Đẩy mạnh liên kết sản xuất, nâng tầm thương hiệu chè Thái Nguyên

Hiện nay, toàn tỉnh có gần 1.000 HTX nông nghiệp, trong đó nhiều HTX hoạt động hiệu quả trong lĩnh vực chè, trở thành cầu nối giữa người trồng chè với doanh nghiệp và thị trường. Các HTX không chỉ hỗ trợ người dân áp dụng quy trình sản xuất VietGAP, hữu cơ mà còn tham gia xây dựng sản phẩm OCOP, cấp mã số vùng trồng và truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Tại vùng chè Trại Cài, xã Đồng Hỷ, những đồi chè trải dài bên bờ sông Cầu từ lâu đã trở thành vùng nguyên liệu nổi tiếng của Thái Nguyên. Đây là một trong “tứ đại danh trà” của tỉnh với lịch sử trồng chè từ những năm 1960.Người dân địa phương từng bước chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang liên kết với HTX để nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm. Sau sáp nhập đơn vị hành chính, vùng chè Trại Cài hiện chủ yếu thuộc xã Đồng Hỷ. Đến nay, địa phương có trên 310ha chè sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ; 25 sản phẩm chè đạt OCOP từ 3-4 sao và 5 doanh nghiệp, HTX được cấp mã số vùng trồng chè.

Ông Dương Minh Trí, Phó Chủ tịch UBND xã Đồng Hỷ cho biết, địa phương phấn đấu đến năm 2030 xây dựng ít nhất 1 sản phẩm trà đạt OCOP 5 sao, sản lượng chè búp tươi đạt khoảng 12.900 tấn.

Một trong những mô hình tiêu biểu là HTX Tuyết Hương, được thành lập năm 2012 với 7 hộ thành viên ban đầu. Trước đây, chè tại vùng Nông trường Sông Cầu và Trại Cài chủ yếu bán thô, phụ thuộc thương lái nên giá cả bấp bênh. Sau khi HTX liên kết với người dân sản xuất theo quy trình VietGAP, chất lượng sản phẩm từng bước được nâng lên.Bà Trần Thị Tuyết, Giám đốc HTX Tuyết Hương chia sẻ, thời gian đầu chuyển đổi sang sản xuất an toàn gặp không ít khó khăn do người dân quen sử dụng phân bón vô cơ. Tuy nhiên, sau quá trình tuyên truyền, hướng dẫn kỹ thuật, đến nay các tiêu chuẩn chăm sóc, chế biến và bảo quản chè đã được thực hiện đồng bộ.

Hiện HTX xây dựng được 15ha chè đạt tiêu chuẩn VietGAP, 5ha chè có mã số vùng trồng; phát triển 5 sản phẩm OCOP 4 sao và đang hướng tới xây dựng sản phẩm OCOP 5 sao. Toàn bộ sản phẩm chè đều có tem truy xuất nguồn gốc và được công nhận là sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp tỉnh, khu vực và quốc gia.

Không chỉ tại Đồng Hỷ, nhiều địa phương khu vực phía Bắc của tỉnh cũng đang mở rộng vùng nguyên liệu chè chất lượng cao với các sản phẩm đặc trưng như chè Shan tuyết, trà hoa vàng. Từ sản xuất nhỏ lẻ, cây chè đang từng bước được quy hoạch thành vùng nguyên liệu tập trung thông qua sự tham gia của các HTX và doanh nghiệp liên kết.

Tại xã Bạch Thông, chị Đặng Thị Duyên đã mạnh dạn nhân giống chè hoa vàng để phát triển vùng nguyên liệu sau khi liên kết với doanh nghiệp tiêu thụ sản phẩm. Hiện gia đình chị có khoảng 300 cây chè hoa vàng, cho thu nhập hàng trăm triệu đồng mỗi năm từ bán hoa, quả và lá chè.Từ nguồn nguyên liệu dồi dào, nhiều HTX trên địa bàn đã phát triển các dòng sản phẩm trà chất lượng cao đạt OCOP từ 3-4 sao, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm và tạo việc làm ổn định cho lao động địa phương.

Để hiện thực hóa mục tiêu đưa chè trở thành ngành hàng tỷ đô, HĐND tỉnh Thái Nguyên đã ban hành Nghị quyết số 08/2025/NQ-HĐND về chính sách hỗ trợ phát triển ngành chè. Nghị quyết tập trung hỗ trợ người dân, HTX sản xuất chè theo tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ; cấp mã số vùng trồng; xây dựng hệ thống quản lý chất lượng; phát triển sản phẩm OCOP và bảo đảm an toàn thực phẩm.

Theo Đề án phát triển toàn diện khu vực nông thôn giai đoạn 2025-2030, tỉnh Thái Nguyên tiếp tục khuyến khích đầu tư chế biến sâu các sản phẩm chè, đồng thời phấn đấu mỗi năm thành lập mới từ 10 HTX nông nghiệp hoạt động hiệu quả gắn với liên kết chuỗi giá trị.

Tỉnh cũng đặt mục tiêu đến năm 2030 thu hút khoảng 100 doanh nghiệp tham gia chuỗi sản xuất, chế biến nông sản; phát triển thêm nhiều sản phẩm OCOP từ 3 sao trở lên, trong đó chè tiếp tục là ngành hàng chủ lực. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để chè Thái Nguyên mở rộng thị trường xuất khẩu, nâng cao giá trị thương hiệu và phát triển bền vững.