>>> Bài cùng chủ đề: 25 năm Shinec và Hành trình "thắp lửa nhân tâm" - Phần V: Hạt mầm của con đường xanh

Nếu phải chọn một điều quan trọng nhất làm nên SHINEC hôm nay, tôi sẽ không nói đến nhà máy, cũng không nói đến vốn hay những con số đầu tư. Tôi sẽ nói đến văn hóa. 

Nhiều người khi nghe hai chữ “văn hóa doanh nghiệp” thường nghĩ ngay đến những khẩu hiệu treo trên tường, những bộ quy tắc ứng xử được in đẹp trong các cuốn sổ tay, hay những bài phát biểu được chuẩn bị kỹ trong các dịp tổng kết. Nhưng với tôi, văn hóa không phải là thứ được viết ra trước rồi mới thực hiện sau. 

Văn hóa của một doanh nghiệp giống như tính cách của một con người. Nó không hình thành trong một ngày, cũng không đến từ một cuộc họp. Nó lớn dần lên từ từng hành động, từng cách đối xử, từng quyết định trong những lúc thuận lợi cũng như những lúc khó khăn. Văn hóa SHINEC cũng được hình thành như vậy. Không phải từ một bản quy chế. Không phải từ một bài thuyết trình. Mà từ chính hành trình chúng tôi đi cùng nhau suốt nhiều năm: từ những nhà xưởng nhỏ đầu tiên, qua những cơn bão tài chính, cho đến khi Nam Cầu Kiền dần trở thành một khu công nghiệp sinh thái được nhiều người biết đến.

Ngay từ những ngày đầu làm sản xuất, tôi đã có một suy nghĩ: doanh nghiệp muốn tồn tại lâu dài thì phải có gốc rễ. Gốc rễ ấy không phải là tiền. Tiền có thể đến rồi đi. Thị trường có thể lên rồi xuống. Nhưng nếu một doanh nghiệp có những con người tin vào nhau, có những giá trị chung và có một cách hành xử tử tế, thì doanh nghiệp ấy sẽ luôn có khả năng đứng dậy sau những lần vấp ngã. 

Sau này, khi SHINEC phát triển lớn hơn và bắt đầu xây dựng Nam Cầu Kiền, nhiều người hỏi tôi triết lý kinh doanh của mình là gì. Tôi thường trả lời bằng một câu rất ngắn: “Kinh doanh trên đất, phải trả lại cho đất”.

Câu nói đó không phải là một khẩu hiệu được nghĩ ra để quảng bá. Nó xuất phát từ một cảm nhận rất thật. Tôi đã đi qua nhiều vùng đất của Việt Nam, chứng kiến không ít nơi phát triển công nghiệp rất nhanh nhưng môi trường bị tổn hại, sông ngòi ô nhiễm, những khu dân cư sống cạnh nhà máy phải chịu khói bụi, tiếng ồn và nhiều hệ lụy khác. Tôi luôn tự hỏi: liệu có thể làm công nghiệp theo một cách khác không? Một cách mà doanh nghiệp vẫn phát triển, nhưng đất đai, môi trường và cộng đồng xung quanh không phải trả giá cho sự phát triển ấy. 

Chính suy nghĩ đó đã trở thành một trong những nền tảng đầu tiên của văn hóa SHINEC. Ở đây, người ta không chỉ làm việc để tạo ra sản phẩm. Người ta làm việc với một ý thức rằng mỗi hành động của mình đều có liên quan đến môi trường, đến cộng đồng và đến tương lai của vùng đất này.

Ở SHINEC, tôi không thích gọi những người làm việc với mình đơn thuần là “nhân viên”. Tôi thường gọi họ là “công dân SHINEC”. Nghe thì có vẻ hơi lạ, nhưng với tôi, cách 

gọi đó rất có ý nghĩa. Một nhân viên có thể làm việc ở một công ty vài năm rồi chuyển đi nơi khác. Nhưng một “công dân” thì khác. 

Một công dân là người có trách nhiệm với nơi mình sống, với cộng đồng của mình, với những người xung quanh. SHINEC, theo cách nghĩ của tôi, giống như một cộng đồng nhỏ. Ở đó có những con người đến từ nhiều nơi, nhiều ngành nghề, nhiều thế hệ, nhưng họ cùng chia sẻ một không gian, một công việc và một niềm tin chung. 

Tôi vẫn nhớ những ngày đầu ở nhà máy gỗ tại 59 Ngô Quyền. Khi ấy doanh nghiệp còn rất nhỏ, văn phòng đơn sơ, máy móc chưa nhiều, nhưng không khí làm việc lại rất đặc biệt. Mọi người coi công ty như một ngôi nhà chung. Có những người làm việc từ sáng đến tối, xong việc rồi vẫn chưa muốn về ngay. Họ ngồi lại uống chén trà, nói chuyện gia đình, chuyện cuộc sống, chuyện con cái học hành. Có người khi gặp khó khăn trong nhà cũng tìm đến tôi, không phải với tư cách một ông chủ, mà như tìm đến một người anh, một người bạn. Những mối quan hệ ấy dần dần tạo nên một sợi dây gắn kết rất đặc biệt. 

Sau này, khi SHINEC lớn hơn, số lượng người lao động nhiều hơn, tôi luôn cố gắng giữ lại tinh thần đó. Tôi muốn những người làm việc ở đây cảm thấy rằng họ không chỉ đang làm thuê cho một công ty. Họ đang là một phần của một cộng đồng. 

Một trong những điều khiến tôi xúc động nhất khi nhìn lại hành trình của SHINEC là có rất nhiều người đã đi cùng chúng tôi từ những ngày đầu. Có những người đã gắn bó hơn hai mươi năm. Họ bắt đầu khi còn rất trẻ, rồi theo thời gian trưởng thành lên cùng doanh nghiệp, trở thành những người quản lý, những người có kinh nghiệm, những trụ cột thật sự. 

Tôi nhớ có lần trong một buổi gặp mặt cuối năm, tôi đứng nhìn quanh hội trường và nhận ra rất nhiều gương mặt ở đó đã quen thuộc với mình từ rất lâu. Tôi biết gia đình họ, biết những giai đoạn khó khăn họ đã đi qua, biết niềm vui khi con cái họ trưởng thành, biết những nỗi lo rất đời thường mà họ từng chia sẻ với tôi. 

Có một chị công nhân từng nói với tôi một câu mà đến giờ tôi vẫn nhớ. Chị nói: “Em làm ở đây lâu quá rồi, giờ nếu đi đâu khác chắc cũng không quen nữa”. Tôi hỏi lại: “Sao lại không quen”? Chị cười: “Vì ở đây giống như nhà mình rồi”. Câu nói ấy làm tôi xúc động rất nhiều. Bởi khi một người lao động coi nơi làm việc như ngôi nhà thứ hai, điều đó có nghĩa là doanh nghiệp đã làm được một việc vô cùng quan trọng: tạo ra cảm giác thuộc về.

Ở SHINEC có một nơi mà tôi rất thích, đó là Vườn Hạnh Phúc. Ý tưởng về khu vườn này xuất phát từ một suy nghĩ rất giản dị. Tôi muốn mỗi người làm việc ở công ty đều có một dấu ấn riêng của mình. Vì thế, chúng tôi dành một khu đất để trồng cây. Mỗi cán bộ, nhân viên sẽ trồng một cây và gắn vào đó một tấm biển nhỏ ghi tên mình, và tên của vợ hoặc chồng. Nghe thì có vẻ đơn giản, nhưng khi khu vườn dần hình thành, tôi mới thấy nó mang nhiều ý nghĩa hơn mình tưởng. Mỗi cái cây ở đó không chỉ là cây. Nó là một câu chuyện. Có cây được trồng đúng vào dịp một đôi vợ chồng mới cưới. Có cây được trồng khi một người vừa có con đầu lòng. Có cây lớn lên cùng với những năm tháng trưởng thành của cả một gia đình. 

Mỗi lần đi ngang qua khu vườn, nhìn những tấm biển nhỏ ghi tên từng người, tôi lại có cảm giác SHINEC giống như một ngôi làng nhỏ hơn là một doanh nghiệp. Một nơi mà con người không chỉ đến để làm việc, mà còn để gửi gắm một phần đời sống của mình vào đó.

Nhiều người trong giới kinh doanh từng hỏi tôi: làm thế nào để giữ được người giỏi? Thật ra không có một công thức đặc biệt nào cả. Tiền lương và chế độ đãi ngộ dĩ nhiên rất quan trọng. Nhưng với tôi, điều giữ người lâu nhất lại là môi trường làm việc. Nếu một người cảm thấy mình được tôn trọng, được lắng nghe và có cơ hội phát triển, họ sẽ muốn ở lại. Ở SHINEC, chúng tôi luôn chú trọng đến việc đào tạo và phát triển con người. Không chỉ đào tạo chuyên môn, mà còn đào tạo về quản trị, về tư duy, về cách nhìn rộng hơn đối với công việc và cuộc sống. Tôi luôn nói với anh em rằng một doanh nghiệp muốn lớn mạnh thì trước hết phải giúp con người của mình lớn lên. Nếu doanh nghiệp chỉ biết sử dụng con người mà không giúp họ trưởng thành, thì sớm muộn gì tổ chức đó cũng sẽ rơi vào trạng thái cạn kiệt từ bên trong.

Tuy vậy, văn hóa SHINEC không chỉ có sự thân tình. Nó còn có kỷ luật. Một doanh nghiệp nếu chỉ có tình cảm mà không có kỷ luật thì sẽ rất khó phát triển. Có những thời điểm chúng tôi buộc phải đưa ra những quyết định khó khăn. Có những người không còn phù hợp với định hướng của doanh nghiệp. Có những lúc phải chấp nhận chia tay, dù trong lòng không muốn. Những quyết định ấy chưa bao giờ dễ dàng. Nhưng tôi luôn tin rằng một tập thể muốn đi xa phải dựa trên những nguyên tắc rõ ràng. Sự mềm mỏng trong cách đối xử không có nghĩa là dễ dãi trong nguyên tắc. Và cũng chính trong những lúc khó khăn ấy, lòng trung thành của những người ở lại càng trở nên quý giá.

Nếu chỉ nhìn vào những khu nhà máy hôm nay hay những con đường xanh mát ở Nam Cầu Kiền, nhiều người có thể nghĩ rằng hành trình của SHINEC luôn thuận lợi. Nhưng thực tế thì không phải vậy.

Đã có những giai đoạn doanh nghiệp đứng trước vô vàn khó khăn. Thị trường biến động. Tài chính căng thẳng. Những dự án lớn đòi hỏi nguồn lực khổng lồ trong khi tương lai vẫn còn nhiều điều chưa chắc chắn. Trong những lúc như vậy, điều khiến tôi suy nghĩ nhiều nhất không phải là những con số trên sổ sách, mà là con người. Tôi nhớ có một giai đoạn đặc biệt khó khăn, khi một số dự án phải tạm dừng để điều chỉnh kế hoạch. Không khí trong công ty lúc ấy có phần trầm lắng. Những cuộc họp kéo dài hơn. Những trao đổi giữa các phòng ban cũng nhiều hơn. 

Một buổi chiều, khi đi ngang qua xưởng sản xuất, tôi thấy một nhóm công nhân vẫn đang làm việc rất chăm chú. Tôi dừng lại nói chuyện với họ. Một anh công nhân nói với tôi: 

“Khó khăn thì mình cùng cố”. Câu nói ấy không phải là lời động viên hình thức. Nó là một sự chia sẻ thật lòng. Và lúc đó tôi chợt nhận ra rằng khi một doanh nghiệp đã có được sự gắn bó như vậy giữa những con người trong tổ chức, thì những khó khăn dù lớn đến đâu cũng có thể tìm được cách vượt qua. 

Trong suốt những năm làm doanh nghiệp, có lẽ những khoảnh khắc tôi nhớ nhất không phải là những buổi ký hợp đồng hay các hội nghị lớn. Mà là những cuộc trò chuyện rất đời với anh em công nhân. Có những buổi trưa, khi đi kiểm tra công trường hoặc nhà máy, tôi ghé vào khu ăn ca. Mọi người đang ăn cơm, không khí rộn ràng như một bữa cơm gia đình đông người. Có người đứng dậy mời tôi ngồi ăn cùng cho vui. Tôi cũng ngồi xuống, vừa ăn vừa hỏi thăm: hôm nay làm việc thế nào, máy móc có ổn không, gia đình ở nhà có khỏe không. Những câu chuyện rất bình thường. Nhưng chính những cuộc trò chuyện ấy giúp tôi hiểu hơn về cuộc sống của người lao động. 

Một trong những niềm vui lớn nhất của tôi là được chứng kiến sự trưởng thành của những người đã gắn bó lâu năm với SHINEC. Có những kỹ sư trẻ khi mới vào công ty còn rất bỡ ngỡ. Qua thời gian, họ dần trở thành những người quản lý giỏi, những chuyên gia trong lĩnh vực của mình. Có những người công nhân ban đầu chỉ quen với những công việc đơn giản, nhưng nhờ học hỏi và được đào tạo, họ dần đảm nhận những vị trí quan trọng hơn. Mỗi khi thấy một người trong tập thể tiến bộ, tôi luôn cảm thấy đó là niềm vui chung của doanh nghiệp. 

Tôi vẫn nhớ một lần trong buổi tổng kết cuối năm, một anh kỹ sư được vinh danh vì những đóng góp cho dự án. Anh bước lên sân khấu, cầm micro mà giọng run run. Anh nói rằng mình vào SHINEC khi mới ra trường, nếu không có công ty và các anh chị đi trước giúp đỡ, chắc sẽ không có ngày hôm nay. Cả hội trường vỗ tay. Nhưng người xúc động nhất lúc đó có lẽ là tôi. Bởi tôi hiểu rằng thành công của doanh nghiệp không chỉ nằm ở những con số tăng trưởng, mà còn nằm ở việc chúng ta đã giúp được bao nhiêu con người trưởng thành cùng với doanh nghiệp.

Khi SHINEC bắt đầu phát triển Nam Cầu Kiền, chúng tôi không chỉ nghĩ đến việc xây dựng một khu công nghiệp. Chúng tôi nghĩ đến việc tạo ra một hệ sinh thái. Ở đó, các doanh nghiệp không chỉ hoạt động độc lập, mà còn có thể kết nối với nhau. Chất thải của doanh nghiệp này có thể trở thành nguyên liệu cho doanh nghiệp khác. Nước sau xử lý có thể được tái sử dụng. Những nguồn lực có thể được chia sẻ để giảm thiểu tác động đến môi trường. Nhưng cộng sinh không chỉ diễn ra giữa các nhà máy. Nó còn diễn ra giữa khu công nghiệp và cộng đồng xung quanh. 

Nam Cầu Kiền không thể phát triển nếu tách rời khỏi cuộc sống của người dân trong khu vực. Vì thế, chúng tôi luôn cố gắng tạo ra những hoạt động gắn kết: tạo việc làm cho lao động địa phương, tổ chức các chương trình văn hóa, giáo dục, môi trường, và tạo ra những không gian xanh để người dân có thể đến tham quan, nghỉ ngơi. Tôi luôn tin rằng khi doanh nghiệp và cộng đồng cùng phát triển, đó mới là sự phát triển bền vững.

Có lần một nhà đầu tư nước ngoài đến tham quan Nam Cầu Kiền. Sau khi đi một vòng quanh khu công nghiệp, ông nói với tôi rằng ông đã đi thăm nhiều khu công nghiệp ở nhiều quốc gia, nhưng ở đây có một điều rất khác. Tôi hỏi khác ở chỗ nào. Ông suy nghĩ một lúc rồi nói: “Ở đây có cảm giác rất con người”. 

Tôi hiểu ý ông. Có lẽ ông không chỉ nói đến cây xanh hay cảnh quan. Ông đang nói đến cách con người ở đây đối xử với nhau, đến bầu không khí của nơi này, đến thứ mà không thể đo bằng diện tích hay vốn đầu tư. Một khu công nghiệp có thể xây dựng bằng bê tông và thép. Nhưng một khu công nghiệp có linh hồn phải được xây dựng bằng văn hóa.

Một điều khiến tôi tự hào nhất là khi thấy những người lao động của SHINEC tự hào về nơi mình làm việc. Có lần tôi nghe một anh công nhân nói với bạn mình: “Làm ở Nam Cầu Kiền sướng lắm, nhiều cây xanh như công viên.” Câu nói ấy nghe rất giản dị, nhưng đối với tôi, nó có ý nghĩa rất lớn. Bởi khi một người lao động có thể tự hào nói về nơi mình làm việc, điều đó có nghĩa là doanh nghiệp đã làm được một việc rất quan trọng: tạo ra một môi trường mà con người cảm thấy gắn bó.

Nhìn lại hành trình của SHINEC, tôi càng tin rằng văn hóa chính là nền móng vững chắc nhất của doanh nghiệp. Những nhà máy có thể được xây thêm. Những dự án mới có thể tiếp tục triển khai. Nhưng nếu không có một nền văn hóa tốt, tất cả những điều đó sẽ rất khó bền vững. Văn hóa SHINEC không phải là điều gì cao siêu. Nó bắt đầu từ những điều rất đơn giản: tôn trọng con người, giữ chữ tín, làm việc có trách nhiệm, và luôn nghĩ đến lợi ích lâu dài của đất đai và cộng đồng. Từ những điều ấy, một cộng đồng đã hình thành. Một cộng đồng mà ở đó, mỗi người đều có thể nói, không phải như một khẩu hiệu, mà như một sự thật trong lòng mình: “Tôi là một công dân SHINEC.” 

Có những buổi chiều tôi đi dạo một mình trong khu công nghiệp Nam Cầu Kiền. Không phải để kiểm tra công việc, cũng không phải để nhìn lại tiến độ của một hạng mục nào đó. Chỉ đơn giản là đi bộ dưới những hàng cây đã lớn lên theo năm tháng, nhìn mặt nước lặng hơn vào cuối ngày, nghe tiếng gió đi qua những tán lá, và để lòng mình được chậm lại sau rất nhiều năm đi trong nhịp gấp của công việc. Mỗi lần như vậy, tôi thường nghĩ về một câu hỏi mà càng lớn tuổi, tôi càng thấy nó hiện lên rõ hơn trong mình: sau cùng, một doanh nghiệp sẽ để lại điều gì?

Lợi nhuận rồi sẽ được tính toán lại qua từng năm. Những hợp đồng rồi sẽ được thay thế bởi những hợp đồng khác. Các dự án rồi sẽ tiếp tục mở rộng, hoàn thiện, hoặc chuyển sang một giai đoạn mới. Tất cả những điều đó, xét cho cùng, đều chỉ là những lát cắt trong dòng chảy của thời gian. Chúng quan trọng, dĩ nhiên. Nhưng chúng không phải là điều ở lại lâu nhất. Điều còn lại lâu hơn, có khi lâu hơn cả chính doanh nghiệp, chính là những giá trị mà doanh nghiệp ấy để lại cho xã hội, cho vùng đất mình đi qua, cho những con người đã từng gắn bó với nó.

Nếu nhìn từ trên cao, rất nhiều khu công nghiệp ở Việt Nam có hình dáng khá giống nhau. Những dãy nhà xưởng lớn. Những con đường bê tông rộng. Những cổng vào với biển tên doanh nghiệp. Nhưng chỉ khi bước vào bên trong, sự khác biệt mới bắt đầu hiện ra. Có những khu công nghiệp phát triển rất nhanh nhưng lại thiếu cây xanh, thiếu không gian cho con người, thiếu những khoảng lặng cần thiết để một nơi chốn trở nên dễ sống hơn. Có những nơi nhà máy hoạt động rất nhộn nhịp nhưng cộng đồng xung quanh lại không cảm nhận được sự gắn kết với khu công nghiệp ấy. Tôi không nói điều đó để phê phán ai, bởi mỗi giai đoạn phát triển của đất nước đều có những ưu tiên riêng. 

Trong nhiều năm, Việt Nam cần công nghiệp hóa thật nhanh để tạo việc làm, tạo nguồn lực cho phát triển, và trong bối cảnh ấy, người ta thường phải chọn cái cấp bách trước mắt. Nhưng càng đi qua nhiều nơi, càng quan sát nhiều mô hình, tôi càng tự hỏi: liệu chúng ta có thể làm công nghiệp theo một cách khác không? Một cách mà sự phát triển kinh tế không phải đánh đổi bằng môi trường. Một cách mà khu công nghiệp không chỉ là nơi sản xuất, mà còn là một phần của hệ sinh thái sống. Chính câu hỏi đó đã dẫn tôi đến con đường xây dựng Nam Cầu Kiền như một khu công nghiệp sinh thái, và sâu hơn nữa, như một cách trả lời cho những trăn trở của chính mình.

Thực ra, nếu chỉ nhìn từ góc độ kinh doanh thuần túy, việc dành nhiều đất cho cây xanh, mặt nước và cảnh quan không phải là một lựa chọn “có lợi” ngay lập tức. Đất trong khu công nghiệp luôn được tính toán rất chặt chẽ. Mỗi héc-ta dành cho cây xanh đồng nghĩa với việc giảm đi một phần diện tích có thể cho thuê. Trong ngắn hạn, ai cũng thấy ngay phần “mất”. Nhưng tôi luôn tin rằng có những giá trị không thể chỉ tính bằng những con số ngắn hạn. 

Một khu công nghiệp có môi trường tốt sẽ thu hút những nhà đầu tư có tầm nhìn dài hạn. Một khu công nghiệp có cảnh quan đẹp sẽ tạo ra môi trường làm việc tốt hơn cho người lao động. Một khu công nghiệp biết tôn trọng môi trường sẽ nhận được sự tin cậy của cộng đồng. Tất cả những điều đó, sau cùng, lại quay trở về tạo nên giá trị bền vững nhất cho doanh nghiệp. Nói cách khác, cái tưởng như mất đi hôm nay, nếu nhìn đủ xa, lại chính là điều giữ cho mình còn được ngày mai.

Có lẽ trong tôi từ lâu luôn tồn tại một nỗi trăn trở về môi trường. Tôi đã đi qua nhiều làng quê của Việt Nam, chứng kiến những dòng sông bị ô nhiễm, những bãi rác nằm ngay giữa khu dân cư, những vùng đất vốn màu mỡ dần trở nên cằn cỗi vì sự vô tâm của con người. 

Mỗi lần như vậy, tôi lại tự hỏi: tại sao con người lại có thể thờ ơ trước chính môi trường sống của mình đến như thế? Câu hỏi ấy đã theo tôi suốt nhiều năm. Nó thôi thúc tôi đọc thêm, gặp gỡ các nhà khoa học, lắng nghe những người làm chuyên môn về môi trường, tìm kiếm những giải pháp có thể đưa vào thực tế chứ không chỉ nằm trên giấy. Và càng đi sâu, tôi càng nhận ra rằng bảo vệ môi trường không chỉ là câu chuyện của công nghệ. Quan trọng hơn, đó là câu chuyện của nhận thức và hành vi của con người. 

Nếu con người không thay đổi cách suy nghĩ và cách đối xử với thiên nhiên, thì dù có bao nhiêu công nghệ hiện đại cũng không thể giải quyết triệt để được vấn đề. Chính vì vậy, khi xây dựng Nam Cầu Kiền, chúng tôi không chỉ đầu tư vào hệ thống xử lý nước thải, cây xanh, mặt nước hay cảnh quan. Chúng tôi còn muốn tạo ra một mô hình thực nghiệm về môi trường sống, một nơi mà học sinh, sinh viên, doanh nghiệp và cộng đồng có thể đến tham quan, quan sát, cảm nhận và hiểu rằng phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường hoàn toàn có thể đi cùng nhau.

Tôi cũng ngày càng hiểu rõ rằng một doanh nghiệp không thể tồn tại tách rời khỏi xã hội. Mỗi nhà máy được xây dựng, mỗi dự án được triển khai đều gắn liền với cuộc sống của rất nhiều con người xung quanh. Vì thế, trách nhiệm với cộng đồng không phải là một hoạt động mang tính hình thức, càng không thể chỉ là một vài chương trình thiện nguyện theo mùa. Nó phải trở thành một phần trong cách doanh nghiệp vận hành, trong cách doanh nghiệp nhìn nhận vị trí của mình trên mảnh đất mà mình đang hiện diện. Ở Nam Cầu Kiền, chúng tôi luôn cố gắng mở không gian ấy ra để cộng đồng có thể đến tham quan, trải nghiệm. 

Nhiều đoàn học sinh, sinh viên đã đến đây để tìm hiểu về mô hình khu công nghiệp sinh thái.

Nhiều người dân trong khu vực xem những con đường đầy bóng cây của khu công nghiệp như một không gian đi dạo mỗi chiều. Những điều ấy có thể nhỏ bé nếu nhìn từ góc độ đầu tư, nhưng với tôi, đó là một tín hiệu rất đáng quý. Bởi nó cho thấy Nam Cầu Kiền không chỉ thuộc về doanh nghiệp. Nó đã bắt đầu trở thành một phần của cộng đồng. Và khi một khu công nghiệp có thể bước ra khỏi hàng rào của mình để kết nối với đời sống xung quanh, tôi tin rằng nó đã đi được một đoạn rất xa so với cách làm thông thường.

Có lần một người bạn hỏi tôi rằng nếu một ngày nào đó tôi không còn trực tiếp điều hành doanh nghiệp nữa, điều tôi mong muốn nhất sẽ là gì. Tôi đã suy nghĩ khá lâu trước khi trả lời. Và rồi tôi nói rằng tôi mong khi nhắc đến SHINEC, người ta không chỉ nhớ đến những dự án, những công trình hay những con số đầu tư. Tôi mong người ta nhớ đến một cách làm khác. Một cách làm mà ở đó doanh nghiệp biết tôn trọng đất đai, tôn trọng môi trường và tôn trọng con người. Nếu điều đó có thể gợi ra cảm hứng cho những doanh nghiệp khác, thì với tôi, đó đã là một thành công rất lớn. Bởi xét đến cùng, doanh nghiệp cũng giống như đời người. Rồi sẽ có những giai đoạn thịnh, suy, mở rộng, thu hẹp. Rồi sẽ có những thế hệ lãnh đạo khác nhau đi qua. Nhưng nếu một cách làm tốt có thể ở lại, có thể được người khác tiếp tục, thì đó mới là điều đáng kể nhất.

Mỗi lần đi qua con đường dẫn vào Nam Cầu Kiền, nhìn những hàng cây xanh đã lớn lên theo năm tháng, tôi bâng quơ nghĩ: “Những cây ấy rồi sẽ tiếp tục lớn. Có thể nhiều năm sau nữa, khi thế hệ chúng tôi không còn trực tiếp làm việc ở đây, những hàng cây ấy vẫn còn đứng đó. Chúng sẽ tiếp tục tỏa bóng mát cho những lớp người lao động mới. Tiếp tục chứng kiến những nhà máy mới được xây dựng. Tiếp tục kể, theo cách lặng lẽ của cây cối, câu chuyện về một thời kỳ mà một nhóm con người đã cố gắng làm công nghiệp theo một cách khác”. 

Có lẽ, đó chính là điều mà tôi mong muốn để lại. Không phải chỉ là những công trình. Không phải chỉ là những dự án. Mà là một hệ giá trị. Một hệ giá trị nói rằng kinh doanh phải gắn với trách nhiệm, phát triển phải gắn với môi trường, và thành công chỉ thật sự có ý nghĩa khi nó mang lại điều tốt đẹp cho nhiều người hơn ngoài chính bản thân doanh nghiệp.

Nếu một ngày nào đó, có ai đi dưới những hàng cây ấy, dừng lại bên mặt nước ấy, nhìn vào không gian ấy và cảm nhận rằng nơi này không chỉ được xây bằng vốn, bằng bê tông hay bằng bản vẽ, mà còn được nuôi bằng một niềm tin nào đó vào sự tử tế, thì với tôi, như thế là đủ. Vì sau cùng, điều con người để lại không phải là mình đã sở hữu bao nhiêu, mà là mình đã góp vào đời sống này được điều gì. 

SHINEC, nếu có thể để lại một điều gì đó, tôi mong đó không phải chỉ là một khu công nghiệp. Tôi mong đó là một cách nghĩ, một cách làm. Và một lời nhắc rằng phát triển, nếu không gắn với trách nhiệm, thì sớm muộn cũng sẽ trở nên cạn kiệt.

Mời quý độc giả đón đọc Phần VII: Chọn con đường xanh