Doanh nghiệp Việt với bài toán sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) đúng cách

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra cơ hội vàng nhưng quyền quyết định vẫn là con người

Tại Hội nghị Cisco CxO Symposium 2026 diễn ra mới đây, ông Nguyễn Văn Khoa – Tổng Giám đốc Tập đoàn FPT cho rằng AI đang mở ra "cơ hội vàng" để doanh nghiệp Việt Nam rút ngắn khoảng cách với thế giới. Theo ông Nguyễn Văn Khoa – Tổng Giám đốc Tập đoàn FPT, mỗi thế hệ chỉ có một "cánh cửa công nghệ" mang tính bước ngoặt, và AI chính là cơ hội hiện tại để Việt Nam có thể "xuất phát cùng vạch" với các quốc gia phát triển, đặc biệt trong lĩnh vực phần mềm và dữ liệu.

Từ thực tiễn triển khai tại FPT, ông Nguyễn Văn Khoa – Tổng Giám đốc Tập đoàn FPT cho biết với quy mô khoảng 85.991 nhân sự (bao gồm công ty liên kết), bài toán vận hành đòi hỏi phải được giải bằng công nghệ và tối ưu hóa. Theo ông, việc ứng dụng AI đã giúp cải thiện năng suất lao động đáng kể, với mức tăng khoảng 30% trong một số hoạt động, trong khi không làm thay đổi quy mô nhân sự. Xu hướng này cũng tương đồng với nhiều doanh nghiệp công nghệ lớn trên thế giới, trong đó Cisco ghi nhận mức tăng năng suất khoảng 30% khi mở rộng thêm khoảng 5.000 nhân sự. "Nếu doanh nghiệp không có những thay đổi mang tính căn cơ trong cách vận hành, sẽ rất khó để phát triển trong giai đoạn này," ông nhấn mạnh.

"Điều quan trọng không phải là chạy theo AI, mà là ứng dụng AI để giải quyết đúng bài toán của tổ chức," ông Nguyễn Văn Khoa – Tổng Giám đốc Tập đoàn FPT chia sẻ.

Nhấn mạnh yếu tố con người trong chuyển đổi AI, ông Nguyễn Văn Khoa – Tổng Giám đốc Tập đoàn FPT cho rằng vai trò của lãnh đạo là then chốt. "Nếu CEO hoặc Chủ tịch không trực tiếp tham gia thúc đẩy AI, tổ chức đó rất khó thành công," ông nói.

Theo ông Nguyễn Văn Khoa – Tổng Giám đốc Tập đoàn FPT, chuyển đổi AI không chỉ là bài toán công nghệ mà là sự thay đổi toàn diện trong tư duy quản trị. Doanh nghiệp cần từ bỏ cách vận hành dựa trên kinh nghiệm và quy trình thủ công, để chuyển sang mô hình quản trị dựa trên dữ liệu, nơi các quyết định được đưa ra dựa trên phân tích và công nghệ.

Từ kinh nghiệm triển khai thực tế, ông Nguyễn Văn Khoa chia sẻ 5 thay đổi lớn trong tư duy quản trị mà FPT đã thực hiện, bắt đầu từ việc loại bỏ các thói quen cũ: không còn kiểm soát bằng ký duyệt thủ công; không đo lường năng suất bằng thời gian làm việc; không coi bảo mật là trách nhiệm riêng của bộ phận công nghệ; không xem AI là khoản đầu tư một lần; và không sử dụng AI với mục tiêu thay thế con người. Thay vào đó, doanh nghiệp cần tự động hoá vận hành, đo lường hiệu quả dựa trên giá trị tạo ra, nâng cao vai trò của lãnh đạo trong quản trị rủi ro, coi AI là một nguồn lực vận hành liên tục và sử dụng AI để nâng cao năng lực con người.

Ông Nguyễn Văn Khoa – Tổng Giám đốc Tập đoàn FPT cũng khẳng định AI không thể thay thế hoàn toàn con người, đặc biệt trong các lĩnh vực đòi hỏi yếu tố cảm xúc và sự thấu hiểu. Theo ông, AI nên được coi là một "trợ lý" hay "copilot", hỗ trợ con người nâng cao năng suất và chất lượng công việc. Song, kỷ nguyên AI là cơ hội lớn để doanh nghiệp Việt Nam bứt phá.

Có nên dùng AI hay không ?

Bà Nguyễn Quỳnh Trâm - Tổng giám đốc Microsoft Việt Nam - nhận định AI mở ra cơ hội để mọi tổ chức, dù lớn hay nhỏ, tiếp cận tri thức và nâng cao năng lực cạnh tranh. Tuy vậy, bà cũng nhấn mạnh doanh nghiệp không chỉ đầu tư vào công nghệ, mà còn cần phát triển tư duy số, kỹ năng số cho đội ngũ và thúc đẩy sự cộng tác giữa con người với các tác nhân AI.

Nói cách khác, AI không tự tạo ra giá trị nếu doanh nghiệp chưa biết mình cần gì. Một chatbot không thể cứu hệ thống chăm sóc khách hàng nếu dữ liệu sản phẩm thiếu cập nhật. Một công cụ phân tích không thể giúp lãnh đạo ra quyết định tốt hơn nếu dữ liệu đầu vào sai lệch. Một phần mềm tự động hóa không thể thay thế quy trình vốn đã rối rắm, thiếu người chịu trách nhiệm.

Đây là lý do nhiều chuyên gia cho rằng câu hỏi quan trọng không còn là “có nên dùng AI hay không”, mà là “dùng AI vào đâu, ai chịu trách nhiệm và đo hiệu quả bằng gì”. AI càng mạnh, yêu cầu về quản trị càng cao. Nếu thiếu nền tảng dữ liệu, thiếu kỹ năng nhân sự và thiếu cơ chế kiểm soát rủi ro, doanh nghiệp có thể rơi vào tình trạng dùng công nghệ mới để khuếch đại những bất cập cũ.

Một điểm cần nhấn mạnh là AI không nên chỉ được nhìn như công cụ tăng hiệu năng máy móc. Giá trị bền vững hơn nằm ở trải nghiệm của nhân viên và khách hàng. Nếu AI giúp nhân viên bớt làm việc lặp lại, có thêm thời gian tư vấn sâu hơn cho khách hàng, đó là hiệu quả. Nếu AI giúp khách hàng được phản hồi nhanh, đúng và cá nhân hóa hơn, đó là hiệu quả. Nếu AI chỉ tạo thêm biểu mẫu, thêm phần mềm, thêm áp lực theo dõi, công nghệ có thể phản tác dụng.

AI đang mở ra cơ hội lớn cho doanh nghiệp Việt Nam, nhưng cơ hội này không dành cho những cuộc chạy đua theo phong trào. Doanh nghiệp cần tỉnh táo trước tâm lý “đối thủ làm thì mình cũng phải làm”. Bài học quan trọng nhất là bắt đầu từ vấn đề thật, dữ liệu thật, con người thật và kết quả đo được thật./.