Tỉnh Lào Cai mở rộng thị trường, nâng giá trị nông sản và sản phẩm thương hiệu OCOP

Tỉnh Lào Cai đưa nông sản, OCOP vươn xa, mở rộng thị trường

Tổ chức Tuần lễ nhận diện nông sản an toàn, sản phẩm OCOP tại Nghệ An là bước đi tiếp theo trong cách làm mới của Tỉnh Lào Cai về xúc tiến thương mại. Thay vì chỉ chờ thị trường tìm đến, các doanh nghiệp, hợp tác xã và chủ thể sản xuất chủ động đưa sản phẩm đến những thị trường mới, trực tiếp lắng nghe nhu cầu người tiêu dùng và tìm kiếm đối tác phân phối.

Cách làm này có ý nghĩa trong bối cảnh Lào Cai đang sở hữu hệ thống sản phẩm OCOP khá phong phú. Theo số liệu trong tài liệu, toàn tỉnh hiện có 599 sản phẩm OCOP được công nhận từ 3 đến 5 sao, gồm 543 sản phẩm 3 sao, 54 sản phẩm 4 sao và 2 sản phẩm 5 sao cấp quốc gia. Trong đó, nhóm thực phẩm chiếm tỷ trọng lớn nhất với 480 sản phẩm, tiếp đến là đồ uống 41 sản phẩm, thủ công mỹ nghệ 36 sản phẩm, dược liệu và sản phẩm từ dược liệu 26 sản phẩm, du lịch 20 sản phẩm.

Đáng chú ý, năm 2025, Lào Cai có 62 sản phẩm mới được công nhận OCOP, đạt 114,8% kế hoạch được giao. Những con số này cho thấy quy mô chương trình ngày càng mở rộng, đồng thời phản ánh sự chuyển biến trong tư duy sản xuất của người dân, doanh nghiệp và hợp tác xã theo hướng hàng hóa, chú trọng hơn đến thị trường.

Tuy nhiên, quy mô sản phẩm càng lớn càng đặt ra yêu cầu cao hơn về chất lượng, thương hiệu và thị trường. Vì vậy, việc đưa sản phẩm ra ngoài tỉnh, trực tiếp tiếp cận người tiêu dùng và nhà phân phối là bước cần thiết để kiểm nghiệm sức cạnh tranh thực tế.

Tỉnh Lào Cai phát huy lợi thế bản địa, nâng giá trị sản phẩm

Sức hấp dẫn của nông sản Lào Cai trước hết đến từ sự khác biệt về địa hình, khí hậu, thổ nhưỡng và bản sắc văn hóa. Đây là nền tảng để tỉnh hình thành những sản phẩm mang dấu ấn địa phương mà không dễ bị thay thế trên thị trường.

Tương ớt Mường Khương, gạo Séng Cù, quế, mật ong núi đá, thịt trâu sấy, táo mèo, các sản phẩm chè, dược liệu... không chỉ là hàng hóa mà còn mang theo câu chuyện về vùng đất và cộng đồng sản xuất. Tài liệu cho thấy nhiều sản phẩm OCOP của Lào Cai đã được biết đến rộng rãi, trong đó có tương ớt Mường Khương, Cao mềm Actiso Sa Pa, Đông trùng hạ thảo Sa Pa, Trà Bát tiên Mường Hum...

Thực tế từ cơ sở cho thấy OCOP đã mang lại thay đổi rõ rệt cho một bộ phận người dân. Trường hợp các hộ trồng chè Bát tiên ở Mường Hum là ví dụ. Từ chỗ chủ yếu bán nguyên liệu thô hoặc tự chế biến nhỏ lẻ, khi tham gia OCOP, người dân được hướng dẫn kỹ thuật, hình thành sản phẩm “Trà Bát tiên Mường Hum”, có liên kết tiêu thụ, qua đó giá trị sản phẩm và đầu ra được cải thiện.

Đây chính là hướng mà Lào Cai cần tiếp tục phát huy: không chỉ bán nông sản mà bán giá trị của vùng đất, biến lợi thế tự nhiên và văn hóa thành thương hiệu, từ đó nâng giá trị sản phẩm và thu nhập cho người dân.

Với một địa phương có thế mạnh nổi bật về du lịch như Lào Cai, xúc tiến sản phẩm OCOP nếu được tổ chức tốt còn có thể trở thành một kênh quảng bá điểm đến.

Sản phẩm đặc sản có thể trở thành quà tặng du lịch; vùng nguyên liệu có thể trở thành điểm tham quan; câu chuyện về sản phẩm có thể được tích hợp vào trải nghiệm văn hóa; còn các chủ thể OCOP có thể tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị du lịch.

Đây là lợi thế mà không phải địa phương nào cũng có. Lào Cai vừa có những vùng sản xuất nông nghiệp đặc thù, vừa sở hữu các điểm đến du lịch có sức hút. Sự kết nối giữa hai lĩnh vực sẽ giúp kéo dài chuỗi giá trị và tăng mức chi tiêu của du khách tại địa phương.

Đặc biệt, khi sản phẩm Lào Cai được đưa tới các tỉnh, thành phố khác, đó cũng là một hình thức quảng bá hình ảnh địa phương. Người tiêu dùng biết đến gạo, chè, mật ong, quế hay các sản phẩm chế biến từ nông sản trước khi có thể hình thành nhu cầu tìm hiểu về vùng đất sản xuất ra sản phẩm.

Vì vậy, xúc tiến thương mại và quảng bá du lịch cần được nhìn nhận như hai hoạt động có khả năng bổ trợ lẫn nhau, cùng hướng đến mục tiêu nâng cao giá trị thương hiệu Lào Cai.

Lào Cai mở rộng kết nối, đưa OCOP vào thị trường ngoài tỉnh

Hiệu quả của phương thức này đã được thể hiện qua Tuần lễ nhận diện nông sản an toàn, sản phẩm OCOP và sản phẩm đặc trưng Lào Cai tại Ninh Bình.

Tại sự kiện, 30 gian hàng của 20 doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh giới thiệu hàng chục sản phẩm đặc trưng. Hàng nghìn lượt người dân và du khách đến tham quan, mua sắm, mang lại doanh thu trực tiếp trên 1,5 tỷ đồng. Quan trọng hơn, nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã đã tìm được đối tác phân phối, mở ra cơ hội tiêu thụ lâu dài.

Đối với các chủ thể sản xuất, giá trị lớn nhất không chỉ nằm ở doanh thu tại sự kiện. Việc tiếp cận một thị trường mới giúp họ hiểu rõ hơn nhu cầu khách hàng, nhận diện những sản phẩm có khả năng cạnh tranh và có thêm cơ sở để đầu tư mở rộng sản xuất.

Phản hồi của người tiêu dùng cũng là một chỉ dấu quan trọng. Nhiều khách hàng đánh giá các sản phẩm vùng cao có chất lượng, hương vị riêng và bày tỏ nhu cầu mua thường xuyên nếu có kênh phân phối ổn định.

Xúc tiến thương mại đang dần chuyển từ mục tiêu “giới thiệu sản phẩm” sang “tìm kiếm thị trường”, từ bán hàng tại sự kiện sang hướng tới hình thành quan hệ phân phối lâu dài.

Một điểm đáng chú ý trong hoạt động xúc tiến thương mại của Lào Cai là kết hợp phương thức truyền thống với nền tảng số.

Tại Tuần lễ ở Ninh Bình, 6 phiên livestream (Megalive) với sự tham gia của KOL, KOC đã đạt doanh thu gần 300 triệu đồng, đồng thời đưa sản phẩm tiếp cận lượng khách hàng lớn hơn phạm vi trực tiếp của sự kiện.

Đây là hướng đi phù hợp với xu thế tiêu dùng hiện nay, nhất là đối với những sản phẩm đặc sản có câu chuyện, nguồn gốc rõ ràng và khả năng tạo nội dung trực quan.

Tuy nhiên, chính hoạt động thực tế cũng cho thấy năng lực marketing, bán hàng và chuyển đổi số của một bộ phận doanh nghiệp, hợp tác xã còn hạn chế. Bao bì, nhãn mác của một số sản phẩm chưa đủ sức cạnh tranh; phạm vi tiếp cận thị trường còn hẹp. Đặc biệt, nếu việc tiêu thụ chỉ tập trung trong thời gian diễn ra sự kiện thì nguy cơ “hết hội là hết khách” vẫn hiện hữu.

Do đó, chuyển đổi số cần được xem là hạ tầng thị trường thường xuyên, chứ không chỉ là công cụ hỗ trợ cho một tuần lễ xúc tiến.

Số lượng 599 sản phẩm OCOP là một nền tảng quan trọng, nhưng chưa phải thước đo cuối cùng về hiệu quả chương trình. Điều quan trọng hơn là bao nhiêu sản phẩm có thị trường ổn định, bao nhiêu chủ thể nâng được doanh thu, bao nhiêu vùng nguyên liệu tạo được sinh kế bền vững cho người dân.

Thực tế, một số địa phương vẫn có tình trạng sản phẩm được công nhận nhưng không duy trì sản xuất thường xuyên. Có địa phương có 9 sản phẩm OCOP nhưng chỉ 3 sản phẩm được sản xuất, tiêu thụ ổn định; những sản phẩm còn lại chưa phát triển được thành hàng hóa có thị trường rộng.

Đây là vấn đề cần được nhìn nhận thẳng thắn nếu Lào Cai muốn đưa OCOP trở thành động lực thực chất của kinh tế nông thôn.

Theo cơ quan chuyên môn, một trong những nguyên nhân là liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở sản xuất và nông dân còn lỏng lẻo; nhiều cơ sở quy mô nhỏ, năng lực quản trị hạn chế, thiếu doanh nghiệp dẫn dắt để hình thành chuỗi giá trị, đáp ứng các tiêu chuẩn về sản xuất, truy xuất nguồn gốc, bao bì, nhãn mác và phân phối.

Vì vậy, hướng đi phù hợp là chuyển trọng tâm từ gia tăng số lượng sang nâng cao chất lượng, ưu tiên sản phẩm có lợi thế, có vùng nguyên liệu ổn định, có khả năng chế biến sâu và xây dựng thương hiệu.

Định hướng này đã được thể hiện rõ trong kết quả đánh giá, phân hạng OCOP đợt 1 năm 2026. Theo Quyết định phê duyệt của UBND tỉnh, có 14 sản phẩm đạt 4 sao, trong đó 2 sản phẩm đánh giá mới, 11 sản phẩm nâng hạng và 1 sản phẩm đánh giá lại; 44 sản phẩm đạt 3 sao, gồm 19 sản phẩm đánh giá mới và 25 sản phẩm đánh giá lại.

Đáng chú ý, nhiều sản phẩm được nâng hạng thuộc nhóm có khả năng khai thác lợi thế đặc thù như Nấm Hương Sa Pa sấy khô, Dứa Bản Lầu - Mường Khương, tinh dầu quế, tinh dầu sả chanh, măng Yên Thành, măng ớt giòn Thác Bà...

Quyết định cũng giao cơ quan chuyên môn đề xuất kinh phí hỗ trợ giới thiệu, quảng bá, xúc tiến thương mại; đồng thời hướng dẫn chủ thể OCOP sử dụng biểu trưng, nâng cao hình ảnh sản phẩm và tổ chức kiểm tra định kỳ. Các cơ sở sản xuất được yêu cầu tiếp tục quản lý, kiểm soát chất lượng và nâng cao chất lượng sản phẩm trên thị trường.

Đây là cơ sở quan trọng để Lào Cai gắn công nhận OCOP với nâng chất lượng, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường, thay vì coi OCOP đơn thuần là một danh hiệu.

Tỉnh Lào Cai biến lợi thế bản địa thành giá trị kinh tế

Điều quan trọng nhất sau những tuần lễ xúc tiến thương mại không phải là số gian hàng hay doanh thu bán lẻ trong vài ngày, mà là khả năng tạo ra những quan hệ thị trường tiếp tục được duy trì sau sự kiện.

Với Lào Cai, tiềm năng này khá rõ khi địa phương có hệ thống sản phẩm đa dạng, nhiều vùng nguyên liệu và bản sắc văn hóa phong phú. Phường Sa Pa hiện dẫn đầu tỉnh về số lượng sản phẩm OCOP với 30 sản phẩm, trong đó có 6 sản phẩm 4 sao và 2 sản phẩm 5 sao. Lợi thế về khí hậu, địa hình và thổ nhưỡng đang tạo điều kiện để địa phương phát triển nhiều sản phẩm đặc thù.

Từ những lợi thế đó, Lào Cai có thể hình thành chuỗi liên kết nông nghiệp - OCOP - thương mại - du lịch, trong đó mỗi lĩnh vực tạo thêm giá trị cho lĩnh vực còn lại.

Muốn vậy, các chương trình xúc tiến tại Nghệ An và các địa phương khác cần được nối dài bằng hoạt động kết nối nhà phân phối, xây dựng đại lý, đưa sản phẩm vào siêu thị, cửa hàng đặc sản, hệ thống bán lẻ và các nền tảng thương mại điện tử.

Cùng với đó, cần tiếp tục đầu tư cho bao bì, truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn chất lượng, chế biến sâu và kỹ năng bán hàng số. Khi sản phẩm có chất lượng ổn định, thương hiệu rõ ràng và kênh tiêu thụ bền vững, giá trị tạo ra sẽ quay trở lại vùng sản xuất, người dân và các chủ thể OCOP.

Tuần lễ tại Nghệ An vì thế không chỉ là một hoạt động quảng bá sản phẩm. Xa hơn, đây là phép thử về khả năng đưa lợi thế bản địa của Lào Cai ra thị trường rộng lớn hơn. Nếu những kết nối được hình thành tại các sự kiện xúc tiến tiếp tục chuyển thành hợp đồng, kênh phân phối và thị trường ổn định, OCOP sẽ thực sự trở thành một động lực phát triển kinh tế nông thôn, tạo việc làm, nâng thu nhập và góp phần quảng bá hình ảnh Lào Cai.