Hơn ba mươi năm phát triển, T&T Group được biết đến là một trong những tập đoàn kinh tế tư nhân đa ngành hàng đầu Việt Nam, nổi bật ở các lĩnh vực như bất động sản, xây dựng, tài chính - ngân hàng,... Hệ sinh thái này không chỉ tạo nguồn doanh thu đa dạng mà còn giúp doanh nghiệp tích lũy kinh nghiệm triển khai các dự án quy mô lớn, có tổng mức đầu tư lên tới hàng chục nghìn tỷ đồng.

Gắn liền với quá trình phát triển của T&T Group là dấu ấn của doanh nhân Đỗ Quang Hiển (thường được biết đến với tên gọi Bầu Hiển). Trong những năm gần đây, cùng với vai trò của người sáng lập, thế hệ kế cận trong gia đình ông cũng dần đảm nhiệm nhiều vị trí quản lý tại các doanh nghiệp thuộc hệ sinh thái T&T và SHB. Sự chuyển giao này được xem là bước chuẩn bị cho chiến lược phát triển dài hạn của tập đoàn, trong đó năng lượng nổi lên như một trong những lĩnh vực trọng tâm.

Khoảng 5-7 năm trở lại đây, cùng với xu hướng chuyển dịch năng lượng toàn cầu và mục tiêu phát thải ròng bằng "0" (Net Zero) vào năm 2050 của Việt Nam, năng lượng được xác định như một trụ cột chiến lược mới trong hành trình phát triển của T&T Group. Nếu trước đây doanh nghiệp chủ yếu được nhắc đến với các dự án bất động sản hay hạ tầng, thì hiện nay danh mục đầu tư đã mở rộng sang hàng loạt lĩnh vực năng lượng như điện gió trên bờ và ngoài khơi, điện mặt trời, điện khí LNG, điện sinh khối, điện rác, hydrogen xanh cùng các giải pháp lưu trữ năng lượng.

Theo giới thiệu của doanh nghiệp, T&T Group đang theo đuổi mục tiêu phát triển một hệ sinh thái năng lượng tương đối hoàn chỉnh, bao trùm từ các nguồn năng lượng tái tạo đến các dự án điện khí và nhiên liệu sạch, hướng tới đáp ứng nhu cầu năng lượng ngày càng tăng của nền kinh tế và xu hướng chuyển đổi xanh. Đây cũng là lĩnh vực được tập đoàn xác định là một trong những động lực tăng trưởng dài hạn trong giai đoạn mới.

Tham vọng của T&T không dừng ở việc phát triển từng dự án riêng lẻ. Trong những năm gần đây, doanh nghiệp liên tiếp công bố kế hoạch nghiên cứu, đầu tư hoặc hợp tác phát triển nhiều dự án quy mô lớn tại các địa phương trên cả nước. Đặc biệt, T&T đặt mục tiêu phát triển chuỗi dự án điện gió ngoài khơi kết hợp sản xuất hydrogen và amoniac xanh, hướng đến cả nhu cầu trong nước lẫn xuất khẩu. Nhiều dự án có quy mô vốn đầu tư lên tới hàng tỷ USD, cho thấy chiến lược mở rộng sang lĩnh vực năng lượng được chuẩn bị với tầm nhìn dài hạn thay vì chỉ tận dụng cơ hội ngắn hạn của thị trường.

Trong lĩnh vực điện khí LNG, tập đoàn cũng tham gia nghiên cứu và xúc tiến đầu tư nhiều dự án tại các địa phương, đồng thời mở rộng hợp tác với các đối tác quốc tế nhằm tiếp cận công nghệ, nguồn nhiên liệu và kinh nghiệm phát triển các dự án năng lượng quy mô lớn. Cùng với đó là các dự án điện gió, điện mặt trời và năng lượng sạch tại nhiều tỉnh, thành phố, tạo nên danh mục đầu tư đa dạng thay vì phụ thuộc vào một loại hình phát điện duy nhất.

Sự chuyển dịch này diễn ra trong bối cảnh Quy hoạch điện VIII xác định năng lượng tái tạo và điện khí LNG sẽ đóng vai trò ngày càng quan trọng trong cơ cấu nguồn điện quốc gia. Không những vậy, các cam kết về giảm phát thải, chuyển đổi xanh và thu hút dòng vốn đầu tư bền vững cũng mở ra dư địa phát triển lớn cho các doanh nghiệp có chiến lược dài hạn trong lĩnh vực năng lượng.

Tuy nhiên, đi cùng cơ hội là một bài toán không hề đơn giản. Khác với bất động sản hay thương mại, các dự án năng lượng thường có tổng vốn đầu tư rất lớn, thời gian triển khai kéo dài và chu kỳ thu hồi vốn có thể lên tới 20-30 năm. Điều đó đồng nghĩa, để hiện thực hóa tham vọng trở thành một trong những nhà đầu tư năng lượng lớn của Việt Nam, T&T không chỉ cần quỹ đất, công nghệ hay đối tác quốc tế mà còn phải sở hữu năng lực huy động nguồn vốn dài hạn đủ mạnh. Đây cũng là tiền đề cho việc hình thành và phát huy vai trò của hệ sinh thái tài chính xoay quanh tập đoàn trong chiến lược phát triển năng lượng những năm tới.

Một trong những thách thức lớn nhất của các dự án năng lượng hiện nay không chỉ nằm ở công nghệ hay thủ tục pháp lý, mà còn ở khả năng huy động nguồn vốn dài hạn. Khác với nhiều lĩnh vực sản xuất hoặc thương mại có chu kỳ đầu tư ngắn, các dự án điện thường đòi hỏi nguồn vốn rất lớn ngay từ giai đoạn đầu, trong khi thời gian thu hồi vốn có thể kéo dài từ 15 đến 25 năm, thậm chí lâu hơn đối với các dự án quy mô lớn.

Theo nhiều chuyên gia trong ngành, đây cũng là lý do khiến bài toán tài chính trở thành yếu tố quyết định thành công của các nhà đầu tư năng lượng. Một dự án điện gió trên bờ có quy mô vài trăm MW có thể cần vốn đầu tư từ hàng nghìn đến hàng chục nghìn tỷ đồng. Với điện gió ngoài khơi, con số này còn cao hơn nhiều do chi phí khảo sát, thiết bị, xây dựng hạ tầng truyền tải và vận hành. Trong khi đó, các dự án điện khí LNG thường có tổng mức đầu tư lên tới vài chục nghìn tỷ đồng, thậm chí hàng tỷ USD nếu bao gồm cả cảng nhập khí, kho chứa LNG và nhà máy điện.

Quy mô đầu tư lớn đồng nghĩa với việc rất ít doanh nghiệp có thể chỉ sử dụng vốn chủ sở hữu để triển khai dự án. Thay vào đó, các chủ đầu tư phải xây dựng một cấu trúc tài chính đa tầng, kết hợp giữa vốn tự có, vốn vay ngân hàng, phát hành trái phiếu, huy động vốn trên thị trường chứng khoán, thu hút các quỹ đầu tư và nguồn tài chính quốc tế. Mỗi kênh vốn sẽ đảm nhận một vai trò khác nhau nhằm tối ưu chi phí tài chính và giảm áp lực dòng tiền trong suốt vòng đời dự án.

Trong cấu trúc đó, ngân hàng vẫn là nguồn cung cấp tín dụng quan trọng, đặc biệt ở giai đoạn xây dựng. Nhưng trước yêu cầu kiểm soát rủi ro và giới hạn sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn, các tổ chức tín dụng khó có thể trở thành nguồn vốn duy nhất cho những dự án có thời gian hoàn vốn kéo dài hàng chục năm. Điều này khiến vai trò của thị trường vốn ngày càng được đề cao.

Thực tế tại nhiều quốc gia, các dự án năng lượng quy mô lớn thường được tài trợ thông qua mô hình kết hợp giữa tín dụng ngân hàng, phát hành trái phiếu doanh nghiệp, trái phiếu xanh, niêm yết cổ phiếu của doanh nghiệp dự án hoặc thu hút các quỹ đầu tư hạ tầng và quỹ đầu tư ESG. Đây cũng là xu hướng đang được Việt Nam khuyến khích nhằm đa dạng hóa nguồn lực cho quá trình chuyển dịch năng lượng và hiện thực hóa mục tiêu phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050.

Đối với những tập đoàn theo đuổi chiến lược đầu tư hàng loạt dự án năng lượng như T&T Group, bài toán huy động vốn vì vậy không còn là câu chuyện của từng dự án riêng lẻ, mà trở thành năng lực cạnh tranh cốt lõi. Một doanh nghiệp muốn phát triển đồng thời điện gió, điện khí LNG, hydrogen xanh hay các dự án hạ tầng năng lượng sẽ cần một "cỗ máy vốn" đủ mạnh, không chỉ cung cấp tín dụng mà còn có khả năng thu xếp tài chính, huy động vốn trên thị trường chứng khoán, kết nối với các nguồn vốn quốc tế và quản trị rủi ro tài chính trong dài hạn.

Đó cũng là xu hướng để vai trò của hệ sinh thái tài chính gồm ngân hàng, chứng khoán và bảo hiểm trở nên ngày càng quan trọng trong chiến lược phát triển năng lượng của nhiều tập đoàn tư nhân Việt Nam. Với T&T Group, các mảnh ghép như SHB, SHS và BSH được kỳ vọng sẽ không chỉ đồng hành ở góc độ dịch vụ tài chính, mà còn góp phần tạo dựng nền tảng huy động nguồn lực cho những dự án có quy mô đầu tư lên tới hàng tỷ USD trong tương lai.

Nếu nguồn vốn được ví như nhiên liệu của các dự án năng lượng, thì ngân hàng chính là mắt xích đầu tiên trong chuỗi huy động và phân bổ nguồn lực. Đối với hệ sinh thái của T&T Group, SHB được đánh giá là một trong những định chế tài chính giữ vai trò quan trọng, đặc biệt trong bối cảnh tập đoàn mở rộng đầu tư vào các dự án hạ tầng và năng lượng có quy mô vốn lớn.

Những năm gần đây, cùng với xu hướng tài chính bền vững trên thế giới, SHB từng bước định hình chiến lược phát triển tín dụng xanh, ưu tiên các lĩnh vực năng lượng tái tạo, năng lượng sạch, hạ tầng xanh, sản xuất thân thiện với môi trường và các dự án giảm phát thải. Đây cũng là xu hướng được nhiều tổ chức tài chính quốc tế thúc đẩy nhằm hiện thực hóa các mục tiêu phát triển bền vững và ứng phó biến đổi khí hậu.

Báo cáo thường niên của SHB cho thấy ngân hàng đã mở rộng hợp tác với nhiều định chế tài chính quốc tế như World Bank (WB), International Finance Corporation (IFC) và Asian Development Bank (ADB) nhằm tiếp cận các nguồn vốn ưu đãi, các chương trình hỗ trợ kỹ thuật cũng như nâng cao năng lực tài trợ cho các dự án xanh. Việc tham gia các chương trình tài chính quốc tế không chỉ giúp SHB đa dạng hóa nguồn vốn mà còn từng bước tiếp cận các tiêu chuẩn môi trường - xã hội (ESG) đang trở thành yêu cầu phổ biến đối với các khoản tín dụng quy mô lớn.

Đáng chú ý, SHB cũng là một trong những ngân hàng trong nước tích cực tham gia các chương trình tín dụng do các tổ chức phát triển quốc tế tài trợ, hướng dòng vốn vào các lĩnh vực như năng lượng tái tạo, sử dụng năng lượng hiệu quả và phát triển hạ tầng bền vững. Đây được xem là nền tảng quan trọng để ngân hàng mở rộng danh mục tín dụng xanh trong những năm tới, cũng như đáp ứng nhu cầu vốn ngày càng lớn của các doanh nghiệp đang chuyển dịch theo mô hình tăng trưởng xanh.

Xét về góc độ chiến lược, sự hiện diện của SHB trong hệ sinh thái mang lại cho T&T Group một lợi thế đáng kể. Không phải ở chỗ ngân hàng sẽ tài trợ cho mọi dự án, mà ở khả năng đồng hành ngay từ giai đoạn xây dựng phương án tài chính, thu xếp tín dụng, bảo lãnh, quản trị dòng tiền, thanh toán quốc tế và kết nối với các nguồn vốn nước ngoài. Với những dự án năng lượng có tổng mức đầu tư lên tới hàng chục nghìn tỷ đồng, đây đều là những mắt xích quan trọng quyết định tiến độ triển khai cũng như hiệu quả tài chính của dự án.

Trên thực tế, việc một tập đoàn sở hữu hoặc có mối liên kết với một định chế tài chính không phải là mô hình hiếm trên thế giới. Tuy nhiên, giữa làn sóng Việt Nam thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và nhu cầu vốn cho Quy hoạch điện VIII được ước tính lên tới hàng trăm tỷ USD trong nhiều thập niên tới, vai trò của các ngân hàng có năng lực thu xếp nguồn vốn dài hạn sẽ càng trở nên nổi bật.

Dù vậy, cũng cần nhìn nhận rằng ngân hàng chỉ là một cấu phần trong "cỗ máy vốn" của các dự án năng lượng. Quy mô đầu tư lớn, thời gian hoàn vốn kéo dài và yêu cầu kiểm soát rủi ro khiến nguồn tín dụng truyền thống khó có thể đáp ứng toàn bộ nhu cầu. Điều này cho thấy, bên cạnh ngân hàng thì thị trường chứng khoán và các kênh huy động vốn khác sẽ phải tham gia sâu hơn vào quá trình tài trợ cho các dự án. Đây cũng là lúc vai trò của SHS - mảnh ghép thứ hai trong hệ sinh thái tài chính của T&T trở nên nổi bật hơn.

Nếu ngân hàng là "mạch máu" cung cấp tín dụng cho nền kinh tế, thì thị trường vốn chính là nơi tạo ra những dòng tiền dài hạn cho các dự án có vòng đời hàng chục năm. Đây cũng là lý do vai trò của các công ty chứng khoán ngày càng được nhìn nhận như một mắt xích không thể thiếu trong quá trình phát triển các dự án hạ tầng và năng lượng quy mô lớn.

Đối với một dự án điện gió, điện khí LNG hay hydrogen xanh, nhu cầu vốn thường vượt xa khả năng đáp ứng của một tổ chức tín dụng đơn lẻ. Khi các ngân hàng phải tuân thủ các quy định về an toàn vốn, giới hạn cấp tín dụng,…thì việc huy động nguồn lực từ thị trường vốn trở thành xu hướng tất yếu.

Đây là không gian hoạt động của SHS - công ty chứng khoán thuộc hệ sinh thái T&T. Với chức năng tư vấn tài chính doanh nghiệp, tư vấn phát hành chứng khoán, thu xếp vốn, tư vấn mua bán - sáp nhập (M&A) và các giải pháp cấu trúc tài chính, SHS có thể đóng vai trò cầu nối giữa doanh nghiệp với thị trường vốn trong nước và các nhà đầu tư tổ chức.

Trên thực tế tại nhiều quốc gia, các dự án năng lượng quy mô lớn thường được tài trợ theo mô hình kết hợp nhiều nguồn vốn. Sau khi hoàn tất giai đoạn đầu tư ban đầu bằng vốn chủ sở hữu và tín dụng ngân hàng, doanh nghiệp có thể phát hành trái phiếu doanh nghiệp, trái phiếu xanh, huy động thêm vốn cổ phần hoặc tái cấu trúc tài chính để tiếp tục mở rộng danh mục dự án. Quá trình này đòi hỏi sự tham gia của các tổ chức tư vấn tài chính có năng lực thiết kế phương án huy động vốn phù hợp với từng giai đoạn phát triển.

Không chỉ dừng ở hoạt động phát hành chứng khoán, công ty chứng khoán còn có thể tham gia tư vấn niêm yết doanh nghiệp dự án, tư vấn IPO, tìm kiếm nhà đầu tư chiến lược, kết nối các quỹ đầu tư hạ tầng, quỹ đầu tư ESG hoặc các định chế tài chính quốc tế. Đây là những kênh huy động vốn ngày càng quan trọng khi các tiêu chuẩn về tài chính xanh và phát triển bền vững trở thành điều kiện để tiếp cận dòng vốn toàn cầu.

Ở góc độ dài hạn, sự hiện diện của SHS trong hệ sinh thái T&T không chỉ mang ý nghĩa bổ sung một đơn vị kinh doanh chứng khoán, mà còn góp phần hoàn thiện chuỗi dịch vụ tài chính của tập đoàn. Nếu SHB đảm nhiệm vai trò ngân hàng và cung cấp tín dụng, thì SHS có thể hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thị trường vốn, đa dạng hóa nguồn huy động và giảm sự phụ thuộc vào vốn vay truyền thống.

Điều này đặc biệt có ý nghĩa đối với các dự án năng lượng. Khác với những lĩnh vực có chu kỳ đầu tư ngắn, một dự án điện thường cần nguồn vốn ổn định trong nhiều năm. Việc kết hợp hài hòa giữa tín dụng ngân hàng, vốn cổ phần, trái phiếu doanh nghiệp và các quỹ đầu tư sẽ giúp chủ đầu tư tối ưu chi phí sử dụng vốn, bên cạnh nâng cao khả năng chống chịu trước biến động của lãi suất và thị trường tài chính.

Trước diễn biến Chính phủ đang khuyến khích phát triển thị trường vốn trở thành kênh dẫn vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế, vai trò của các công ty chứng khoán sẽ ngày càng được mở rộng. Với T&T Group, sự kết nối giữa SHB và SHS có thể tạo ra lợi thế trong việc xây dựng các phương án huy động vốn đa tầng, đáp ứng nhu cầu tài chính ngày càng lớn của chiến lược phát triển năng lượng.

Nhưng cũng cần nhấn mạnh rằng hiệu quả của mô hình này sẽ phụ thuộc vào khả năng thu hút nhà đầu tư, chất lượng tài sản dự án, tính minh bạch trong quản trị và diễn biến của thị trường vốn. Đây sẽ là những yếu tố quyết định liệu "cỗ máy vốn" của hệ sinh thái có đủ sức đồng hành với các dự án năng lượng quy mô hàng tỷ USD trong nhiều thập niên tới hay không.

Nếu SHB cung cấp dòng vốn tín dụng và SHS mở rộng cánh cửa tiếp cận thị trường vốn, thì bảo hiểm là lớp "đệm an toàn" giúp các dự án năng lượng vận hành ổn định trong suốt vòng đời hàng chục năm. Đây cũng là lý do các doanh nghiệp bảo hiểm luôn được xem là một yếu tố quan trọng trong hệ sinh thái tài chính của những tập đoàn đầu tư hạ tầng quy mô lớn.

Đối với một dự án điện, rủi ro không chỉ phát sinh khi nhà máy đi vào vận hành mà xuất hiện ngay từ giai đoạn khảo sát, thiết kế và thi công. Những công trình có tổng mức đầu tư lên tới hàng nghìn hoặc hàng chục nghìn tỷ đồng phải đối mặt với nhiều nguy cơ như thiên tai, sự cố kỹ thuật, tai nạn trong quá trình xây dựng, cháy nổ, hư hỏng thiết bị hay gián đoạn hoạt động do các yếu tố khách quan. Chỉ một sự cố cũng có thể làm chậm tiến độ nhiều tháng, kéo theo chi phí tài chính tăng mạnh và ảnh hưởng đến hiệu quả đầu tư.

Vì vậy, cùng với tín dụng và nguồn vốn huy động từ thị trường, bảo hiểm được xem là công cụ quản trị rủi ro không thể thiếu. Tùy từng giai đoạn của dự án, chủ đầu tư thường sử dụng nhiều loại hình bảo hiểm như bảo hiểm mọi rủi ro xây dựng, lắp đặt (CAR/EAR), bảo hiểm tài sản, bảo hiểm cháy nổ bắt buộc, bảo hiểm trách nhiệm,... nhằm giảm thiểu thiệt hại tài chính khi xảy ra sự cố.

Trong hệ sinh thái của T&T Group, BSH là doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực bảo hiểm phi nhân thọ. Với danh mục sản phẩm dành cho các công trình xây dựng, dự án công nghiệp, năng lượng và hạ tầng, BSH có khả năng cung cấp các giải pháp bảo hiểm phù hợp với nhu cầu của những dự án quy mô lớn. Sự hiện diện của một doanh nghiệp bảo hiểm trong cùng hệ sinh thái cũng giúp hoàn thiện chuỗi dịch vụ tài chính, từ tín dụng, huy động vốn đến quản trị rủi ro.

Nhìn về khía cạnh tài chính dự án, bảo hiểm không chỉ là yêu cầu để hạn chế tổn thất mà còn là một trong những điều kiện quan trọng đối với các tổ chức cho vay. Trong nhiều khoản tín dụng dự án (project finance), ngân hàng và các nhà tài trợ vốn thường yêu cầu chủ đầu tư duy trì đầy đủ các chương trình bảo hiểm trong suốt thời gian xây dựng và vận hành nhằm bảo vệ tài sản hình thành từ vốn vay cũng như đảm bảo khả năng trả nợ nếu xảy ra rủi ro. 

Điều này cho thấy, trong một dự án năng lượng hiện đại, ba yếu tố gồm tín dụng - thị trường vốn - bảo hiểm không tồn tại độc lập mà có mối liên kết chặt chẽ. Ngân hàng cung cấp nguồn vốn, công ty chứng khoán hỗ trợ huy động vốn trung và dài hạn, trong khi doanh nghiệp bảo hiểm góp phần kiểm soát rủi ro, tạo niềm tin cho các nhà đầu tư và tổ chức tài chính.

Có thể nói, sự kết hợp giữa SHB, SHS và BSH đã tạo nên ba trụ cột quan trọng trong hệ sinh thái tài chính của T&T Group. Dù mỗi đơn vị hoạt động ở một lĩnh vực khác nhau nhưng đều hướng đến mục tiêu chung là hỗ trợ các dự án quy mô lớn tiếp cận nguồn lực tài chính, nâng cao khả năng chống chịu trước rủi ro và tạo nền tảng cho chiến lược phát triển dài hạn. Khi T&T mở rộng đầu tư vào lĩnh vực năng lượng, đây được xem là một lợi thế rất đáng quan tâm, nhất là khi các yêu cầu về quản trị rủi ro và tiêu chuẩn tài chính đối với các dự án hạ tầng ngày càng khắt khe.

Trong cuộc đua phát triển năng lượng, lợi thế cạnh tranh không chỉ nằm ở quy mô dự án hay công suất lắp đặt, mà còn ở khả năng huy động, phân bổ và quản trị dòng vốn dài hạn. Với T&T Group, việc từng bước hoàn thiện hệ sinh thái tài chính gồm SHB, SHS và BSH cho thấy doanh nghiệp đang xây dựng nền tảng hỗ trợ xuyên suốt cho các dự án hạ tầng, từ tín dụng, thị trường vốn đến quản trị rủi ro. Dù hệ sinh thái tài chính không thể thay thế các yêu cầu về hiệu quả đầu tư, năng lực quản trị hay tiêu chuẩn ESG, đây vẫn là lợi thế quan trọng giúp doanh nghiệp nâng cao khả năng tiếp cận nguồn vốn và thích ứng với những biến động của thị trường.

Nhìn tổng thể, câu chuyện của T&T phản ánh xu hướng phát triển mới của khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam. Đó là không chỉ mở rộng quy mô đầu tư, mà còn xây dựng những hệ sinh thái tài chính đủ sức đồng hành với các dự án có vòng đời hàng chục năm. Trong xu thế chuyển dịch năng lượng và dòng vốn xanh ngày càng đóng vai trò quyết định, năng lực kiến tạo một hệ sinh thái tài chính bền vững có thể sẽ trở thành yếu tố tạo nên khác biệt giữa các nhà đầu tư trong giai đoạn tới.