Lào Cai: Thương hiệu OCOP mở đường đưa nông sản địa phương vươn xa

Đến nay, toàn tỉnh Lào Cai có 599 sản phẩm OCOP đạt từ 3 đến 5 sao, gồm 543 sản phẩm 3 sao, 54 sản phẩm 4 sao và 2 sản phẩm đạt OCOP 5 sao cấp quốc gia. Đằng sau những con số đó là sự thay đổi trong tư duy sản xuất của người dân, doanh nghiệp và hợp tác xã, từ sản xuất nhỏ lẻ sang phát triển hàng hóa gắn với thị trường, xây dựng thương hiệu và nâng cao giá trị gia tăng.

Nhiều vùng nguyên liệu tập trung đã được hình thành, tạo nền tảng để phát triển các sản phẩm đặc trưng như chè, quế, dược liệu, mật ong, miến đao, gạo đặc sản, tương ớt... Trong đó, nhiều sản phẩm đã tạo dựng được uy tín trên thị trường như Tương ớt Mường Khương, Cao mềm Actiso Sa Pa, Đông trùng hạ thảo Sa Pa, Trà Bát tiên Mường Hum, Tuyết Sơn Trà Suối Giàng, Gạo nếp Tan Tú Lệ hay các sản phẩm chế biến từ quế.

Không chỉ nâng cao giá trị nông sản, Chương trình OCOP còn góp phần thay đổi phương thức sản xuất của người dân. Trước đây, nhiều hộ dân chỉ bán nguyên liệu thô hoặc tiêu thụ nhỏ lẻ tại các chợ truyền thống nên giá trị mang lại không cao. Khi tham gia OCOP, người dân được hướng dẫn quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn, đầu tư bao bì, nhãn mác, xây dựng thương hiệu và liên kết tiêu thụ, qua đó nâng cao giá trị sản phẩm và ổn định đầu ra.

Chị Hoàng Thị Vinh, hộ trồng chè Bát tiên ở xã Mường Hum chia sẻ, trước đây chè chủ yếu bán nguyên liệu nên thu nhập bấp bênh. Từ khi tham gia xây dựng sản phẩm OCOP "Trà Bát tiên Mường Hum", giá trị sản phẩm tăng lên đáng kể, thị trường tiêu thụ cũng ổn định hơn, giúp người dân yên tâm mở rộng vùng nguyên liệu.

Không chỉ người dân, nhiều hợp tác xã và doanh nghiệp cũng mạnh dạn đầu tư công nghệ chế biến, đổi mới mẫu mã, xây dựng thương hiệu và từng bước đưa sản phẩm vào hệ thống siêu thị, cửa hàng nông sản an toàn cũng như các sàn thương mại điện tử. Đây là bước chuyển quan trọng giúp nông sản địa phương nâng cao sức cạnh tranh và tiếp cận người tiêu dùng trên phạm vi rộng hơn.

Một minh chứng rõ nét là Tuần lễ nhận diện nông sản an toàn, sản phẩm OCOP và sản phẩm đặc trưng tỉnh Lào Cai tổ chức tại Ninh Bình vừa qua. Với 30 gian hàng của 20 doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ sản xuất, sự kiện đã giới thiệu hàng chục sản phẩm OCOP tiêu biểu như gạo Séng Cù, tương ớt Mường Khương, quế, mật ong, thịt trâu sấy, táo mèo...

Không chỉ đạt doanh thu trực tiếp trên 1,5 tỷ đồng, chương trình giúp nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã kết nối được với các nhà phân phối, mở ra cơ hội tiêu thụ lâu dài. Đặc biệt, hoạt động livestream bán hàng với sự tham gia của các KOL, KOC mang lại doanh thu gần 300 triệu đồng, cho thấy hiệu quả của việc kết hợp xúc tiến thương mại truyền thống với chuyển đổi số trong quảng bá và tiêu thụ nông sản.

Theo các chủ thể OCOP tham gia chương trình, điều giá trị nhất không chỉ là doanh số bán hàng mà còn là cơ hội để sản phẩm được người tiêu dùng ngoài tỉnh biết đến. Nhiều khách hàng sau khi trải nghiệm đã bày tỏ mong muốn trở thành đại lý hoặc tìm kiếm nguồn hàng phân phối lâu dài.

Để sản phẩm OCOP thực sự trở thành "tấm vé thông hành" đưa nông sản vươn xa, vẫn còn nhiều rào cản cần được tháo gỡ. Không ít sản phẩm mới dừng ở quy mô nhỏ, chất lượng chưa đồng đều; bao bì, mẫu mã còn đơn giản; năng lực quản trị, marketing và chuyển đổi số của nhiều hợp tác xã, doanh nghiệp còn hạn chế. Việc liên kết chuỗi giá trị giữa người sản xuất với doanh nghiệp và hệ thống phân phối chưa chặt chẽ, khiến đầu ra của nhiều sản phẩm thiếu ổn định.

Đại diện Chi cục Chất lượng và Phát triển nông thôn tỉnh Lào Cai cho biết: thời gian tới cần chuyển mạnh từ phát triển OCOP theo số lượng sang nâng cao chất lượng, tập trung đầu tư cho những sản phẩm có lợi thế cạnh tranh, xây dựng vùng nguyên liệu ổn định, đẩy mạnh chế biến sâu và hoàn thiện các tiêu chuẩn về truy xuất nguồn gốc, an toàn thực phẩm, bao bì, nhãn hiệu. Đồng thời, mở rộng xúc tiến thương mại, phát triển thương mại điện tử và kết nối với các hệ thống phân phối lớn để đưa sản phẩm đến gần hơn với người tiêu dùng.

Giá trị của Chương trình OCOP không nằm ở số lượng sản phẩm được xếp hạng mà ở khả năng tạo dựng thương hiệu, mở rộng thị trường và nâng cao thu nhập cho người dân. Khi mỗi sản phẩm OCOP thực sự trở thành một hàng hóa có chất lượng, có bản sắc và đủ sức cạnh tranh trên thị trường, đó cũng là lúc nông sản địa phương có thêm cơ hội vươn xa, góp phần phát triển kinh tế nông thôn theo hướng hiện đại, bền vững.