Đột phá công nghệ sản xuất gạch men tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải tại Công ty cổ phần Gốm Đất Việt
Trong ngành sản xuất gạch đất sét nung tại Việt Nam và trên thế giới, việc áp dụng công nghệ mới để tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải từng được xem là bài toán khó. Công trình “Nghiên cứu ứng dụng công nghệ nghiền khô đá phiến sét siêu mịn trong sản xuất gạch Cotto (men)-Granite tiết kiệm năng lượng” do nhóm nghiên cứu thuộc Công ty Cổ phần Gốm Đất Việt thực hiện đã tạo ra bước đột phá toàn diện.
Anh hùng Lao động Nguyễn Quang Mâu, Chủ tịch Hội đồng Quản trị Công ty Cổ phần Gốm Đất Việt, chủ nhiệm đề tài cho biết, điểm cốt lõi của công trình là sử dụng đá phiến sét thay cho đất sét thông thường, kết hợp công nghệ nghiền khô siêu mịn đến cấp hạt nanomet. Nhờ cấu trúc vật liệu giòn, độ ẩm thấp dưới 6% và tính chất "nhẹ lửa," công trình đã tối ưu hóa toàn bộ chuỗi sản xuất với những con số ấn tượng như khai thác và sơ chế, tận thu 60.000 m3 đá tại chỗ và tận dụng đặc tính không ngậm nước của đá phiến sét, giúp tiết kiệm chi phí nhiên liệu (dầu diezen) tương đương 9 tỷ đồng; nghiền và tạo hình với năng suất nghiền tăng 1,5 lần; máy nhào đùn công suất lớn giúp giảm độ ẩm tạo hình, tiết kiệm điện năng đáng kể; sấy và nung đốt, cắt giảm toàn bộ đầu đốt lò sấy, sử dụng 100% khí thải nóng từ lò nung để sấy sản phẩm, tiết kiệm chi phí than lên tới hơn 21 tỷ đồng/năm; nhiệt độ thiêu kết cũng giảm từ 80 đến 120 độ C, giúp tiết kiệm thêm hơn 25 tỷ đồng tiền than mỗi năm.
Không dừng lại ở hiệu quả kinh tế trực tiếp, việc khép kín vòng tuần hoàn nhiệt năng đã giúp nhà máy cắt giảm 8.100 tấn than/năm, tương đương giảm phát thải 26.163 tấn CO2/năm. Điều này đưa nhà máy đạt chuẩn chứng chỉ xanh, sẵn sàng tham gia thị trường carbon. Bên cạnh đó, sản phẩm gạch Cotto (men) Granite đạt chất lượng vượt trội với độ kết khối tốt, cường độ kháng uốn cao, không nồm ẩm và chống trơn trượt.
Đáng chú ý, sản phẩm đã xác lập kỷ lục thế giới vào tháng 9/2025, giành Giải đặc biệt tại Hàn Quốc vào tháng 12/2025 và giúp nâng giá bán gấp 2 lần, mang lại giá trị kinh tế tăng thêm khoảng 28 tỷ đồng/năm. Tính tổng thể, công trình mang lại tổng giá trị hiệu quả kinh tế lên tới 86,54 tỷ đồng/năm, đồng thời đóng góp to lớn vào mục tiêu phát triển bền vững của ngành vật liệu xây dựng.
Thành công của công trình đã mang lại hiệu quả kinh tế vô cùng to lớn cho doanh nghiệp trong việc tiết kiệm năng lượng, giảm chi phí sản xuất, tăng chất lượng sản phẩm. Qua đó khẳng định tính ưu việt của việc sử dụng đá phiến sét trong sản xuất gạch nung theo hướng tiết kiệm năng lượng, bền vững và thân thiện với môi trường.
Đầu tiên là hiệu quả tự tiết kiệm năng lượng khai thác. Đề tài đã tận thu được khoảng 60.000 m3 đất đá tại chỗ, giúp tiết kiệm chi phí năng lượng (dầudiezen) cho hoạt động khai thác, vận chuyển nguyên liệu, tương đương giá trịlàm lợi là 6,0 tỷ đồng .Kết quả trên cho thấy việc áp dụng công nghệ nghiền khô đá phiến sét không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế lớn thông qua việc giảm chi phí năng lượng trong khai thác và vận chuyển, mà còn góp phần giảm khối lượng đất đá thải, hạn chế tác động môi trường và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên trong sản xuất gạch nung theo hướng bền vững.
Hai là tiết kiệm năng lượng sơ chế nguyên liệu: nhờ đặc điểm đá phiến sét không ngậm nước nên giúp tiết kiệm chi phí năng lượng (dầu diezen) cho hoạt động sơ chế nguyên liệu, tương đương giá trị làm lợi là 3,0 tỷ đồng/năm.
Ba là tiết kiệm chi phí năng lượng nghiền nguyên liệu: đá phiến sét có độ ẩm thấp dưới 6%, cùng với cấu trúc vật liệu giòn, dễ phá hủy, nên rất thuận lợi cho quá trình nghiền tạo hạt siêu mịn ở kích thước nanomet nên đã tăng được năng suất nghiền 1,5 lần so với sét thông thường, giúp tiết kiệm chi phí năng lượng (điện năng) cho công đoạn nghiền phối liệu, tương đương giá trị làm lợi là 1,685 tỷ đồng/năm.
Bốn là hiệu quả từ việc tiết kiệm năng lượng điện chạy máy đùn tạo hình:Sản phẩm gạch Cotto (men) Granite được tạo hình bằng hệ máy nhào đùn công suất lớn khi đưa phối liệu đá phiến sét siêu mịn giảm được độ ẩm tạo hình xuống từ 18% còn 15%, tăng năng suất của hệ máy được hơn 2 lần, giúp tiết kiệm chi phí năng lượng (điện năng) là 631,8 triệu đồng/năm.
Năm là hiệu quả từ việc tiết kiệm năng lượng nhiên liệu sấy sản phẩm: Khi áp dụng phối liệu sử dụng đá phiến sét siêu mịn với cấp hạt nhỏ, cấu trúc sản phẩm sau tạo hình trở nên thông thoáng hơn, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình thoát ẩm. Nhờ đó đã dút ngắn được thời gian sấy sản phẩm và cắt giảm toàn bộ đầu đốt lò sấy, sử dụng 100% khí thải nóng lò nung chuyển sang để sấy sản phẩm. Chi phí năng lượng (than) tiết kiệm được là 21,764 tỷ đồng/năm. Bên cạnh hiệu quả kinh tế, việc tận dụng khí thải nóng còn hình thành một quy trình sản xuất tuần hoàn khép kín, trong đó nhiệt năng được tái sử dụng triệt để, không phát sinh thêm khí thải ra môi trường.Nhờ đó, quá trình sản xuất đáp ứng tốt các yêu cầu về bảo vệ môi trường và phát triển bền vững, giúp Nhà máy đủ điều kiện được cấp chứng chỉ xanh, đồng thời sản phẩm cũng được chứng nhận là sản phẩm xanh, thân thiện với môi trường,nâng cao giá trị thương mại và khả năng cạnh tranh trên thị trường
Sáu là hiệu quả từ việc tiết kiệm năng lượng nung đốt sản phẩm: đá phiến sét là loại nguyên liệu có tính chất nhẹ lửa, nhiệt độ kết khối thấp hơn so với nhiều loại đất sét thông thường. Khi được kết hợp với công nghệ nghiền khô siêu mịn đến cấp hạt đat nanomet, vật liệu đạt được bề mặt riêng lớn, cấu trúc hạt đồng đều, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình khuếch tán pha rắn và phản ứng thiêu kết diễn ra nhanh và triệt để hơn trong quá trình nung. Nhờ đó, nhiệt độ thiêu kết của sản phẩm được hạ thấp đáng kể, trung bình giảm từ 80 đến 120°C so với công nghệ và phối liệu truyền thống.
Công nghệ này đã tiết kiệm đạt khoảng 20 ~ 25% chi phí năng lượng (than) tiêu hao, tương đương hiệu quả kinh tế theo tính toán là 25,425 tỷ đồng/năm. Việc tiết kiệm năng lượng nung đốt không chỉ giúp doanh nghiệp giảm mạnh chi phí mà còn góp phần nâng cao hiệu suất sử dụng năng lượng, giảm phát thải khí nhà kính và hướng tới sản xuất gạch nung theo hướng tiết kiệm năng lượng và phát triển bền vững.
Hiệu quả từ việc giảm phát thải khí nhà kính, với việc cắt giảm được toàn bộ than tiêu hao để đốt sấy sản phẩm và giảm lượng than tiêu hao từ công đoạn nung đốt, kết hợp sử dụng khí thải nóng từ lò nung thu hồi sấy sản phẩm đã giảm gần như hoàn toàn khí thải ra môi trường. Theo tính toán lượng than cục (nhiệt trị trung bình 7.800 kcal/kg) giảm được cả công đoạn nung và sấy là 8.100 tấn/năm, tương ứng giảm phát thải lượng khí CO₂ là26.163 tấn/năm. Bên cạnh hiệu quả kinh tế trực tiếp nêu trên, việc giảm phát thải khí nhà kính ở quy mô lớn còn giúp doanh nghiệp nâng cao hình ảnh, uy tín và trách nhiệm xã hội, tạo điều kiện thuận lợi trong việc tiếp cận các cơ chế, chính sách hỗ trợ về tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải, cũng như sẵn sàng tham gia thị trường carbon trong thời gian tới.
Bảy là hiệu quả về xã hội từ việc tăng giá trị sản phẩm: sản phẩm gạch Cotto (men) Granite sử dụng phối liệu đá phiến sét nghiền siêu mịn đạt nhiều thông số kỹ thuật vượt trội hoàn toàn so với sản phẩm gạch ngói truyền thống, cụ thể: độ kết khối tốt, cường độ kháng uốn cao do các hạt phối liệu ở cấp hạt siêu mịn dễ dàng liên kết với nhau hơn, đạt độ chính xác về cong vênh, kích thước, không nồm ẩm, có khả năng chống trơn trượt tốt. Sản phẩm Cotto (men) Granite đã xác lập kỷ lục thế giới vào ngày 21/09/2025 và đạt giải đặc biệt tại cuộc thi sáng tạo khoa học kỹ thuật tổ chức tại Hàn Quốc vào tháng 12/2025.
Đặc biệt phối liệu đá phiến sét nghiền khô siêu mịn giúp tăng tỷ lệ phẩm cấp A1 đạt từ 96~99%. Sản phẩm gạch Cotto (men) Granite tăng được giá bán gấp 2,0 lần so với gạch men thông thường (tương đương tăng được80.000 đồng/m2). Ước tính hiệu quả kinh tế đem lại trong 01 năm theo sản lượng sản xuất là 28 tỷ đồng/năm. Qua đó giúp Công ty tạo ra sự cạnh tranh khác biệt với các đối thủ và duy trì sản xuất ổn định, tạo công ăn việc làm cho người lao động và đóng góp vào sự phát triển chung của toàn xã hội.Tổng giá trị hiệu quả kinh tế của công trình đem lại từ việc tiết kiệm năng lượng các công đoạn của một chu kì sản xuất và hiệu quả từ việc tăng giá trị sản phẩm là 86,54 tỷ đồng/năm. Đồng thời góp phần rất lớn vào việc giảm phát thải khí nhà kính và bảo vệ môi trường bền vững.
Được biết, công trình “Nghiên cứu ứng dụng công nghệ nghiền khô đá phiến sét siêu mịn trong sản xuất gạch Cotto (men) – Granite tiết kiệm năng lượng” là 1 trong số các công trình nghiên cứu khoa học giành giải Nhất Giải thưởng Sáng tạo Khoa học Công nghệ Việt Nam (VIFOTEC) năm 2025 vừa được trao giải vào ngày 17/11 vừa qua.
Công ty Cổ phần Gốm Đất Việt được Khởi công xây dựng từ năm 2008 trên diện tích 40 ha tại vùng đất Đệ tứ chiến khu, địa linh Nhân kiệt Đông Triều - Quảng Ninh. Là doanh nghiệp Khoa học và công nghệ được chèo lái bởi Anh Hùng lao động Nguyễn Quang Mâu - Nguyên Bí Thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐQT, Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Viglacera Hạ Long, người bậc thầy trong lĩnh vực sản xuất gạch ngói đất sét nung và ông Nguyễn Duy Hưng - Nguyên Bí thư tỉnh ủy Quảng Ninh.
Công ty Cổ phần Gốm Đất Việt cùng với Tổ hợp Gốm Đất Việt đã đạt được 266 giải thưởng, trong đó: 52 giải thưởng Quốc tế và 214 giải thưởng trong nước, điển hình đó là: 03 lần liên tiếp đạt giải Sao Vàng Đất Việt vào các năm 2012, 2015 và 2018; đạt giải Vàng chất lượng Quốc gia năm 2016; xác lập 06 kỷ lục thế giới, 38 Kỷ lục Việt Nam, nhiều Bằng sáng chế độc quyền - Giải pháp hữu ích; 03 lần dự thi tại cuộc thi Giấy chứng nhận doanh nghiệp KH&CN sáng tạo về khoa học kỹ thuật thế giới tổ chức tại Hàn Quốc đều đạt giải Nhất, đặc biệt luôn nằm trong Top 500 Doanh nghiệp có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất tại Việt Nam; Huy chương vàng Wipo năm 2020 và năm 2024; Và đặc biệt hơn ngày 23/11/2022 được Đảng và Nhà nước trao tặng Giải thưởng Hồ ChíMinh về Khoa học và Công nghệ...