Lào Cai: Nâng tầm sản phẩm OCOP, tạo sức bật trên thị trường
Sàng lọc sản phẩm, nâng chuẩn chất lượng OCOP
Sau quá trình triển khai, chương trình OCOP đã góp phần hình thành nhiều sản phẩm đặc trưng, khai thác lợi thế nông nghiệp và bản sắc địa phương. Hiện toàn tỉnh Lào Cai có 563 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao đến 5 sao. Tuy nhiên, bước vào giai đoạn phát triển mới, yêu cầu đặt ra không còn là gia tăng số lượng đơn thuần mà phải nâng cao chất lượng thực chất, bảo đảm khả năng cạnh tranh và duy trì uy tín trên thị trường.
Quá trình đánh giá, phân hạng sản phẩm theo chu kỳ 3 năm một lần đang tạo áp lực để các chủ thể chủ động đổi mới. Những sản phẩm không đáp ứng yêu cầu phải được rà soát, hoàn thiện, trong khi các sản phẩm có tiềm năng cần tiếp tục đầu tư về quy trình sản xuất, chất lượng, bao bì, nhãn hiệu và khả năng truy xuất nguồn gốc.
Kết quả đánh giá đợt 1 năm 2026 cho thấy, toàn tỉnh có 14 sản phẩm được công nhận đạt tiêu chuẩn OCOP 4 sao, trong đó có 11 sản phẩm được nâng hạng và 1 sản phẩm được đánh giá lại; 44 sản phẩm đạt tiêu chuẩn 3 sao. Kết quả này phản ánh yêu cầu ngày càng cao của chương trình, đồng thời cho thấy việc nâng hạng không đơn thuần là hoàn thiện hồ sơ mà đòi hỏi sự đầu tư thực chất từ các chủ thể sản xuất.
Theo Chi cục trưởng Chi cục Chất lượng và Phát triển nông thôn, từ tháng 8/2026, theo quy định mới, sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên bắt buộc phải có chứng nhận sở hữu trí tuệ. Quy định này góp phần gắn trách nhiệm của chủ thể với sản phẩm, bảo vệ thương hiệu và quyền lợi người tiêu dùng.
Việc bổ sung yêu cầu về sở hữu trí tuệ cũng đặt ra đòi hỏi các doanh nghiệp, hợp tác xã và cơ sở sản xuất phải quan tâm hơn đến xây dựng, quản lý và bảo vệ thương hiệu. Khi sản phẩm được nhận diện rõ ràng, có cơ sở pháp lý bảo vệ nhãn hiệu và bảo đảm chất lượng ổn định, khả năng tiếp cận hệ thống phân phối và mở rộng thị trường sẽ có thêm điều kiện thuận lợi.
Chuẩn hóa sản xuất, tạo giá trị bền vững cho sản phẩm
Trong hành trình nâng hạng OCOP, chất lượng nguyên liệu và quy trình sản xuất được xem là nền tảng quyết định giá trị sản phẩm. Thực tế cho thấy, để đạt được thứ hạng cao hơn, các chủ thể phải rà soát toàn diện hoạt động sản xuất, từ vùng nguyên liệu, kỹ thuật canh tác đến chế biến, đóng gói và kiểm soát chất lượng.
Với các sản phẩm chế biến từ quế, việc chuẩn hóa vùng nguyên liệu theo hướng canh tác hữu cơ, đáp ứng tiêu chuẩn VietGAP đang được chú trọng. Các quy trình sản xuất được kiểm soát chặt chẽ nhằm bảo đảm chất lượng đồng đều, nâng cao giá trị sản phẩm và tạo niềm tin với khách hàng. Đây cũng là cơ sở để doanh nghiệp phát triển hệ thống phân phối, xây dựng mạng lưới đại lý và hướng tới những phân khúc thị trường có yêu cầu cao hơn.
Từ thực tiễn này có thể thấy, nâng hạng OCOP là quá trình đầu tư dài hạn, đòi hỏi chủ thể không ngừng cải tiến sản phẩm và năng lực quản trị. Nếu chỉ chú trọng hình thức bao bì hoặc hoàn thiện hồ sơ để đạt sao, sản phẩm sẽ khó duy trì sức cạnh tranh. Ngược lại, khi chất lượng được bảo đảm từ vùng nguyên liệu, quy trình sản xuất đến khâu tiêu thụ, danh hiệu OCOP mới thực sự trở thành lợi thế thương mại.
Đối với Lào Cai, việc nâng cao chất lượng sản phẩm OCOP còn có ý nghĩa trong khai thác tiềm năng nông nghiệp đặc trưng, thúc đẩy liên kết sản xuất và gia tăng giá trị nông sản địa phương. Các chủ thể cần chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang tổ chức sản xuất bài bản, chú trọng tiêu chuẩn chất lượng, sở hữu trí tuệ và khả năng đáp ứng yêu cầu của thị trường. Đây là hướng đi cần thiết để sản phẩm OCOP không chỉ được công nhận ở phạm vi địa phương mà còn từng bước mở rộng thị trường trong nước.
Chính sách hỗ trợ mở rộng thị trường, thúc đẩy chuyển đổi số
Nhận diện những khó khăn mà các chủ thể OCOP đang đối mặt, tỉnh Lào Cai triển khai các giải pháp hỗ trợ đồng bộ, từ hướng dẫn hoàn thiện sản phẩm đến quảng bá, xúc tiến thương mại. Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì, phối hợp với các sở, ngành hướng dẫn xã, phường tổ chức thực hiện chương trình; đồng thời đề xuất kinh phí hỗ trợ giới thiệu, quảng bá và kết nối tiêu thụ sản phẩm.
Theo kế hoạch thực hiện năm 2026, tỉnh đặt mục tiêu có thêm ít nhất 60 sản phẩm tiềm năng được công nhận OCOP từ 3 sao trở lên. Đáng chú ý, Lào Cai định hướng phát triển kinh tế tập thể trong chương trình, với chỉ tiêu ít nhất 60% chủ thể OCOP là hợp tác xã. Đây là giải pháp nhằm thúc đẩy liên kết sản xuất, tập hợp các hộ dân, nâng cao năng lực tổ chức sản xuất và tạo nguồn cung ổn định cho thị trường.
Bên cạnh đó, chuyển đổi số được xác định là một trong những hướng đi quan trọng để mở rộng đầu ra cho sản phẩm địa phương. Tỉnh đặt mục tiêu 100% sản phẩm OCOP được đưa lên sàn thương mại điện tử, có tài khoản thanh toán điện tử và 80% chủ thể sở hữu website quảng bá riêng. Các mục tiêu này hướng tới hình thành phương thức kinh doanh hiện đại, giúp sản phẩm tiếp cận khách hàng rộng hơn, giảm phụ thuộc vào kênh phân phối truyền thống và tăng khả năng nhận diện thương hiệu.
Việc đưa sản phẩm lên các nền tảng số cũng đặt ra yêu cầu các chủ thể phải nâng cao năng lực quản trị, cập nhật thông tin sản phẩm, bảo đảm chất lượng hàng hóa và duy trì hoạt động tương tác với khách hàng. Khi thương mại điện tử được kết hợp với tiêu chuẩn hóa sản xuất, xây dựng thương hiệu và thanh toán không dùng tiền mặt, sản phẩm OCOP sẽ có thêm cơ hội tiếp cận thị trường một cách chuyên nghiệp.
Từ sàng lọc, nâng chuẩn chất lượng đến hỗ trợ xúc tiến thương mại và chuyển đổi số, Lào Cai đang từng bước định hình hướng phát triển OCOP theo chiều sâu. Trọng tâm không chỉ là có thêm sản phẩm đạt sao mà là xây dựng được những sản phẩm có chất lượng ổn định, thương hiệu rõ ràng, thị trường tiêu thụ bền vững. Đây sẽ là nền tảng để khai thác tốt hơn lợi thế nông sản địa phương, thúc đẩy kinh tế tập thể và nâng cao giá trị sản phẩm OCOP trong thời gian tới.