng, tăng 17,6% so với đầu năm. Tỷ lệ nợ xấu tăng từ 1,10% lên 1,20%.

Đặc biệt, nợ dưới tiêu chuẩn (nhóm 3) tăng từ 1.491 tỷ đồng lên 7.523 tỷ đồng, gấp hơn 5 lần đầu năm. Nợ nghi ngờ (nhóm 4) cũng tăng từ 578 tỷ đồng lên 2.957 tỷ đồng, tương đương gấp 5,1 lần. Tổng dư nợ của hai nhóm này đạt 10.480 tỷ đồng so với mức 2.069 tỷ đồng hồi đầu năm.

Mặt khác, nợ có khả năng mất vốn (nhóm 5) giảm 22,9%, còn 15.301 tỷ đồng. Trong 9 tháng, VietinBank đã sử dụng khoảng 14.195 tỷ đồng dự phòng để xử lý rủi ro tín dụng.

Ngoài ra, nợ cần chú ý (nhóm 2) tăng gần 33%, lên 23.063 tỷ đồng. Số dư dự phòng rủi ro cho vay khách hàng đạt 41.353 tỷ đồng, tăng 18,8% so với đầu năm. Nhờ đó, tỷ lệ bao phủ nợ xấu đạt khoảng 160,4%, cải thiện so với mức 134% cuối quý II.

Theo thông tin ngân hàng công bố, nợ xấu tập trung tại một số lĩnh vực như xây dựng cơ bản, nhất là các công trình giao thông, kinh doanh bất động sản, sắt thép, dệt may,... Những diễn biến trên cho thấy dù tỷ lệ nợ xấu vẫn ở mức 1,2%, nhưng áp lực từ các khoản nợ nhóm 2, nhóm 3 và nhóm 4 cần tiếp tục được theo dõi. Việc tăng trích lập dự phòng và duy trì tỷ lệ bao phủ nợ xấu ở mức cao là những yếu tố hỗ trợ ngân hàng chủ động hơn trước rủi ro tín dụng.

Bên cạnh đó, tính đến ngày 30/9/2026, tổng tài sản của VietinBank đạt hơn 2,95 triệu tỷ đồng, tăng 6,7% so với cuối năm 2025. Dư nợ cho vay khách hàng đạt hơn 2,14 triệu tỷ đồng, tăng 7,5%.

Tăng trưởng tín dụng có sự phân hóa giữa các phân khúc khách hàng. Trong đó, dư nợ cho vay khách hàng doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) tăng 25,1%, đạt khoảng 143.000 tỷ đồng. Cho vay doanh nghiệp lớn tăng 11,7%, còn phân khúc doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) tăng 9,9%.

Trong khi đó, dư nợ bán lẻ – phân khúc có quy mô lớn nhất với khoảng 822.000 tỷ đồng chỉ tăng 1,4% so với cuối năm 2025. Điều này cho thấy tăng trưởng tín dụng trong 9 tháng chủ yếu được thúc đẩy bởi nhóm khách hàng doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp quy mô lớn.

Ở phía nguồn vốn, tiền gửi khách hàng đạt khoảng 1,94 triệu tỷ đồng, tăng 8,4% so với đầu năm. Trong đó, tiền gửi có kỳ hạn tăng 11,5%, lên 1,48 triệu tỷ đồng; ngược lại, tiền gửi không kỳ hạn giảm khoảng 1%, còn 440.840 tỷ đồng.

Tỷ trọng tiền gửi không kỳ hạn (CASA) trong tổng tiền gửi khách hàng theo đó giảm từ 24,8% xuống 22,7%. Cơ cấu tiền gửi dịch chuyển theo hướng gia tăng tỷ trọng vốn có kỳ hạn, trong tình hình chi phí trả lãi tiền gửi tăng mạnh.

Ngoài ra, số dư giấy tờ có giá phát hành của VietinBank giảm 29,3% so với đầu năm, từ 174.030 tỷ đồng xuống còn 123.087 tỷ đồng.

Nhìn chung, VietinBank duy trì đà tăng trưởng lợi nhuận và mở rộng quy mô hoạt động trong 9 tháng đầu năm, song áp lực chi phí huy động vốn cùng sự gia tăng của nợ nhóm 2, 3 và 4 và đà tăng trưởng chậm của tín dụng bán lẻ vẫn là những vấn đề cần được ngân hàng kiểm soát trong thời gian tới.

Cùng với hoạt động tín dụng truyền thống, chuyển đổi số đang trở thành một trong những trụ cột quan trọng trong chiến lược phát triển của các ngân hàng. Đối với VietinBank, chuyển đổi số được thể hiện qua việc phát triển nền tảng ngân hàng điện tử, mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt và tích hợp nhiều tiện ích vào ứng dụng VietinBank iPay Mobile.

Nếu trước đây ứng dụng ngân hàng chủ yếu phục vụ các giao dịch cơ bản như chuyển tiền hay thanh toán hóa đơn, thì hiện nay các nền tảng số đang được mở rộng thành hệ sinh thái dịch vụ, đáp ứng nhiều nhu cầu trong đời sống.

Với khách hàng cá nhân, lợi ích nằm ở khả năng tiết kiệm thời gian và chủ động quản lý chi tiêu. Với ngân hàng, hệ sinh thái số có thể giúp gia tăng tần suất tương tác, mở rộng nguồn thu dịch vụ và củng cố quan hệ với khách hàng.

Đối với doanh nghiệp, chuyển đổi số trong ngân hàng còn có ý nghĩa sâu rộng hơn. Các giải pháp thanh toán, quản lý dòng tiền, giao dịch trực tuyến và dịch vụ tài chính tích hợp có thể giúp doanh nghiệp giảm chi phí vận hành, nâng cao hiệu quả quản trị và rút ngắn thời gian xử lý giao dịch.

Đặc biệt, với các doanh nghiệp vừa và nhỏ, khả năng tiếp cận dịch vụ ngân hàng số có thể góp phần thu hẹp khoảng cách về nguồn lực công nghệ so với các doanh nghiệp lớn. Khi các giao dịch tài chính được số hóa, doanh nghiệp cũng có thêm dữ liệu phục vụ quản lý dòng tiền và xây dựng lịch sử giao dịch minh bạch hơn.

Dẫu vậy, mở rộng hệ sinh thái số cũng đi kèm yêu cầu cao về an toàn thông tin và phòng chống gian lận. Niềm tin của khách hàng là yếu tố cốt lõi đối với một ngân hàng, do đó đầu tư công nghệ cần song hành với năng lực quản trị rủi ro và bảo vệ người dùng.

Bên cạnh đó, một trong những yêu cầu ngày càng rõ nét đối với các định chế tài chính là đưa yếu tố môi trường, xã hội và quản trị (ESG) vào hoạt động kinh doanh. Trong đó, ngân hàng có vai trò đặc biệt bởi quyết định cấp tín dụng có thể tác động trực tiếp đến việc lựa chọn công nghệ, mô hình sản xuất và định hướng đầu tư của doanh nghiệp.

Theo Báo cáo phát triển bền vững năm 2024 của VietinBank, ngân hàng đã triển khai gói tín dụng xanh GREEN UP quy mô 5.000 tỷ đồng dành cho các dự án mang lại lợi ích về môi trường và xã hội, đồng thời phát triển sản phẩm tiền gửi xanh nhằm huy động nguồn vốn phục vụ mục tiêu phát triển bền vững.

Ngân hàng cũng đề cập việc nghiên cứu phát triển các sản phẩm như trái phiếu xanh, cho vay bền vững và tư vấn lộ trình ESG cho doanh nghiệp. Đây là những hướng đi có ý nghĩa trong bối cảnh các tiêu chuẩn xanh ngày càng tác động đến khả năng tiếp cận vốn và thị trường của doanh nghiệp.

Thế nhưng, tín dụng xanh không đơn thuần là việc gắn nhãn xanh cho một khoản vay. Hiệu quả của hoạt động này cần được đánh giá thông qua tiêu chí lựa chọn dự án, quy trình thẩm định và kết quả môi trường, xã hội đạt được sau đầu tư.

VietinBank đã công bố Báo cáo phát triển bền vững năm 2025 vào ngày 25/6/2026. Đây là tài liệu quan trọng để theo dõi những bước tiến, mục tiêu và kết quả cụ thể của ngân hàng trong việc tích hợp yếu tố ESG vào hoạt động kinh doanh. Việc công bố báo cáo riêng về phát triển bền vững cũng cho thấy yêu cầu minh bạch hóa thông tin ngày càng được chú trọng.

Ở góc độ rộng hơn, trách nhiệm của một ngân hàng đối với nền kinh tế không chỉ được đo bằng quy mô vốn giải ngân mà còn nằm ở chất lượng của dòng vốn. Đây cũng là điểm giao thoa giữa mục tiêu kinh doanh và trách nhiệm của doanh nghiệp dân tộc: tăng trưởng phải tạo ra giá trị thực chất cho nền kinh tế, đồng thời góp phần giải quyết những vấn đề xã hội và môi trường. Bên cạnh vai trò cung ứng vốn và phát triển các dịch vụ tài chính, trách nhiệm cộng đồng là một khía cạnh khác trong hành trình phát triển của VietinBank và các đơn vị thành viên. Đây cũng là một điểm sáng của ngân hàng cần được ghi nhận.

Trong gần bốn thập kỷ hoạt động, VietinBank đã trải qua nhiều giai đoạn chuyển đổi của nền kinh tế, từ quá trình đổi mới hệ thống ngân hàng, hội nhập quốc tế đến chuyển đổi số và phát triển tài chính xanh.

Mỗi giai đoạn lại đều đặt ra những yêu cầu mới. Nếu trước đây trọng tâm là mở rộng mạng lưới, huy động vốn và phát triển tín dụng, thì hiện nay bài toán trở nên phức tạp hơn: làm thế nào để phân bổ vốn hiệu quả, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, kiểm soát rủi ro và thích ứng với các tiêu chuẩn phát triển bền vững.

Kết quả kinh doanh 9 tháng năm 2026 cho thấy VietinBank đang duy trì đà tăng trưởng tích cực, với lợi nhuận trước thuế tăng gần 34%, tổng tài sản đạt hơn 2,95 triệu tỷ đồng. Dù vậy, chi phí vốn tăng nhanh, nợ xấu và sự phân hóa trong tăng trưởng tín dụng cũng đặt ra yêu cầu tiếp tục nâng cao chất lượng quản trị.

Trong khi đó, mục tiêu mở rộng tín dụng vào hạ tầng, năng lượng và công nghệ đòi hỏi ngân hàng phải có năng lực thẩm định chuyên sâu, quản trị rủi ro dài hạn và khả năng cân đối nguồn vốn phù hợp. Đây là những yếu tố quyết định việc dòng vốn có thực sự tạo ra giá trị cho nền kinh tế hay không.

Tại Đại hội đồng cổ đông thường niên năm 2026, lãnh đạo VietinBank cũng nhìn nhận nền kinh tế vẫn phụ thuộc khá lớn vào tín dụng ngân hàng. Vì vậy, về dài hạn, cần phát triển đồng bộ các kênh dẫn vốn khác như thị trường vốn, trái phiếu doanh nghiệp và thu hút đầu tư dài hạn trong nước, quốc tế.

Với VietinBank, nền tảng của 38 năm hoạt động, vị thế trong nhóm ngân hàng lớn và mạng lưới khách hàng rộng là những lợi thế để tiếp tục thực hiện vai trò này.

Trong bối cảnh Việt Nam hướng tới mục tiêu tăng trưởng nhanh đi đôi với bền vững, yêu cầu đặt ra với VietinBank cũng như các ngân hàng lớn là tiếp tục chuyển từ tư duy cung ứng vốn đơn thuần sang tư duy dẫn dắt dòng vốn có chất lượng. Đó không chỉ là bài toán kinh doanh, mà còn là trách nhiệm của một doanh nghiệp có vị thế quan trọng trong nền kinh tế.