Luật Hải quan sửa đổi tháo gỡ vướng mắc của hải quan lẫn doanh nghiệp

Ngày 25/6/2025, tại kỳ họp thứ 9, Quốc hội khoá XV đã thông qua Luật số 90/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đấu thầu, Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư, Luật Hải quan, Luật Thuế GTGT, Luật Thuế XK, thuế NK, Luật Đầu tư, Luật Đầu tư công, Luật Quản lý, sử dụng tài sản công. Trong đó, Luật số 90/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung Điều 47a Luật Hải quan 2014 về xuất nhập khẩu tại chỗ.

Ngày 30/6/2025, Chính phủ cũng đã ban hành Nghị định 167/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Nghị định 08/2015/NĐ-CP. Cụ thể, tại khoản 19 Điều 1 Nghị định 167/2025/NĐ-CP đã sửa đổi, bổ sung Điều 35 Nghị định 08/2015/NĐ-CP quy định về thủ tục XNK tại chỗ. Trên cơ sở quy định tại Luật số 90/2025/QH15, Nghị định 167/2025/NĐ-CP, ngày 4/7/2025, Cục Hải quan ban hành công văn số 12668/CHQ-GSQL hướng dẫn các đơn vị thuộc Cục Hải quan và các chi cục hải quan khu vực thực hiện.

Nói về những tác động của việc xác lập cơ chế xuất nhập khẩu tại chỗ, ông Trần Đức Hùng - Phó Cục trưởng Cục Hải quan cho biết, tại Việt Nam hiện nay có khoảng 1.400 doanh nghiệp chế xuất, trong đó có hơn 100 doanh nghiệp chế xuất và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài hoạt động trong lĩnh vực điện tử, công nghệ cao, chế tạo máy thuộc hầu hết các tập đoàn công nghệ lớn trên thế giới.

Trước thời điểm ngày 1/7/2025, căn cứ pháp lý quy định chỉ có “thương nhân không hiện diện tại Việt Nam” mới được thực hiện thủ tục xuất nhập khẩu tại chỗ. Các văn bản quy phạm pháp luật cũng chưa có quy định cơ quan nào hướng dẫn hồ sơ, thành phần, cách thức xác định về sự hiện diện hay không hiện diện của thương nhân nước ngoài.

Quá trình thực hiện quy định này, nhiều doanh nghiệp cho rằng đã hạn chế quyền tiếp cận thị trường của nhà đầu tư nước ngoài, ảnh hưởng đến thủ tục hành chính về thuế. Thời điểm này, nhiều doanh nghiệp bày tỏ mong muốn, nếu được áp dụng thủ tục xuất nhập khẩu tại chỗ sẽ tạo thuận lợi cho doanh nghiệp về thời gian, chi phí.

Với quy định mới của Luật Hải quan (sửa đổi), các doanh nghiệp đầu tư nước ngoài bày tỏ, thủ tục xuất nhập khẩu tại chỗ là một chính sách hấp dẫn, thu hút mạnh mẽ các nhà đầu tư nước ngoài do chính sách này quản lý khép kín, xuyên suốt bằng các thủ tục hải quan và chế độ quản lý tương ứng, tạo thuận lợi cho sự phát triển các chuỗi cung ứng để phục vụ công nghiệp phụ trợ trong hoạt động sản xuất hàng hóa xuất khẩu. Với quy định tại Luật mới sẽ giúp tục giảm thời gian, chi phí cho doanh nghiệp.

Tại Tọa đàm “Hoàn thiện chính sách thuế, hải quan, thúc đẩy doanh nghiệp phát triển” được tổ chức ngày 16/10/2025, đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp Hàn Quốc (Kocham) và các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài bày tỏ thủ tục xuất nhập khẩu tại chỗ là một chính sách hấp dẫn, thu hút mạnh mẽ các nhà đầu tư nước ngoài vào Việt Nam.

Đại diện Kocham cho rằng, Luật số 90/2025/QH15, Nghị định 167/2025/NĐ-CP ra đời không chỉ tháo gỡ được điểm nghẽn mà còn đảm bảo ổn định chính sách, tiết kiệm chi phí, thời gian và tạo động lực để doanh nghiệp tiếp tục thực hiện thủ tục xuất nhập khẩu tại chỗ. Bởi khi tham gia đầu tư doanh nghiệp được áp dụng cơ chế giao nhận hàng hoá tại chỗ, điều đó giúp doanh nghiệp tận dụng được nguồn cung nguyên vật liệu, linh kiện trực tiếp tại Việt Nam.

Quy định mới về thủ tục xuất nhập khẩu tại chỗ là một chính sách hấp dẫn, thu hút mạnh mẽ các nhà đầu tư nước ngoài nói chung và các doanh nghiệp Hàn Quốc tham gia hoạt động đầu tư tại Việt Nam nói riêng, đại diện Kocham nhấn mạnh.

Đối với cơ quan Hải quan, việc nới quy định về xuất nhập khẩu tại chỗ đã giải quyết được vướng mắc liên quan đến điều kiện về “thương nhân nước ngoài không có hiện diện tại Việt Nam” mới được thực hiện thủ tục hải quan xuất nhập khẩu tại chỗ như quy định tại Điều 35 Nghị định 08/2015/NĐ-CP. Theo đó, kể từ ngày 1/7/2025, khi thực hiện thủ tục xuất nhập khẩu tại chỗ, doanh nghiệp không cần xét đến điều kiện thương nhân nước ngoài có hay không có hiện diện tại Việt Nam.

Theo ông Âu Anh Tuấn - Phó Cục trưởng Cục Hải quan, việc sửa đổi, bổ sung quy định về xuất nhập khẩu tại chỗ vào Luật Hải quan đã giải quyết vướng mắc của hàng ngàn doanh nghiệp. Việc sửa đổi sẽ giúp doanh nghiệp không phải chịu điều kiện về thương nhân có hiện diện hay không hiện diện, mà chỉ cần xuất nhập khẩu hàng hóa do thương nhân nước ngoài chỉ định giao hàng tại Việt Nam là có thể thực hiện thủ tục.