Từ 1/3/2027 người dân có thể được hoàn tiền nếu đồng hồ điện, nước sai lệch

Sáng 13/11, với 457/457 đại biểu có mặt tán thành, Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường. Luật sẽ có hiệu lực thi hành từ 1/3/2027.

Trước đó, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường.

Theo đó, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân trân trọng cảm ơn Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường, các cơ quan của Quốc hội và các ĐBQH cũng như cử cử tri cả nước đã dành sự quan tâm, đóng góp nhiều ý kiến sâu sắc, thiết thực đối với dự án Luật.

Những ý kiến của các đại biểu đã giúp làm rõ hơn các vấn đề từ thực tiễn, hoàn thiện chính sách và trách nhiệm tổ chức thực hiện. Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp chặt chẽ với cơ quan chủ trì thẩm tra và các cơ quan liên quan nghiêm túc nghiên cứu, tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Luật trình Quốc hội.Chính phủ đã tiếp thu, hoàn thiện dự thảo Luật theo Kết luận số 358 ngày 12/11/2026 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường; đã chỉ đạo cơ quan chủ trì soạn thảo phối hợp với Bộ Tư pháp rà soát, chỉnh lý kỹ thuật dự thảo luật.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân khẳng định, đo lường gắn trực tiếp với đời sống của mỗi người dân, mỗi hoạt động của mọi doanh nghiệp. Một kết quả đo chính xác là cơ sở để người dân thanh toán đúng lượng điện, nước, xăng, dầu đã sử dụng; để bác sĩ có thông tin tin cậy trong chẩn đoán, điều trị; để doanh nghiệp kiểm soát chất lượng, tiết kiệm nguyên liệu và đưa sản phẩm ra thị trường.

Trong nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, năng lực đo lường còn quyết định khả năng kiểm chứng kết quả nghiên cứu, làm chủ quy trình và phát triển sản phẩm mới. Vì vậy, đầu tư cho đo lường cần được nhìn nhận là đầu tư cho năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Việc sửa đổi luật lần này nhằm giải quyết những bất cập của thực tiễn, đồng thời tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động đo lường đáp ứng yêu cầu phát triển mới, góp phần thể chế hóa Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị. 

Một trong những nội dung quan trọng trong luật là tổ chức, cá nhân thu tiền không đúng do kết quả đo sai lệch phải hoàn trả cho khách hàng. Nếu có căn cứ xác định đồng hồ, thiết bị hoặc phần mềm đo mắc lỗi chung dẫn đến thu tiền sai, đơn vị sử dụng kết quả đo để thu tiền phải rà soát các giao dịch bị ảnh hưởng để hoàn trả theo quy định pháp luật.

Như vậy, với các giao dịch tính tiền theo lượng sử dụng như điện, nước, xăng dầu, khi xác định có lỗi chung dẫn đến thu tiền sai, đơn vị cung cấp không chỉ xử lý những trường hợp khách hàng khiếu nại mà còn phải rà soát các giao dịch bị ảnh hưởng.

Luật cũng trao cho người tiêu dùng quyền yêu cầu đơn vị cung cấp hàng hóa, dịch vụ thiết yếu cung cấp hoặc trích xuất dữ liệu đo lường liên quan trực tiếp đến giao dịch của mình. Đây có thể là chứng cứ để khiếu nại, giải quyết tranh chấp hoặc yêu cầu bồi thường khi phát hiện sai lệch.

Để người dân thuận tiện kiểm tra, phản ánh, luật bổ sung quy định xây dựng nền tảng số hoạt động đo lường, cho phép tra cứu các thông tin được công khai. Nền tảng này có kênh tiếp nhận kiến nghị, phản ánh của người dân và chuyển đến cơ quan có thẩm quyền giải quyết, đồng thời kết nối với hệ thống tiếp nhận phản ánh tại địa phương.

Cùng với đó, thiết bị đo tích hợp phần mềm phải có cơ chế ngăn ngừa hoặc phát hiện can thiệp trái phép, lưu lại dấu vết thay đổi phần mềm, thông số và dữ liệu đo. Việc cập nhật phần mềm không được làm sai lệch kết quả. Luật nghiêm cấm giả mạo, sửa chữa trái phép thông tin kiểm định hoặc cố ý can thiệp hệ thống truyền, quản lý dữ liệu làm sai lệch kết quả đo.

Tổ chức, cá nhân vi phạm pháp luật về đo lường có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự, tùy tính chất, mức độ vi phạm. Trường hợp gây thiệt hại phải bồi thường theo quy định pháp luật.