Doanh nghiệp Việt cần chuyển từ bán hàng sang tạo giá trị

Đổi mới sáng tạo để nâng sức cạnh tranh

Tại hội thảo “Đổi mới sáng tạo và Thương mại điện tử trong chuỗi giá trị toàn cầu” diễn ra ngày 3/10 tại Hà Nội, ông Phạm Ngọc Hiếu, Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Hỗ trợ đổi mới sáng tạo, Cục Đổi mới sáng tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ, cho rằng thương mại điện tử đang trở thành hạ tầng quan trọng giúp doanh nghiệp tiếp cận thị trường quốc tế, xây dựng thương hiệu, kết nối đối tác và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Theo ông Hiếu, mở rộng thị trường phải đi cùng đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm và xây dựng thương hiệu. Đổi mới sáng tạo không chỉ nằm ở công nghệ mà cần được triển khai trong sản phẩm, quy trình, quản trị và mô hình kinh doanh.

Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và tự động hóa cũng cần gắn với các bài toán cụ thể về năng suất, chất lượng và hiệu quả hoạt động.

Doanh nghiệp đồng thời cần chuyển từ tư duy bán hàng sang định vị giá trị và xây dựng thương hiệu trên thị trường quốc tế. Thương mại điện tử xuyên biên giới phải gắn với chất lượng sản phẩm, tiêu chuẩn, yêu cầu tuân thủ, cùng năng lực về nhân lực, dữ liệu, logistics và thanh toán điện tử.

“Đổi mới sáng tạo để tạo ra giá trị, thương mại điện tử để mở rộng thị trường, và hợp tác để nâng cao vị thế doanh nghiệp Việt Nam”, ông Hiếu nhấn mạnh.

Ông cũng cho rằng doanh nghiệp Việt Nam cần chuyển từ tư duy “bán sản phẩm ra thị trường” sang “tạo giá trị và tham gia vào chuỗi giá trị”. Theo đó, thương mại điện tử và đổi mới sáng tạo không chỉ là phương thức kinh doanh mới mà còn là công cụ giúp doanh nghiệp nâng cao vị thế trên thị trường quốc tế.

Cơ hội từ những thay đổi của chuỗi cung ứng

Từ góc độ thương mại điện tử, ông Nguyễn Thanh Vân, Chủ tịch Hiệp hội Thương mại điện tử Toàn cầu Việt Nam cho biết khoảng 98% cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đây là nhóm doanh nghiệp đứng trước nhiều thách thức khi chuyển từ phương thức kinh doanh truyền thống sang thương mại điện tử.

Theo ông Vân, doanh nghiệp Việt cần quan sát rộng hơn dòng chảy hàng hóa toàn cầu để nhận diện cơ hội từ những thay đổi của chuỗi cung ứng. Những biến động địa chính trị và nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng đang tạo ra các khoảng trống tại nhiều thị trường như Ấn Độ, Trung Đông và Mỹ.

Việt Nam có lợi thế về vị trí địa lý, hệ thống cảng biển và mạng lưới các hiệp định thương mại tự do. Đây là những nền tảng để doanh nghiệp tận dụng sự dịch chuyển của chuỗi cung ứng và mở rộng thị trường.

Một hướng đi được ông Vân đề xuất là tăng cường hợp tác với doanh nghiệp Trung Quốc, trong đó có thể thu hút đầu tư sản xuất tại Việt Nam để cùng khai thác thị trường quốc tế. Doanh nghiệp Việt có thể tập trung vào xây dựng thương hiệu, phát triển thị trường, trong khi đối tác tham gia vào sản xuất.

Ông Vân cho rằng giá trị thương hiệu có thể lớn hơn nhiều so với giá trị hàng hóa. Do đó, doanh nghiệp Việt cần tận dụng thương mại điện tử và mạng xã hội để xây dựng thương hiệu trên thị trường quốc tế.

“Doanh nghiệp Việt Nam nên giữ giá trị cốt lõi là thương hiệu, nhưng không chỉ xây dựng thương hiệu Việt Nam mà hướng tới thương hiệu toàn cầu. Doanh nghiệp cần kết nối thị trường trước, sau đó tìm cách đưa hàng hóa vào thị trường với thương hiệu do Việt Nam xây dựng”, ông Vân nói.

Doanh nghiệp cần chủ động “Go Global”

Ở góc độ doanh nghiệp, bà Nguyễn Thị Thu Hòa, Phòng Tư vấn kết nối doanh nghiệp và khuyến công, Bộ Công Thương cho rằng, để tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu, doanh nghiệp trước hết phải xác định rõ thị trường mục tiêu và yêu cầu của khách hàng. Trên cơ sở đó, doanh nghiệp cần rà soát quy trình sản xuất để đáp ứng tiêu chuẩn nhưng vẫn kiểm soát được chi phí.

Bên cạnh làm chủ công nghệ và sản phẩm, doanh nghiệp cần chú trọng xây dựng thương hiệu và marketing. Theo bà Hòa, đây vẫn là điểm yếu của nhiều doanh nghiệp Việt Nam khi bước ra thị trường quốc tế.

Doanh nghiệp cũng cần chủ động hơn khi “Go Global”, trong đó lãnh đạo nên trực tiếp tham gia xúc tiến, tìm kiếm đối tác và bán hàng, thay vì chỉ giao cho bộ phận kinh doanh. Quá trình này không chỉ nhằm bán hàng mà còn giúp doanh nghiệp học hỏi cách vận hành, xây dựng thương hiệu và phát triển thị trường.

Trong khi đó, ông Loki Tran (Trần Việt Hưng), Founder & CEO GIP Group, cho rằng chính sách và pháp luật là một trong những nút thắt khi doanh nghiệp tham gia thương mại điện tử xuyên biên giới. Sự khác biệt và chưa đầy đủ của hành lang pháp lý giữa các quốc gia có thể khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong quá trình tuân thủ.

Ông kỳ vọng các hiệp hội và cơ quan quản lý phối hợp xây dựng hành lang pháp lý rõ ràng hơn, qua đó giúp doanh nghiệp mở rộng hoạt động ra thị trường quốc tế an toàn.

Theo các diễn giả, bên cạnh công nghệ và vốn, nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố quan trọng để hình thành những doanh nghiệp có khả năng cạnh tranh toàn cầu. Thế hệ trẻ với khả năng ứng dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và ngoại ngữ được kỳ vọng trở thành lực lượng thúc đẩy doanh nghiệp Việt mở rộng ra thị trường quốc tế.

Từ đổi mới sáng tạo, thương mại điện tử đến thương hiệu và nhân lực, các ý kiến tại hội thảo cùng nhấn mạnh yêu cầu doanh nghiệp Việt không chỉ dừng ở việc đưa sản phẩm ra nước ngoài, mà cần xây dựng năng lực, thương hiệu và mạng lưới thị trường để từng bước làm chủ giá trị trong chuỗi cung ứng toàn cầu.