Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng được đề xuất tăng vốn thêm 86.100 tỷ đồng

Sáng 6/8, Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh trình Quốc hội tờ trình của Chính phủ về việc điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Theo Chính phủ, tổng mức đầu tư sơ bộ sau điều chỉnh là 289.300 tỷ đồng, tăng 86.100 tỷ đồng so với mức được Quốc hội phê duyệt năm 2025. Việc tăng vốn do cập nhật phạm vi, quy mô, khối lượng, đơn giá, tỷ giá và các chính sách liên quan.

Theo Chính phủ, đầu tư đường đôi ngay từ đầu trên đoạn Bắc Hồng - Nam Hải Phòng giúp giảm diện tích đất sử dụng, tiết kiệm khoảng 12.500 tỷ đồng so với xây đường đơn rồi mở rộng sau này. Phương án này cũng rút ngắn thời gian hành trình khoảng 14 phút, mang lại lợi ích kinh tế ước tính 50 tỷ đồng mỗi năm.

Với lần điều chỉnh này, Chính phủ đề xuất bổ sung 8,4km đoạn tuyến từ Yên Viên đi Gia Lâm, đồng thời điều chỉnh vị trí ga đầu mối hành khách phía Bắc từ Yên Viên về Gia Lâm; bổ sung các nhánh kết nối và quy mô đoạn tuyến.

Chi phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tăng khoảng 34.800 tỷ đồng. Chi phí quản lý dự án, tư vấn và các khoản khác tăng 160 tỷ đồng, trong khi dự phòng giảm 110 tỷ đồng. Trong đó, Chính phủ tính toán chi phí xây lắp và thiết bị tăng 51.210 tỷ đồng.

“Nguyên nhân chủ yếu do biến động tăng đơn giá đền bù đất đai thực tế tại các địa phương nơi tuyến đi qua”, Bộ trưởng Xây dựng nhấn mạnh.

Sau điều chỉnh, tuyến chính bắt đầu tại điểm nối ray qua biên giới ở Lào Cai và kết thúc tại ga Nam Hải Phòng. Chiều dài tuyến chính còn 363 km, giảm khoảng 26 km; tổng chiều dài các tuyến nhánh gần 63 km, tăng 35 km. Dự án đi qua Lào Cai, Phú Thọ, Hà Nội, Bắc Ninh, Hưng Yên và Hải Phòng.

Đoạn Lào Cai - Bắc Hồng được xây mới đường đơn; đoạn Bắc Hồng - Nam Hải Phòng và Yên Viên - Gia Lâm đầu tư đường đôi, khổ ray 1.435 mm. Tuyến vận chuyển chung hành khách và hàng hóa.

Tốc độ thiết kế tối đa trên đoạn Lào Cai - Nam Hải Phòng là 160 km/h, riêng khu vực đầu mối Hà Nội 120 km/h. Các đoạn còn lại có tốc độ thiết kế 80 km/h.

Đoạn Nam Hải Phòng - Lạch Huyện được chuyển từ tuyến chính thành tuyến nhánh. Dự án cũng bổ sung hai nhánh nối đường sắt hiện hữu với các ga trên tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Thẩm tra các nội dung này, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi nêu quan điểm của cơ quan thẩm tra, cho rằng việc đầu tư hoàn thiện đường đôi ngay trong giai đoạn 2026-2030 làm tăng đáng kể tổng mức đầu tư và nhu cầu bố trí vốn đầu tư công của dự án, trong khi nhu cầu nguồn lực cho các dự án quan trọng quốc gia khác trong cùng giai đoạn là rất lớn.

Do đó, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị tiếp tục rà soát, đánh giá tác động đến khả năng cân đối nguồn lực đầu tư công, làm cơ sở để Quốc hội xem xét, lựa chọn phương án đầu tư, bảo đảm sử dụng hiệu quả nguồn lực của Nhà nước.

Cùng với đó, cơ quan thẩm tra cho rằng tổng mức đầu tư điều chỉnh tăng rất lớn so với chủ trương đầu tư đã được Quốc hội quyết định.

Cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ rà soát, đối chiếu suất đầu tư, cơ cấu chi phí và tổng mức đầu tư với các dự án đường sắt có điều kiện tương đồng trong khu vực và trên thế giới để làm rõ hơn cơ sở xác định tổng mức đầu tư của dự án.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính cũng nhìn nhận việc điều chỉnh tăng tổng mức đầu tư làm tăng đáng kể nhu cầu bố trí vốn đầu tư công và nghĩa vụ huy động nguồn lực trong giai đoạn 2026-2030.

Do đó, để bảo đảm triển khai dự án theo đúng tiến độ, đề nghị Chính phủ xây dựng kế hoạch bố trí vốn phù hợp với khả năng cân đối ngân sách Nhà nước và kế hoạch đầu tư công trung hạn; quản lý chặt chẽ việc huy động và sử dụng vốn vay nước ngoài; bảo đảm an toàn nợ công, khả năng trả nợ và không làm ảnh hưởng đến cân đối nguồn lực của các chương trình, dự án quan trọng quốc gia khác.