ISSN-2815-5823

Báo chí tạo được sự đồng thuận cao trong phòng, chống tác hại của thuốc lá

(KDPT) - Sau hơn 13 năm triển khai thi hành Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá năm 2012, Việt Nam đã đạt được nhiều kết quả tích cực, góp phần nâng cao nhận thức của toàn xã hội. Tuy nhiên, thực tiễn đang đặt ra những thách thức vô cùng gay gắt.

Sáng 17/11, Cục Báo chí, Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch tổ chức Hội thảo cung cấp thông tin về phòng, chống tác hại thuốc lá trong tiến trình sửa đổi Luật phòng, chống tác hại thuốc lá.

Theo số liệu cập nhật của Bộ Y tế, mỗi năm tại Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá, trong đó khoảng 84.500 người tử vong do hút thuốc chủ động và 18.800 người do hút thuốc thụ động. Thuốc lá đồng thời gây gánh nặng kinh tế rất lớn, với chi phí y tế và tổn thất kinh tế ước tính khoảng 108.700 tỷ đồng mỗi năm, tương đương 1,14% GDP. Đây là gánh nặng khổng lồ đối với hệ thống y tế, ngân sách nhà nước và chất lượng nguồn nhân lực quốc gia.

Phó Cục trưởng Cục Báo chí Đặng Khắc Lợi phát biểu khai mạc hội thảo.
Phó Cục trưởng Cục Báo chí Đặng Khắc Lợi phát biểu khai mạc hội thảo.

Phát biểu tại Hội thảo, Phó Cục trưởng Cục Báo chí Đặng Khắc lợi cho biết, quán triệt quan điểm lấy phòng ngừa làm trọng tâm, lấy hiệu quả thực thi làm thước đo và lấy sức khỏe nhân dân làm mục tiêu cao nhất, tiến trình sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá hiện nay đang tập trung thảo luận nhiều giải pháp chính sách đột phá, nhằm ngăn chặn từ gốc hành vi bắt đầu hút thuốc, đặc biệt là bảo vệ thế hệ trẻ trước tác hại của thuốc lá mới.

Đáng chú ý, dự thảo đã được định hướng theo hướng: Bổ sung, làm rõ khái niệm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, thuốc lá thông thường và các loại thuốc lá mới khác; Tăng cường kiểm soát việc bán thuốc lá; Không cho phép trưng bày sản phẩm hoặc hình ảnh thuốc lá tại điểm bán; Tăng cường bảo vệ người dưới 18 tuổi.

Để cung cấp góc nhìn toàn diện, đa chiều và có cơ sở khoa học cho đội ngũ làm báo trong công tác truyền thông chính sách, Hội thảo cung cấp thông tin về phòng, chống tác hại thuốc lá trong tiến trình sửa đổi Luật phòng, chống tác hại thuốc lá được thiết kế xoay quanh 4 chuyên đề chuyên sâu, phản ánh những nút thắt cốt lõi của dự thảo Luật sửa đổi:

Thứ nhất: Hoàn thiện hành lang pháp lý cấm toàn diện các sản phẩm thuốc lá mới: Quyết định cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng theo Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội (có hiệu lực từ ngày 01/01/2025) là bước ngoặt lịch sử, được Tổ chức Y tế Thế giới đánh giá cao. Bằng chứng thực tiễn cho thấy hiệu quả bước đầu rất rõ rệt: tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử ở nhóm học sinh 13 - 17 tuổi giảm mạnh từ 8,1% (năm 2023) xuống dưới 1% (năm 2025); nhóm thanh niên 18 - 24 tuổi giảm từ trên 7% xuống còn 3,3%.

Các chuyên gia chia sẻ, trao đổi thông tin về Hội thảo.
Các chuyên gia chia sẻ, trao đổi thông tin về Hội thảo.

Thứ hai: Nhận diện và ngăn chặn làn sóng quảng cáo, mua bán trá hình trên môi trường số: Kết quả nghiên cứu và giám sát không gian mạng năm 2025 của Trường Đại học Y tế công cộng chỉ ra một thực tế đáng lưu tâm: dù các điểm bán lẻ công khai đã cơ bản được xóa bỏ, nhưng có tới 34,9% cửa hàng chuyển sang hoạt động mua bán ngầm trên môi trường trực tuyến. Các đối tượng sử dụng thủ thuật ngụy trang tinh vi như đổi tên sản phẩm thành “đầu bàn chải điện”, “tinh dầu thơm phòng” để qua mặt thuật toán kiểm duyệt trên sàn thương mại điện tử và mạng xã hội; đồng thời xuất hiện xu hướng tìm kiếm chất cấm (THC) núp bóng thuốc lá điện tử. Điều này đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan quản lý, lực lượng chức năng và các nền tảng số để bịt kín khoảng trống trên không gian mạng.

Thứ ba: Giành lại không gian truyền thông sức khỏe trên bao bì và tại điểm bán: Trong bối cảnh quảng cáo truyền thống bị cấm, bao bì và tủ trưng bày tại điểm bán chính là “hai bề mặt truyền thông cuối cùng” mà ngành công nghiệp thuốc lá tận dụng tối đa. Việt Nam đã duy trì cố định 6 mẫu cảnh báo sức khỏe với diện tích 50% suốt 13 năm qua (từ năm 2013), khiến hiệu quả cảnh báo suy giảm rõ rệt và tụt hạng xuống vị trí 95/212 quốc gia. Từ góc độ khoa học truyền thông và kinh nghiệm quốc tế, việc nâng diện tích cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh lên tối thiểu 85% mỗi mặt chính (tiến tới bao bì trơn), đổi mới hình ảnh định kỳ, gắn thông tin hỗ trợ cai nghiện, đồng thời cấm trưng bày thuốc lá tại điểm bán buôn và bán lẻ là giải pháp then chốt để xóa bỏ “người bán hàng thầm lặng”, ngăn ngừa hành vi mua bộc phát và tái nghiện.

Thứ tư: Phát huy vai trò điều tiết của chính sách thuế, giá và nâng cao hiệu lực thực thi môi trường không khói thuốc: Song song với các rào cản kỹ thuật và truyền thông, chính sách thuế và giá vẫn là công cụ hữu hiệu nhất để giảm sức mua. Tỷ trọng thuế trong giá bán lẻ thuốc lá tại Việt Nam hiện chỉ ở mức khoảng 36%, khiến giá thuốc lá còn quá rẻ và dễ tiếp cận đối với thanh thiếu niên. Do đó, việc tăng thuế theo lộ trình kết hợp với siết chặt trách nhiệm của người đứng đầu tại các địa điểm cấm hút thuốc sẽ tạo ra “lá chắn kép” bảo vệ cộng đồng khỏi khói thuốc thụ động.

Theo Phó Cục trưởng Cục Báo chí, thực tiễn thời gian qua chứng minh rằng, mỗi bước tiến trong công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá đều mang đậm dấu ấn đồng hành của báo chí cách mạng Việt Nam. Dữ liệu giám sát mạng xã hội năm 2025 cho thấy, các tuyến bài, phóng sự chính thống về tác hại của thuốc lá mới và thực thi lệnh cấm đã thu hút hàng trăm triệu lượt tiếp cận, tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ trong xã hội.

Bước vào giai đoạn hoàn thiện dự thảo Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá (sửa đổi), sự vào cuộc chủ động, sắc bén và nhân văn của các cơ quan báo chí càng có ý nghĩa quyết định. Báo chí không chỉ dừng lại ở việc phản ánh thực trạng vi phạm hay cảnh báo nguy cơ bệnh tật, mà cần đi sâu phân tích những bằng chứng khoa học, kinh nghiệm quốc tế,… qua đó góp phần định hướng dư luận, tạo sự đồng thuận cao từ người dân, doanh nghiệp đến các nhà lập pháp vì mục tiêu cao nhất là bảo vệ sức khỏe nhân dân và tương lai lớp trẻ.



Kinh doanh và Phát triển

Kinhdoanhvaphattrien.vn | 05/11/2023

 
kinhdoanhvaphattrien.vn | 18/11/2026