Đề xuất người có từ 2 con trở lên được ưu tiên thuê nhà ở

Bộ Xây dựng vừa trình Bộ Tư pháp thẩm định hồ sơ dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi), trong đó bổ sung một chương riêng về phát triển nhà ở cho thuê. Đây là nội dung mới so với Luật Nhà ở hiện hành, nhằm hình thành thêm nguồn cung nhà ở phục vụ những người gặp khó khăn về chỗ ở hoặc có nhu cầu thuê nhà.

Theo dự thảo, nhà ở cho thuê có thể được đầu tư bằng nguồn vốn Nhà nước hoặc vốn tư nhân. Đối với nhà ở được xây dựng bằng vốn Nhà nước, dự thảo quy định cụ thể đối tượng được thuê và nguyên tắc xét duyệt khi nhu cầu vượt quá nguồn cung.

Trường hợp số người đăng ký thuê vượt quá số lượng nhà ở hiện có, thứ tự ưu tiên được đề xuất gồm 7 nhóm.

Cụ thể, trước hết là người có công với cách mạng và thân nhân liệt sĩ. Tiếp đến là người khuyết tật, người cao tuổi, hộ gia đình có nhà ở bị thu hồi, phá dỡ nhưng chưa được bố trí tái định cư.

Nhóm tiếp theo là chuyên gia, nhà khoa học được hưởng ưu đãi về nhà ở theo quy định của pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Đặc biệt, người có từ 2 con trở lên cũng được đưa vào diện ưu tiên. Ngoài các nhóm trên, UBND cấp tỉnh có thể quy định thêm đối tượng ưu tiên khác căn cứ điều kiện thực tế của từng địa phương.

Đối với nhà ở cho thuê được đầu tư bằng nguồn vốn tư nhân, dự thảo mở rộng đối tượng thuê, trong đó có người nước ngoài là chuyên gia, nhà khoa học và người lao động có hợp đồng.

Theo Bộ Xây dựng, việc bổ sung quy định riêng về nhà ở cho thuê nhằm đáp ứng nhu cầu thực tế đang ngày càng đa dạng tại các địa phương. Loại hình này hiện bao gồm nhà ở xã hội cho thuê, nhà lưu trú công nhân trong khu công nghiệp, nhà ở sinh viên, nhà ở cũ thuộc tài sản công và nhà thương mại cho thuê như căn hộ chung cư, nhà trọ, chung cư mini.

Theo báo cáo tổng kết thi hành Luật Nhà ở năm 2023 của Bộ Xây dựng, đến tháng 6/2026 có 21/34 địa phương đã gửi thông tin về tình hình phát triển nhà ở cho thuê. Tổng số có khoảng 60.900 căn đang được cho thuê.

Trong đó, nhà ở xã hội cho thuê chiếm khoảng 25.450 căn, nhà lưu trú công nhân trong khu công nghiệp khoảng 11.750 căn, nhà ở sinh viên hơn 9.000 căn và nhà ở cũ thuộc tài sản công khoảng 14.700 căn.

Bộ Xây dựng dự báo đến năm 2030, nhu cầu nhà ở cho thuê tại các địa phương đã báo cáo vào khoảng 217.430 căn. Trong số này có khoảng 88.080 căn nhà ở xã hội cho thuê, 121.630 căn nhà lưu trú công nhân tại khu công nghiệp và 1.800 căn nhà ở sinh viên.

Một thống kê khác được Bộ Xây dựng tổng hợp đến tháng 6/2026 cho thấy tổng số căn hộ cho thuê đạt 116.227 căn. Trong đó, nguồn vốn đầu tư công và tài sản công chiếm 75.142 căn, còn vốn tư nhân chiếm 41.085 căn.

Tổng nhu cầu thuê được các địa phương xác định khoảng 264.397 căn, gồm 145.772 căn thuộc nguồn vốn đầu tư công, tài sản công và 118.625 căn thuộc nguồn vốn tư nhân.

Để tạo thêm nguồn cung, dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) đề xuất trong quá trình lập, thẩm định và phê duyệt quy hoạch đô thị, quy hoạch nông thôn phải dành quỹ đất để phát triển nhà ở cho thuê.

Quỹ đất này được định hướng bố trí tại các phường thuộc đô thị đặc biệt và đô thị loại I, II, III. Ngoài ra, các khu vực định hướng phát triển giao thông công cộng theo mô hình TOD cũng được xem xét bố trí quỹ đất.

Nhà ở cho thuê cũng được định hướng phát triển tại khu vực gần khu công nghiệp, khu chế xuất, trường đại học và cao đẳng nhằm đáp ứng nhu cầu chỗ ở của người lao động, chuyên gia, sinh viên và các nhóm có nhu cầu thuê nhà khác.

Với các dự án nhà ở cho thuê đầu tư bằng nguồn vốn của Quỹ Nhà ở địa phương, dự thảo đề xuất dành một phần diện tích sàn kinh doanh dịch vụ, thương mại để cho thuê, tạo nguồn thu phục vụ quản lý, vận hành, bảo dưỡng và bảo trì dự án.

Trường hợp tiền thuê nhà, tiền cho thuê diện tích dịch vụ, thương mại cùng các nguồn thu hợp pháp khác không đủ bù đắp chi phí quản lý, vận hành, ngân sách Nhà nước sẽ cấp bù phần kinh phí còn thiếu.

Bộ Xây dựng cũng đề xuất các cơ chế ưu đãi nhằm khuyến khích doanh nghiệp tham gia phát triển nhà ở cho thuê.

Đối với dự án sử dụng vốn tư nhân, cơ quan soạn thảo đề xuất chấp thuận chủ trương đầu tư và giao chủ đầu tư mà không phải thực hiện đấu thầu.

Chủ đầu tư có thể được miễn tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, hưởng ưu đãi về thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp và được chuyển nhượng một phần diện tích xây dựng nhà ở thương mại theo quy định.

Về giá thuê, đối với dự án đầu tư bằng vốn tư nhân, dự thảo đề xuất thực hiện theo cơ chế thỏa thuận giữa chủ đầu tư và người thuê, trên cơ sở thị trường. Mức giá được xác định theo phương án kinh doanh, tính đến các khoản chi phí đầu tư xây dựng, bảo trì, vận hành và lợi nhuận nhưng không tính các khoản ưu đãi mà Nhà nước dành cho dự án.

Đối với nhà ở được đầu tư bằng vốn của Quỹ Nhà ở địa phương, giá thuê được xác định theo nguyên tắc bảo đảm thu hồi chi phí đầu tư xây dựng, kinh phí bảo trì, thuế, phí và lệ phí theo quy định.