Hành trình phi thường của doanh nhân Nguyễn Thị Mai Thanh: Dẫn dắt REE liên tục đi đầu trong những bước ngoặt lớn của nền kinh tế

"Nữ tướng" thực thụ của REE

Sinh ngày 25/12/1952 tại huyện Trảng Bàng, tỉnh Tây Ninh trong một gia đình có truyền thống cách mạng (cha bà là Trung tướng Nguyễn Thới Bưng – nguyên Thứ trưởng Bộ Quốc phòng), khí chất kiên cường và tinh thần kỷ luật của bà Nguyễn Thị Mai Thanh đã được tôi luyện từ những ngày thơ ấu.

Năm 1968, khi mới 16 tuổi, bà gia nhập quân ngũ với nhiệm vụ đầu tiên là học việc dược tá tại Sư đoàn 9, Chiến khu Đ, miền Đông Nam Bộ. Ký ức về những năm tháng nếm mật nằm gai ấy vẫn luôn đậm nét trong tâm trí bà: “16 tuổi tôi làm mọi thứ: chẻ củi, tải gạo, lội sông, lội suối như đàn ông. Tôi luôn cố gắng quên mình là con của một cán bộ để sống như mọi người, càng không cho phép xem mình là phụ nữ để gây khó khăn cho người khác”.

Sau 6 năm làm lính quân y, năm 1973, bà được cử ra Bắc đào tạo. Nhờ thành tích học tập xuất sắc, bà được chọn sang du học tại CHDC Đức, tốt nghiệp chuyên ngành cơ khí – mảng điều hòa không khí. Trở về nước năm 1982, bà chính thức trở thành kỹ sư công tác tại Xí nghiệp Quốc doanh liên hiệp Thiết bị lạnh TP. Hồ Chí Minh. Năm 1984, tay nghề và bản lĩnh chuyên môn của người nữ kỹ sư trẻ được khẳng định rực rỡ khi bà trực tiếp chỉ đạo lắp đặt thành công hệ thống lạnh lớn đầu tiên cho Nhà hát Hòa Bình.

Chính từ dấu ấn đó, năm 1985, ông Nguyễn Thanh Vân - Giám đốc xí nghiệp thời bấy giờ - đã quyết định trao lại ghế lãnh đạo cho cô kỹ sư trẻ 33 tuổi. Về quyết định này, ông Nguyễn Thanh Vân từng chia sẻ: “Cô ấy là một nhân viên xuất sắc, không bao giờ thỏa mãn với thành quả hiện tại mà luôn cố gắng. Cô ấy làm việc cật lực như những đồng nghiệp nam. Và tôi không quan tâm đến việc cô ấy có là con của một vị trung tướng hay không khi quyết định giao quyền lãnh đạo!”.

Đứng trước bước ngoặt lớn, nữ kỹ sư Mai Thanh từng “bị sốc” nhưng đã bản lĩnh nhận lời với điều kiện duy nhất: Được phép lựa chọn đội ngũ cùng làm việc với mình. Tiếp quản đơn vị trong bối cảnh vô cùng ngặt nghèo – dàn nhân sự cấp cao đồng loạt xin nghỉ việc, kho vật tư trống rỗng, tài khoản ngân hàng cạn kiệt trong khi phải lo đời sống cho hơn 200 công nhân – bà Mai Thanh đã đưa ra quyết định táo bạo: Vay vốn ngân hàng nhập khẩu tủ lạnh đã qua sử dụng từ nước ngoài về tân trang rồi bán lại. Nguồn lợi nhuận này đã giúp xí nghiệp cầm cự và vượt qua cuộc khủng hoảng tài chính năm 1986, đặt nền móng vững chắc cho hành trình vươn xa.

Đưa REE vượt qua khó khăn và tăng trưởng bứt phá

Dưới sự dẫn dắt của bà Nguyễn Thị Mai Thanh, Công ty Cổ phần Cơ Điện Lạnh (REE) đã liên tục ghi tên mình vào những trang sử đầu tiên của nền kinh tế đổi mới.

REE là một trong những doanh nghiệp nhà nước đầu tiên chủ động xin và thực hiện thành công tiến trình cổ phần hóa (1992–1993). Đến năm 1996, đứng trước nút thắt tài chính để sản xuất máy điều hòa thương hiệu Reetech, bà Mai Thanh đã tạo bước ngoặt khi bắt tay với ông Dominic Scriven (Quản lý Quỹ VEIL) ký kết khoản vay 5 triệu USD dưới dạng trái phiếu chuyển đổi – một thương vụ gọi vốn quốc tế mang tính khai phá thời bấy giờ.

Ngày 28/7/2000, khi thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức đi vào hoạt động, REE chính là 1 trong 2 cổ phiếu đầu tiên niêm yết trên sàn.

Giai đoạn các cuộc khủng hoảng tài chính châu Á (1997–1998) và khủng hoảng kinh tế toàn cầu 2008, bà Mai Thanh luôn thể hiện tư duy nhạy bén. Bà chủ động tái cấu trúc, đưa REE mở rộng sang mảng cao ốc văn phòng cho thuê với tòa nhà E-Town đầu tiên diện tích 30.000 m² (khánh thành năm 2002), đồng thời cắt bỏ các khoản đầu tư tài chính để dốc lực đầu tư chiến lược vào hạ tầng tiện ích, điện nhẹ và năng lượng.

Nhờ vậy, kể từ sau khoản lỗ năm 2008, REE duy trì chuỗi tăng trưởng liên tục. Năm 2022, doanh thu thuần đạt kỷ lục 9.372 tỷ đồng (tăng 61%), lợi nhuận sau thuế đạt mốc lịch sử 3.513 tỷ đồng – gấp hơn 92 lần so với năm 2003.

Đến nay, REE vẫn có đà tăng trưởng bứt phá. Lợi nhuận sau thuế 6 tháng đầu năm 2026 ước đạt 1.300 – 1.500 tỷ đồng. Mảng cơ điện công trình (M&E) ghi nhận giá trị hợp đồng ký mới đạt gần 6.000 tỷ đồng nhờ trúng thầu các đại dự án trọng điểm như Sân bay Long Thành, Sân bay Tân Sơn Nhất, Phú Quốc và trung tâm dữ liệu Viettel. Danh mục năng lượng của REE hiện đạt 1,3 GW và hướng tới mốc 3 GW vào năm 2030.

Với những cống hiến kiệt xuất, năm 2014, bà Nguyễn Thị Mai Thanh đã vinh dự được Tạp chí Forbes bình chọn vào danh sách Top 48 Nữ doanh nhân quyền lực nhất châu Á.

Người mẹ hiện đại và cuộc chuyển giao quyền lực văn minh

Không chỉ là một "nữ tướng" lừng lẫy trên thương trường, bà Nguyễn Thị Mai Thanh còn đại diện cho hình mẫu người phụ nữ hiện đại giàu lòng nhân ái, có triết lý sâu sắc về gia đình và giáo dục con cái.

Bà quan niệm, phụ nữ hiện đại thì trong môi trường nào cũng phải hiểu biết sâu sắc lĩnh vực mình làm và xã hội, những yếu tố đó sẽ là cơ sở để phụ nữ tự tin, có trách nhiệm xã hội. Đồng thời, phụ nữ hiện đại phải tìm thấy hạnh phúc trong công việc và trong gia đình. Chia sẻ về bí quyết giữ gìn mái ấm, bà tiết lộ sự đồng hành ấm áp của người chồng là một nhà giáo, luôn là chỗ dựa tinh thần giúp bà cân bằng những áp lực kinh doanh.

Trong việc định hướng thế hệ kế thừa, bà luôn tôn trọng năng lực thực tế và tinh thần tự lập của các con. Với con trai Nguyễn Ngọc Thái Bình, năm 2011, khi bà tiến cử anh (lúc đó 29 tuổi) vào vị trí Giám đốc Tài chính (CFO). Bà thẳng thắn đối diện với dư luận: “Tôi không ngại. Với trường hợp con trai tôi cũng yêu cầu làm đúng trình tự tuyển dụng nhân sự. Với người nhà, tôi cũng đối xử như những người khác, thậm chí là nghiêm khắc. Bình là con tôi và tôi tin, tôi giới thiệu, quý vị có quyền bầu hoặc không”. Ông Nguyễn Ngọc Thái Bình sau đó được thông qua với 90% tỷ lệ bầu chọn, trải qua 18 năm cống hiến bền bỉ và chính thức được bổ nhiệm làm Tổng Giám đốc REE vào tháng 7/2026.

Với con gái Nguyễn Ngọc Nhất Hạnh, bà luôn khuyến khích con sống tự chủ, bản lĩnh và không ngừng học hỏi. Nhất Hạnh từng gây chú ý trên thị trường tài chính khi sở hữu gần 1,3% vốn điều lệ REE từ khi còn rất trẻ.

Tháng 7/2026, tại Đại hội đồng cổ đông bất thường, sau 44 năm gắn bó, bà Nguyễn Thị Mai Thanh đã chính thức khép lại hành trình trên cương vị Chủ tịch HĐQT REE để trao lại vị trí này cho ông Lee Liang Whye. Xúc động phát biểu trong ngày chia tay, bà gửi lời cảm ơn chân thành đến các cổ đông, cộng sự và gia đình, đồng thời khẳng định rằng việc được giao một chức vụ không phải để thấy mình lớn hơn hay có nhiều quyền hơn, mà đi kèm trách nhiệm và yêu cầu phải làm việc bằng hết sự cố gắng.

Bà cho biết đã chuẩn bị cho quá trình chuyển giao thế hệ tại REE và tin tưởng bộ máy lãnh đạo mới sẽ tiếp tục đưa doanh nghiệp phát triển. Và dù rời HĐQT để tuân thủ quy định quản trị công ty đại chúng, bà vẫn tiếp tục cống hiến tầm nhìn cho tập đoàn trong vai trò Chủ tịch Ủy ban Chiến lược.

Khép lại chặng đường 44 năm trực tiếp điều hành và dẫn dắt REE, hành trình của doanh nhân Nguyễn Thị Mai Thanh không chỉ là câu chuyện thành công của một tập đoàn kinh tế hàng đầu, mà còn là minh chứng rực rỡ cho trí tuệ, bản lĩnh và tâm hồn của người phụ nữ Việt Nam trong thời đại mới. Từ một nữ kỹ sư trẻ bản lĩnh trong giông bão thập niên 80 đến vị “nữ tướng” kiên cường đưa REE trở thành biểu tượng tiên phong trên thương trường, bà đã chứng minh rằng: sự tự chủ, lòng kiên trì và tinh thần trách nhiệm chính là chìa khóabứt phá mọi giới hạn.