Phục hồi rừng bản địa - kết quả bước đầu và triển vọng phát triển

Tại hội thảo “Phục hồi rừng bản địa - kết quả bước đầu và triển vọng phát triển” diễn ra mới đây, GS.TS Phạm Ngọc Linh, Phó Chủ tịch VUSTA cho biết việc phục hồi rừng không chỉ là trồng cây mà khôi phục lại linh hồn của hệ sinh thái, bảo tồn nguồn gen quý hiếm và củng cố khả năng phòng hộ bền vững trước thiên tai. Đây là nhiệm vụ cấp thiết, đòi hỏi sự kiên trì, nền tảng khoa học vững chắc và sự chung tay của toàn xã hội.

Theo báo cáo của bà Phạm Tuấn Anh, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn thiên nhiên Việt (TNV), các công trình trồng rừng đang kiểm chứng một hướng đi khó nhưng rất đáng tin cậy là phục hồi rừng mưa nhiệt đới bằng cây bản địa trên đất suy thoái, đất sau chiến tranh và đất rừng trồng keo. 

Đối với TNV, đây không phải một hoạt động trồng cây ngắn hạn. Đây là một cam kết dài hạn vì đa dạng sinh học, khí hậu và cộng đồng. Giá trị của ba mô hình không chỉ nằm ở diện tích. Giá trị lớn hơn là chúng ta đã tạo được các điểm thực địa đủ khác biệt để học thật, đo đếm thật và rút ra kinh nghiệm và khuyến nghị thật. Về mặt khoa học, điều đáng quý nhất là ba mô hình này không đi theo lối trồng đơn loài, trồng để đủ mật độ mà được thiết kế theo tinh thần mô phỏng rừng tự nhiên tại chỗ, dùng tổ hợp loài bản địa, mật độ phù hợp từng bối cảnh và theo dõi sinh trưởng để điều chỉnh. Đây là nền tảng rất quan trọng nếu mục tiêu của chúng ta là phục hồi hệ sinh thái, chứ không chỉ phủ xanh bề mặt đất. 

Kết quả đó được tạo ra cùng sự tham gia của cộng đồng từ khâu bàn bạc, tổ chức lao động, phân chia nhóm, giám sát, thi đua chất lượng, bảo vệ rừng và cùng hưởng lợi từ sản phẩm rừng trồng. Đây là một sự chuyển dịch rất có ý nghĩa: từ chỗ cộng đồng là đối tượng thụ hưởng sang chỗ cộng đồng trở thành chủ thể của phục hồi rừng. Những mô hình trồng rừng này bước đầu ghi nhận thành công nhưng cần tiếp tục được theo dõi nghiêm túc để tổng kết thành bài học khoa học có sức thuyết phục.

Sau khi nghe báo cáo của TNV, ông Phạm Ngọc Linh ghi nhận và nhiệt liệt chúc mừng thành tựu bước đầu mà TNV và các đơn vị phối hợp triển khai đã đạt được trong nỗ lực phục hồi rừng bản địa tại khu vực TP. Huế nói riêng và miền Trung nói chung. Đồng thời, Phó Chủ tịch Phạm Ngọc Linh biểu dương và đánh giá cao sự cố gắng, nỗ lực cùng những đóng góp tích cực của TNV, với tư cách là đơn vị thành viên trực thuộc VUSTA, đã thể hiện suất sắc vai trò của một tổ chức khoa học công nghệ chuyên sâu, không quản ngại khó khăn, bám sát địa bàn để triển khai các giải pháp bảo tồn dựa vào cộng đồng và khoa học. Phó Chủ tịch VUSTA nhấn mạnh rằng những mô hình thực hiện thành công là minh chứng sống động giữa tri thức khoa học và cộng đồng, những nỗ lực của TNV đã góp phần khẳng định uy tín của đội ngũ trí thức trong hệ thống VUSTA trong công cuộc bảo vệ môi trường và phát triển bền vững đất nước.

Phát biểu tại hội thảo, nhiều đại biểu khẳng định phục hồi rừng bản địa có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bảo tồn hệ sinh thái tự nhiên, nâng cao khả năng hấp thụ carbon, hạn chế tác động của biến đổi khí hậu và bảo vệ nguồn tài nguyên thiên nhiên. Bên cạnh đó, việc phát triển các mô hình lâm nghiệp bền vững còn góp phần tạo sinh kế ổn định, nâng cao thu nhập cho người dân sống gần rừng, hướng tới phát triển kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn.

Hội thảo cũng ghi nhận sự tham gia tích cực của đội ngũ giảng viên, học viên, sinh viên ngành lâm nghiệp và bảo tồn thiên nhiên. Đây được xem là cơ hội quan trọng để thế hệ trẻ tiếp cận thực tiễn, nâng cao nhận thức và trách nhiệm trong công tác bảo vệ tài nguyên rừng và đa dạng sinh học.

Điểm nhấn đáng chú ý của chương trình là lễ ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác giữa Trường Đại học Nông Lâm, Đại học Huế, Trung tâm Bảo tồn Thiên nhiên Việt và Hội Chủ rừng Phát triển bền vững thành phố Huế nhằm tăng cường hợp tác chiến lược trong các lĩnh vực phát triển lâm nghiệp bền vững, sử dụng đất phát thải thấp, phát triển lâm nghiệp tuần hoàn, nghiên cứu khoa học, đào tạo nguồn nhân lực và giám sát phục hồi rừng bản địa.

Thông qua hội thảo và chương trình khảo sát thực tế, các đơn vị kỳ vọng sẽ tiếp tục mở rộng sự liên kết giữa cơ sở đào tạo, cơ quan quản lý, tổ chức bảo tồn và cộng đồng chủ rừng; qua đó thúc đẩy chuyển giao khoa học kỹ thuật, xây dựng các mô hình phục hồi rừng hiệu quả, góp phần bảo vệ môi trường sinh thái và thực hiện mục tiêu phát triển bền vững của đất nước./.