Doanh nghiệp xuất nhập khẩu đánh giá cao 'môi trường điện tử' của hải quan

Đây là kết quả sau hơn một tháng triển khai Nghị định 252/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Quản lý thuế và Thông tư 86/2026/TT-BTC quy định về quản lý thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu.

Theo đánh giá của cơ quan hải quan các quy định mới không phải là bổ sung thêm thủ tục hành chính hay phát sinh thêm nghĩa vụ đối với doanh nghiệp mà là chuẩn hóa quy trình quản lý thuế, đẩy mạnh chuyển đổi số và tăng cường quản lý trên cơ sở dữ liệu điện tử, quản lý rủi ro.

Thực tế cho thấy, việc triển khai các quy định mới đã tạo tiền đề để cơ quan hải quan thay đổi phương thức quản lý, phù hợp với yêu cầu cải cách và hiện đại hóa. Đối với hải quan, đây là bước chuyển từ quản lý chủ yếu bằng thủ tục sang quản lý dựa trên mức độ tuân thủ của doanh nghiệp, vừa tạo thuận lợi thương mại, vừa nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước.

Theo ông Trần Mạnh Hùng, Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực IV, Cục Hải quan cho biết, ngay sau khi Nghị định 252 và Thông tư 86 có hiệu lực, đơn vị đã tổ chức quán triệt toàn bộ nội dung mới tới đội ngũ cán bộ, công chức nhằm bảo đảm thống nhất trong nhận thức và cách thức thực hiện. Song song với đó là rà soát quy trình nghiệp vụ, nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin, thành lập các tổ hỗ trợ để kịp thời tháo gỡ những khó khăn phát sinh trong giai đoạn đầu triển khai.

Hiệu quả lớn nhất của các quy định mới nằm ở việc thúc đẩy mạnh mẽ quá trình chuyển đổi số trong công tác quản lý thuế. Bà Đào Thu Hương, Phó Trưởng ban Ban Nghiệp vụ thuế hải quan, Cục Hải quan cho biết, hầu hết hồ sơ, chứng từ đều được thực hiện trên môi trường điện tử và hải quan số. Đặc biệt, nhiều hồ sơ hiện nay doanh nghiệp chỉ cần kê khai theo các chỉ tiêu trên hệ thống dữ liệu điện tử của cơ quan hải quan, thay vì phải cung cấp dưới dạng file mềm hay bản giấy như trước. Khi quy trình được chuẩn hóa, dữ liệu được kết nối và trách nhiệm của từng chủ thể được quy định rõ ràng, cả doanh nghiệp và cơ quan hải quan đều được hưởng lợi.

Khi dữ liệu được chuẩn hóa và quản lý tập trung, cơ quan hải quan có điều kiện tăng cường quản lý rủi ro, nâng cao chất lượng kiểm tra, giám sát, đồng thời giảm đáng kể thời gian xử lý hồ sơ.

Thay vì dành nhiều thời gian kiểm tra tính đầy đủ của chứng từ giấy, công chức hải quan có thể tập trung đánh giá điều kiện áp dụng chính sách và mức độ tuân thủ của doanh nghiệp. Đây cũng là xu hướng quản lý hiện đại mà ngành Hải quan đang hướng tới trong lộ trình xây dựng Hải quan số và Hải quan thông minh.

Điều được các doanh nghiệp đánh giá cao là việc các thủ tục được thực hiện hoàn toàn trên môi trường điện tử, giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong quá trình kê khai và thực hiện nghĩa vụ thuế. Doanh nghiệp có thể kê khai thuế mà không bị giới hạn về không gian, thời gian, giảm được rất nhiều chi phí.