Khi “chất lượng cao” chưa đủ: Doanh nghiệp Việt bước vào cuộc đua giữ niềm tin

Chặng đường 30 năm của chương trình Hàng Việt Nam Chất lượng cao (HVNCLC) vừa được nhắc lại trong lễ công bố HVNCLC 2026 tổ chức tại TP.HCM chiều 31/3, với 581 doanh nghiệp được người tiêu dùng bình chọn. Nhưng nếu nhìn rộng hơn, dấu mốc này không chỉ dừng ở một con số hay một lễ vinh danh thường niên.

Điều đáng chú ý hơn nằm ở thông điệp xuyên suốt được nhắc đến tại sự kiện: thị trường hôm nay không còn chỉ hỏi doanh nghiệp “làm ra sản phẩm gì”, mà đang đòi hỏi “doanh nghiệp tạo ra giá trị gì và giữ được niềm tin ra sao”.

Một danh hiệu đi lên từ thị trường

Điểm khác biệt lớn nhất của HVNCLC, theo nhiều năm vận hành, là chương trình không xuất phát từ một cơ chế hành chính hay một cuộc chấm điểm nội bộ, mà dựa trên điều tra người tiêu dùng. Chính điều này khiến danh hiệu không đơn thuần là một “tấm giấy chứng nhận”, mà trở thành thước đo thị trường đối với doanh nghiệp.

Phát biểu tại buổi lễ, bà Vũ Kim Hạnh, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp HVNCLC, nhấn mạnh chương trình là kết quả của một quá trình điều tra người tiêu dùng được duy trì liên tục suốt ba thập niên. Theo bà, trong 30 năm qua đã có 14.299 lượt doanh nghiệp được người tiêu dùng nêu tên bình chọn; qua quá trình sàng lọc, còn 1.752 doanh nghiệp đạt danh hiệu.

Những con số này cho thấy một cơ chế khá đặc thù: doanh nghiệp không tự nhận mình “chất lượng cao”, mà phải được thị trường nhận diện, sau đó tiếp tục được kiểm chứng, sàng lọc và nâng chuẩn theo thời gian.

Bà Hạnh cho rằng giá trị cốt lõi của chương trình nằm ở chỗ lấy người tiêu dùng làm thước đo. Theo bà, sau 30 năm, bài học lớn nhất vẫn là niềm tin vào người tiêu dùng Việt Nam, bởi đây không phải là một nhóm khách hàng dễ dãi, mà ngày càng hiểu biết và khắt khe hơn. Chính sự khắt khe đó đã buộc hàng Việt phải tốt lên.

Nhìn từ góc độ này, HVNCLC không còn chỉ là “đích đến” để doanh nghiệp được vinh danh, mà là một quá trình tự điều chỉnh liên tục để giữ vị trí trong lòng người mua.

Từ “sản phẩm tốt” đến “niềm tin còn ở lại”

Thông điệp đáng chú ý nhất tại sự kiện năm nay đến từ Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan, khi ông không đặt trọng tâm vào thành tích hay báo cáo số liệu, mà xoáy vào khái niệm niềm tin.

Theo ông, hành trình 30 năm của HVNCLC là hành trình làm cho người Việt tin vào hàng Việt. Nhưng ở giai đoạn tới, thách thức không còn chỉ là giữ được niềm tin trong nước, mà phải nâng nó thành năng lực cạnh tranh ở quy mô lớn hơn. “Đừng chỉ làm ra sản phẩm tốt. Hãy làm ra niềm tin… để khi sản phẩm không còn, niềm tin vẫn ở lại”, ông Lê Minh Hoan nói.

Cách đặt vấn đề này cho thấy một sự dịch chuyển trong tư duy thị trường. Trước đây, doanh nghiệp có thể cạnh tranh bằng chất lượng, giá cả hay độ phủ kênh bán hàng. Nhưng hiện nay, những yếu tố đó chưa còn đủ. Người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến nguồn gốc sản phẩm, quy trình sản xuất, tính minh bạch, trách nhiệm môi trường và cả cách doanh nghiệp ứng xử với xã hội. Nói cách khác, “hàng tốt” giờ đây không chỉ là hàng bền, đẹp hay tiện dụng. Đó còn phải là hàng hóa có câu chuyện rõ ràng, có trách nhiệm và có khả năng tạo ra sự an tâm lâu dài cho người mua.

Từ góc nhìn này, HVNCLC đang đứng trước một vai trò lớn hơn chính nó: không chỉ giúp nhận diện thương hiệu nội địa uy tín, mà còn góp phần định hình lại tiêu chuẩn cạnh tranh của doanh nghiệp Việt trong một thị trường đã thay đổi sâu sắc.

581 doanh nghiệp được vinh danh

Tại lễ công bố năm nay, Ban tổ chức đã trao chứng nhận HVNCLC 2026 cho 581 doanh nghiệp. Đây là những đơn vị vượt qua quá trình khảo sát, xác minh và sàng lọc, đại diện cho nhiều ngành hàng tiêu dùng chủ lực.

Trong danh sách này có thể kể đến nhiều doanh nghiệp quen thuộc với thị trường như Vinamilk, PNJ, Thiên Long, Kềm Nghĩa, An Phước, Cao su Miền Nam hay Mỹ Lan Hảo… Sự hiện diện của những thương hiệu lâu năm cho thấy độ bền của niềm tin thị trường. Nhưng ở chiều ngược lại, việc chương trình tiếp tục ghi nhận thêm những gương mặt mới cũng phản ánh quá trình thay đổi, bổ sung và thanh lọc tự nhiên trong hệ sinh thái doanh nghiệp Việt.

Nếu trước đây, chất lượng sản phẩm là yếu tố gần như quyết định, thì hiện nay doanh nghiệp còn phải đối diện với các tiêu chí cao hơn liên quan đến minh bạch thông tin, tiêu chuẩn bền vững, năng lực đổi mới và khả năng thích ứng với xu hướng tiêu dùng mới.

Chính vì vậy, việc được người tiêu dùng tiếp tục gọi tên sau nhiều năm không còn là một “thành tích thương hiệu” theo nghĩa đơn giản, mà là dấu hiệu cho thấy doanh nghiệp vẫn giữ được chỗ đứng trong một thị trường ngày càng khó tính hơn.

Doanh nghiệp Việt đang bước vào giai đoạn cạnh tranh bằng giá trị

Điều đáng chú ý là những phát biểu tại sự kiện năm nay đều không dừng ở câu chuyện “ủng hộ hàng Việt”, mà đặt hàng Việt trong bối cảnh cạnh tranh và hội nhập thực chất hơn. Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan nhấn mạnh, nếu 30 năm qua là hành trình để người Việt tin vào hàng Việt, thì 30 năm tới phải là hành trình để thế giới tin vào giá trị Việt.

Đây là một đòi hỏi không dễ, bởi khi bước ra thị trường quốc tế, doanh nghiệp Việt không còn cạnh tranh bằng tinh thần tự hào nội địa hay lợi thế quen thuộc của thị trường trong nước. Họ phải cạnh tranh bằng hệ tiêu chuẩn chung của thế giới, nơi chất lượng chỉ là điều kiện đầu tiên, còn niềm tin được quyết định bởi khả năng đáp ứng các chuẩn mực cao hơn về sản xuất, truy xuất, môi trường, lao động và quản trị. Nói cách khác, khi hàng Việt muốn đi xa hơn, “chất lượng cao” không thể chỉ là một khẩu hiệu truyền thông. Nó phải trở thành năng lực vận hành thực tế của doanh nghiệp.

Ở góc độ doanh nghiệp, bà Trần Phương Nga, Tổng giám đốc Tập đoàn Thiên Long, cho biết sự ghi nhận từ người tiêu dùng thông qua chương trình có ý nghĩa đặc biệt đối với doanh nghiệp, bởi chính điều đó đã giúp xây dựng niềm tin vững chắc ở thị trường trong nước, từ đó tạo nền tảng để mở rộng ra khu vực.

Chia sẻ này phản ánh khá rõ một quy luật của thị trường: doanh nghiệp muốn đi xa thường phải đi vững từ thị trường nội địa. Và trong trường hợp của nhiều thương hiệu Việt, niềm tin trong nước vẫn là “vốn liếng” đầu tiên để mở ra các cơ hội lớn hơn.

Khi niềm tin thị trường cần thêm chính sách đồng hành

Bên cạnh câu chuyện của doanh nghiệp, sự kiện năm nay cũng cho thấy một điểm đáng chú ý khác: niềm tin thị trường không thể chỉ đặt lên vai doanh nghiệp, mà còn cần một môi trường phát triển đủ thuận lợi để doanh nghiệp giữ được sức cạnh tranh.

Phát biểu tại lễ công bố, ông Bùi Minh Thạnh, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM, khẳng định cộng đồng doanh nghiệp là động lực trung tâm của tăng trưởng kinh tế - xã hội. Theo ông, TP.HCM đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm phục hồi và tăng tốc phát triển kinh tế, với mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới.

Ông cho biết thành phố sẽ tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, đẩy mạnh cải cách hành chính, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển xanh. “Thành phố cam kết tiếp tục đồng hành, hỗ trợ và tạo điều kiện thuận lợi nhất để cộng đồng doanh nghiệp phát triển ổn định, bền vững; đồng thời kịp thời tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc”, ông Bùi Minh Thạnh nhấn mạnh.

Thông điệp này có ý nghĩa khá rõ trong bối cảnh doanh nghiệp hiện không chỉ đối diện áp lực chi phí, sức mua hay cạnh tranh thị trường, mà còn phải thích ứng với một loạt yêu cầu mới về công nghệ, quản trị và tiêu chuẩn phát triển bền vững. Ở chiều sâu hơn, nếu niềm tin là thứ doanh nghiệp phải gây dựng với người tiêu dùng, thì môi trường kinh doanh thuận lợi lại là điều kiện để doanh nghiệp có thể duy trì niềm tin ấy một cách lâu dài.

Sau 30 năm, Hàng Việt Nam Chất lượng cao không chỉ là một cuộc bình chọn

Điểm đáng giá nhất của cột mốc 30 năm có lẽ nằm ở chỗ chương trình HVNCLC đã đi qua giai đoạn “vinh danh thương hiệu” để bước sang một vai trò khác: trở thành một phần trong quá trình định hình chuẩn mực mới cho hàng Việt.

Điều này cũng được bà Vũ Kim Hạnh nhấn mạnh khi cho rằng HVNCLC đang chuyển từ một danh hiệu sang một hệ sinh thái nhiều lớp, có khả năng kết nối, hỗ trợ và thúc đẩy doanh nghiệp phát triển dài hạn. Theo kế hoạch, năm 2026 sẽ là điểm khởi đầu cho chuỗi hoạt động kéo dài cả năm với chủ đề “tri ân người tiêu dùng”, hướng đến Tuần lễ kỷ niệm 30 năm HVNCLC vào tháng 10 tới.

Sau ba thập niên, điều còn lại không chỉ là số doanh nghiệp được vinh danh mỗi năm, mà là một bài học thị trường khá rõ ràng: người tiêu dùng có thể là bên khó tính nhất, nhưng cũng là “ban giám khảo” công bằng nhất. Và trong một giai đoạn mà hàng hóa ngày càng dễ bị thay thế, doanh nghiệp nào giữ được niềm tin của người tiêu dùng, doanh nghiệp đó mới có cơ hội đi đường dài.