Chưa ấn định thời điểm cụ thể bắt buộc tham gia BHXH đối với tài xế công nghệ

Góp ý vào dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội tại phiên thảo luận của Quốc hội sáng 9/11, đại biểu Lê Hữu Trí (Đoàn Khánh Hoà) bày tỏ ủng hộ chủ trương mở rộng diện bao phủ bảo hiểm xã hội, nhất là đối với lao động phi chính thức, người giao hàng, lái xe công nghệ và những người có thu nhập từ các nền tảng số. “Đây là nhóm lao động ngày càng đông, nhưng khả năng tiếp cận các chính sách an sinh còn hạn chế”, đại biểu Trí nói.

Song, ông Trí cho rằng cần phân biệt rõ giữa mục tiêu đúng đắn và phương thức thực hiện.

Nếu quy định đối tượng tham gia quá rộng, trong khi chưa xác định rõ ai có nghĩa vụ đóng, căn cứ tính mức đóng, trách nhiệm của nền tảng số và cơ chế bảo vệ người lao động, chính sách có thể phát sinh tranh chấp, tạo thêm gánh nặng cho những người có thu nhập thấp, không ổn định. 

Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn Đồng Tháp) cho rằng đây là chính sách nhân văn, nhằm bảo đảm người lao động có lương hưu, nguồn thu nhập ổn định khi về già.

Ông Hòa cho hay, trong lần sửa đổi luật trước, Quốc hội đã mở rộng thêm 8 nhóm đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc. Tại kỳ họp này, dự thảo Luật tiếp tục đề xuất bổ sung 2 nhóm gồm người làm việc không có quan hệ lao động và người làm việc trên nền tảng số.

Tuy nhiên, đại biểu đề nghị cân nhắc việc bổ sung hai nhóm đối tượng này ở thời điểm hiện nay.

Bộ trưởng Nguyễn Tiến Hải làm rõ vấn đề mở rộng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, nhất là người làm việc không có quan hệ lao động và lao động trên nền tảng số.

Theo Bộ trưởng, thực hiện kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, tiếp thu ý kiến thẩm tra và góp ý của đại biểu, cơ quan chủ trì soạn thảo dự kiến báo cáo Chính phủ giữ quy định hiện hành về cơ chế xem xét bổ sung đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc. Cụ thể, Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định việc tham gia BHXH bắt buộc khi xuất hiện những nhóm đối tượng có việc làm, thu nhập ổn định, thường xuyên, phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội từng thời kỳ mà luật hiện hành chưa quy định cụ thể.

Bộ trưởng cho biết nội dung này sẽ tiếp tục được nghiên cứu, đánh giá để đề xuất cấp có thẩm quyền khi trình Đề án cải cách chính sách tiền lương và bảo hiểm xã hội.

Đây sẽ là cơ sở để quy định cụ thể khi sửa đổi toàn diện Luật Bảo hiểm xã hội trong giai đoạn 2027-2028.

Như vậy, phương án được Bộ trưởng thông tin chưa ấn định thời điểm cụ thể bắt buộc tham gia bảo hiểm xã hội đối với lao động trên nền tảng số, mà tiếp tục nghiên cứu theo điều kiện thực tế. 

Trước đó tại dự thảo trình Quốc hội ngày 21/10, Chính phủ đề xuất mở rộng diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc với những người thuộc các nhóm này nếu có việc làm, thu nhập ổn định, thường xuyên. Việc bổ sung đối tượng sẽ được thực hiện theo lộ trình phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội từng thời kỳ, trên cơ sở Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định.

Theo chính sách hiện hành, người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện đóng bằng 22% mức thu nhập lựa chọn làm căn cứ đóng. Khoản đóng này có thể trở thành gánh nặng đối với tài xế công nghệ do thu nhập không ổn định, trong khi họ còn phải chi trả chiết khấu cho nền tảng, thuế, phí, xăng xe và bảo dưỡng phương tiện.

Nhiều tài xế mong muốn tham gia bảo hiểm để có lương hưu khi về già, nhưng lo ngại khó duy trì đóng góp nếu doanh nghiệp vận hành ứng dụng không cùng chia sẻ chi phí. Theo số liệu khảo sát được các tổ chức lao động và Oxfam công bố, thu nhập bình quân của tài xế xe máy công nghệ khoảng 7 triệu đồng mỗi tháng, dù nhiều người phải làm việc 6-12 giờ mỗi ngày.