Đề xuất không được dùng Quốc ca để quảng cáo thương mại, giới thiệu hàng hóa

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang dự thảo Nghị định quy định về việc sử dụng Quốc ca nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam nhằm chuẩn hóa các trường hợp, hình thức thể hiện, nghi thức hát Quốc ca và việc sử dụng Quốc thiều; bảo đảm tính trang nghiêm, chính xác, thống nhất trong tổ chức thực hiện.

Theo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Quốc ca được sử dụng thường xuyên, rộng rãi trong đời sống chính trị, văn hóa, xã hội của đất nước, trong các nghi lễ nhà nước, hoạt động đối ngoại, quốc phòng, an ninh, giáo dục, văn hóa, nghệ thuật, thể dục, thể thao và nhiều sự kiện quan trọng khác. Nhìn chung, việc sử dụng Quốc ca đã được các cơ quan, tổ chức, đơn vị và Nhân dân thực hiện nghiêm túc, trang trọng, góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, bồi đắp tinh thần dân tộc, ý thức trách nhiệm công dân và niềm tự hào quốc gia.

Tuy nhiên, qua thực tiễn tổ chức thực hiện cho thấy việc sử dụng Quốc ca vẫn còn một số hạn chế, bất cập. Các bản Quốc ca, Quốc thiều được khai thác, sử dụng trong thực tiễn chưa thật sự thống nhất; còn có sự khác nhau về hòa âm, phối khí, tốc độ, trường độ, chất lượng âm thanh và cách thức thể hiện. 

Cùng với đó, sự phát triển nhanh của môi trường mạng, nền tảng số, truyền thông đa phương tiện và trí tuệ nhân tạo làm phát sinh nhiều phương thức sử dụng Quốc ca mới. Việc đăng tải, chia sẻ, cắt ghép, chuyển đổi định dạng, thay đổi tốc độ, cao độ, phối khí hoặc lồng ghép Quốc ca trong các sản phẩm số có thể làm sai lệch, biến dạng hoặc ảnh hưởng đến tính trang nghiêm, giá trị biểu tượng của Quốc ca.

Từ thực tiễn nêu trên, việc ban hành Nghị định quy định về việc sử dụng Quốc ca nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là cần thiết nhằm tạo cơ sở pháp lý thống nhất, đồng bộ về việc sử dụng, bảo vệ và phát huy giá trị Quốc ca nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Đồng thời, chuẩn hóa các trường hợp, hình thức thể hiện, nghi thức hát Quốc ca và việc sử dụng Quốc thiều; bảo đảm tính trang nghiêm, chính xác, thống nhất trong tổ chức thực hiện. Bảo đảm quyền tiếp cận, phổ biến, sử dụng Quốc ca hợp pháp; tăng cường bảo vệ tính toàn vẹn, giá trị lịch sử, chính trị, văn hóa và ý nghĩa thiêng liêng của Quốc ca.

Đáp ứng yêu cầu quản lý trong bối cảnh chuyển đổi số, truyền thông đa nền tảng, trí tuệ nhân tạo và hội nhập quốc tế; xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan.

Theo Dự thảo Nghị định, các trường hợp không được sử dụng Quốc ca gồm: Quảng cáo thương mại hoặc hoạt động nhằm trực tiếp giới thiệu, thúc đẩy việc mua bán hàng hóa, dịch vụ; Làm nhạc chuông, âm thanh báo hiệu, âm thanh thông báo hoặc nhạc nềnthường xuyên tại cơ sở kinh doanh, dịch vụ, địa điểm vui chơi, giải trí; Sự kiện riêng tư, hoạt động vui chơi, giải trí không phù hợp với tính chất trang nghiêm của Quốc ca; Tang lễ của cá nhân, trừ Quốc tang, lễ tang cấp Nhà nước và trường hợp pháp luật có quy định sử dụng; Sử dụng làm nhãn hiệu, tên thương mại, biểu trưng hoặc dấu hiệu nhằm phân biệt hàng hóa, dịch vụ; Sử dụng dưới hình thức cắt ghép, phối hợp với âm thanh, hình ảnh, lờinói hoặc nội dung khác làm sai lệch, xúc phạm hoặc làm mất sự trang nghiêm của Quốc ca; Sử dụng nhằm gây hiểu nhầm đây là bản chính thức hoặc sản phẩm được cơ quan nhà nước chứng nhận, bảo trợ.

Ngoài ra, Dự thảo Nghị định cũng đề xuất nghiêm cấm dùng Quốc ca trong trường hợp xuyên tạc, sửa lời, sửa nhạc, chế lời, cắt ghép hoặc làm biến dạng Quốc ca; Thể hiện Quốc ca bằng hình thức có nội dung xúc phạm, chế giễu hoặc làm mất sự trang nghiêm của Quốc ca; Sử dụng Quốc ca nhằm chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, xâm phạm lợi ích quốc gia, dân tộc; Sử dụng Quốc ca để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật. Việc thực hiện quyền sở hữu trí tuệ hoặc quyền khác nhằm ngăn chặn, cản trở việc phổ biến, sử dụng Quốc ca hợp pháp cũng bị tuyệt đối nghiêm cấm.

Giả mạo bản hòa âm, phối khí chính thức của Quốc ca, Quốc thiều hoặc cung cấp thông tin sai lệch về bản chính thức; lợi dụng việc quản lý, cung cấp hoặc sử dụng Quốc ca để thu lợi trái pháp luật cũng bị nghiêm cấm.

Ngoài ra, Dự thảo Nghị định cũng quy định các trường hợp thực hiện nghi thức hát Quốc ca; tư thế, thái độ và yêu cầu đối với người tham dự; cách thức thực hiện trong một số trường hợp đặc thù; các trường hợp sử dụng Quốc thiều và nguyên tắc sử dụng trong hoạt động đối ngoại, quốc phòng, an ninh, thể dục, thể thao và các nghi lễ có liên quan.

Đồng thời, dự thảo phân biệt giữa trường hợp bắt buộc thực hiện nghi thức hát Quốc ca với các trường hợp sử dụng Quốc ca khác nhằm bảo đảm vừa thống nhất về nghi thức, vừa phù hợp với tính chất của từng hoạt động.