Ngân hàng Nhà nước: Tăng trưởng tín dụng 16,69%, lãi suất vẫn chịu sức ép từ lạm phát

Trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục gặp nhiều biến động, áp lực lạm phát gia tăng và nhiều ngân hàng trung ương lớn quay lại chu kỳ tăng lãi suất, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho biết đã điều hành chính sách tiền tệ theo hướng chủ động, linh hoạt, phối hợp với chính sách tài khóa và các chính sách vĩ mô khác nhằm vừa hỗ trợ tăng trưởng, vừa kiểm soát lạm phát.

Phát biểu tại họp báo thông tin kết quả điều hành chính sách tiền tệ và hoạt động ngân hàng 9 tháng đầu năm 2026, Phó Thống đốc NHNN Phạm Thanh Hà cho biết năm 2026 là năm đầu triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026-2030, với mục tiêu tăng trưởng hai con số nhưng vẫn phải giữ ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn.

Theo Phó Thống đốc Phạm Thanh Hà, trong những tháng đầu năm 2026, kinh tế thế giới tiếp tục đối mặt với nhiều yếu tố bất định. Căng thẳng địa chính trị, đặc biệt xung đột tại Trung Đông, đã gây sức ép lên thị trường hàng hóa và tài chính quốc tế, kéo theo giá dầu tăng và nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng.

Trước tình hình lạm phát có nguy cơ quay trở lại, nhiều ngân hàng trung ương lớn đã có động thái thắt chặt chính sách tiền tệ. Ngày 16/9, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) tăng lãi suất 0,25 điểm phần trăm, đưa lãi suất quỹ liên bang lên 3,75-4%/năm.

Tại châu Âu, Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) ngày 10/9 cũng tăng các mức lãi suất chủ chốt thêm 0,25 điểm phần trăm, đánh dấu lần tăng thứ hai trong năm. Trong khi đó, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) ngày 18/9 nâng lãi suất điều hành từ 1% lên 1,25%, đây là mức cao nhất trong 31 năm.

Mặt bằng lãi suất quốc tế cao cùng nhu cầu tìm kiếm tài sản an toàn khiến đồng USD tăng trở lại, tạo thêm sức ép đối với chính sách tiền tệ của những nền kinh tế mới nổi và độ mở lớn, trong đó có Việt Nam.

Dù vậy, kinh tế Việt Nam trong 9 tháng đầu năm vẫn ghi nhận tốc độ tăng trưởng cao. Cụ thể, GDP quý III tăng 9,95% so với cùng kỳ, tiệm cận mức tăng trưởng hai con số. Tính chung 9 tháng, GDP ước tăng 9,01%, mức cao nhất trong 15 năm qua.

Theo Phó Thống đốc, những kết quả này tạo cơ sở để nền kinh tế hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số trong cả năm, đồng thời tạo nền tảng cho năm 2027 và các năm tiếp theo. Tuy nhiên, áp lực đối với điều hành giá đang gia tăng. CPI tháng 9 tăng 0,62% so với tháng trước và tăng 5,08% so với cùng kỳ năm trước. Tính bình quân 9 tháng, CPI tăng 4,52%, cao hơn mục tiêu đặt ra. Đây cũng là mức tăng cao trong nhiều năm, cho thấy dư địa đối với chính sách tiền tệ trong những tháng cuối năm không còn quá rộng nếu mục tiêu kiểm soát lạm phát bình quân khoảng 4,5% được đặt song song với yêu cầu hỗ trợ tăng trưởng.

Cũng trong 9 tháng đầu năm, NHNN cho biết đã điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, bám sát diễn biến thị trường và phối hợp với chính sách tài khóa mở rộng hợp lý để hỗ trợ nền kinh tế.

Trên thị trường tiền tệ, NHNN điều hành nghiệp vụ thị trường mở linh hoạt nhằm bảo đảm thanh khoản cho các tổ chức tín dụng (TCTD). Nhu cầu thanh toán, chi trả của hệ thống được duy trì thông suốt, trong khi lãi suất trên thị trường liên ngân hàng có xu hướng giảm.

Đối với lãi suất, đây là một trong những vấn đề chịu sức ép đáng kể trong bối cảnh mặt bằng lãi suất quốc tế tăng trở lại. NHNN tiếp tục giữ nguyên các mức lãi suất điều hành, qua đó tạo điều kiện để các TCTD tiếp cận nguồn vốn từ NHNN với chi phí thấp. Bên cạnh đó, cơ quan cũng yêu cầu các ngân hàng triển khai giải pháp ổn định mặt bằng lãi suất, công khai lãi suất cho vay trên website để khách hàng có thêm thông tin khi tiếp cận vốn.

NHNN cũng làm việc trực tiếp với các ngân hàng thương mại, yêu cầu giảm lãi suất tiền gửi đối với các giao dịch phát sinh mới, nhất là kỳ hạn từ 6 tháng trở lên, đồng thời giảm lãi suất tiền gửi niêm yết và lãi suất cho vay. Ngoài ra, các NHNN khu vực cũng được yêu cầu tổ chức làm việc với chi nhánh ngân hàng thương mại trên địa bàn và kiểm tra việc thực hiện các chỉ đạo về lãi suất.

Theo Phó Thống đốc Phạngam Thanh Hà, những giải pháp này đã giúp tốc độ tăng lãi suất chậm lại, mặt bằng lãi suất cơ bản xoay quanh một mặt bằng mới.

Đến ngày 20/9/2026, lãi suất tiền gửi bình quân của các giao dịch phát sinh mới ở mức 6,38%/năm, tăng 1,15 điểm phần trăm so với cuối năm 2025. Diễn biến này cho thấy áp lực huy động vốn vẫn hiện hữu, yêu cầu kiểm soát chi phí vốn và duy trì mặt bằng lãi suất cho vay hợp lý tiếp tục là vấn đề được NHNN đặt trọng tâm trong những tháng cuối năm.

Cùng với lãi suất, tín dụng tiếp tục được NHNN điều hành theo hướng hỗ trợ tăng trưởng nhưng kiểm soát rủi ro và lạm phát. Ngay từ đầu năm, NHNN đã công khai nguyên tắc giao tăng trưởng tín dụng năm 2026 để các TCTD chủ động xây dựng kế hoạch. Trong quá trình điều hành, cơ quan quản lý tiếp tục tạo dư địa cho ngân hàng cấp tín dụng vào những lĩnh vực được xác định có vai trò đối với tăng trưởng kinh tế.

Một số khoản tín dụng được loại trừ khi tính mức tăng trưởng tín dụng bất động sản, như dư nợ tăng thêm đối với nhà ở xã hội, khu công nghiệp, khu chế xuất; nhà hàng, khách sạn, khu du lịch,...

NHNN cũng cho phép loại trừ dư nợ cấp tín dụng phát sinh mới hàng năm và cấp bổ sung hạn mức tăng trưởng tín dụng cho các ngân hàng thương mại cấp vốn cho doanh nghiệp thực hiện những dự án quy mô lớn, trọng điểm, có tính chất lan tỏa, liên kết và thúc đẩy phát triển kinh tế vùng, địa phương.

Các chương trình tín dụng theo chỉ đạo của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ tiếp tục được triển khai. Trong đó, chương trình tín dụng đối với lĩnh vực lâm sản, thủy sản đã được nâng quy mô từ 15.000 tỷ đồng lên 185.000 tỷ đồng.

Chương trình cho vay liên kết sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm lúa gạo chất lượng cao, phát thải thấp tại Đồng bằng sông Cửu Long cũng được đẩy mạnh, với sự phối hợp giữa NHNN và Bộ Nông nghiệp và Môi trường để tháo gỡ những vướng mắc phát sinh.

Bên cạnh đó là các chương trình cho vay nhà ở xã hội, cho người trẻ dưới 35 tuổi mua, thuê, thuê mua nhà ở xã hội; chương trình tín dụng 500.000 tỷ đồng dành cho doanh nghiệp đầu tư hạ tầng, công nghệ số và các chương trình tín dụng chính sách.

Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV), trong tháng 8/2026 NHNN đã chỉ đạo các ngân hàng thương mại triển khai chương trình tín dụng hướng tới các động lực tăng trưởng kinh tế và DNNVV, với lãi suất thấp hơn tối thiểu 1 điểm phần trăm trên năm so với mức lãi suất cho vay bình quân cùng kỳ hạn của chính ngân hàng.

Ngày 18/9/2026, NHNN cũng trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1890/QĐ-TTg phê duyệt Đề án “Tiếp tục hiện đại hóa hệ thống ngân hàng, xử lý các tổ chức tín dụng yếu kém, tăng cường khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp, nhất là DNNVV”.

Đến ngày 30/9, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đạt 20,75 triệu tỷ đồng, tăng 11,59% so với cuối năm 2025 và tăng 16,69% so với cùng kỳ năm 2025.

Con số này cho thấy dòng vốn ngân hàng tiếp tục được mở rộng trong nền kinh tế, đồng thời đặt ra yêu cầu kiểm soát chất lượng tín dụng và khả năng hấp thụ vốn trong bối cảnh tăng trưởng tín dụng đang ở mức cao.