R&I nâng mức tín nhiệm của Việt Nam, thêm cơ hội huy động vốn quốc tế

Ngày 8/10, tổ chức xếp hạng tín nhiệm Rating and Investment Information, Inc. (R&I) của Nhật Bản công bố nâng xếp hạng tín nhiệm nhà phát hành bằng ngoại tệ của Việt Nam từ BB+, triển vọng Tích cực lên BBB-, triển vọng Ổn định.

Đây là lần đầu tiên Việt Nam được một tổ chức xếp hạng tín nhiệm quốc tế đưa vào nhóm Đầu tư (Investment Grade) ở cấp độ xếp hạng quốc gia.

Trong thông cáo chính thức, R&I dành nhiều đánh giá tích cực cho nền kinh tế Việt Nam, đặc biệt là chương trình cải cách mà tổ chức này gọi là “Doi Moi 2.0” (Đổi mới 2.0).

Theo Bộ Tài chính, quyết định nâng hạng của R&I phản ánh đánh giá tích cực về nền tảng tăng trưởng, triển vọng cải cách cơ cấu, dư địa tài khóa và khả năng chống chịu của nền kinh tế Việt Nam trước các cú sốc bên ngoài.

R&I nhận định Việt Nam duy trì tốc độ tăng trưởng cao so với nhiều quốc gia Đông Nam Á. Động lực tăng trưởng thời gian tới được kỳ vọng đến từ chuyển đổi mô hình phát triển dựa trên năng suất, đổi mới sáng tạo, mở rộng đầu tư công và thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài.

Tổ chức này cũng đánh giá tích cực các cải cách, gồm tinh gọn bộ máy, thúc đẩy kinh tế tư nhân, hoàn thiện thể chế và phát triển thị trường vốn. Việc thực hiện nhất quán các chính sách được kỳ vọng giúp củng cố tiềm năng tăng trưởng và nâng sức chống chịu của nền kinh tế.

Về tài khóa, R&I cho rằng tỷ lệ nợ công trên GDP của Việt Nam tương đối thấp, tạo dư địa tăng chi đầu tư phát triển. Dù bội chi ngân sách và nợ công có thể tăng trong những năm tới, tổ chức này chưa nhận thấy lo ngại đáng kể về tính bền vững nợ.

Cùng với đó, cán cân vãng lai thặng dư, dòng vốn FDI duy trì và gánh nặng nợ nước ngoài tương đối thấp là những yếu tố hỗ trợ năng lực trả nợ và khả năng ứng phó với biến động bên ngoài.

Dù vậy, R&I lưu ý một số rủi ro liên quan đến tăng trưởng tín dụng, thanh khoản ngân hàng, cho vay bất động sản, năng lực cung ứng vốn của hệ thống tài chính và quy mô dự trữ ngoại hối.

Việc nâng hạng diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang triển khai lộ trình cải thiện tín nhiệm quốc gia đến 2030. Theo đó, Việt Nam đặt mục tiêu đạt mức Baa3 theo Moody's hoặc BBB- theo S&P và Fitch trở lên trong giai đoạn tới.

Việc R&I xếp hạng tín nhiệm là thước đo mức độ tin cậy về khả năng trả nợ. Trong thang đánh giá của R&I, BB+ vẫn nằm dưới ngưỡng đầu tư, còn BBB- là bậc thấp nhất của nhóm Đầu tư.

Đây là ranh giới quan trọng bởi một số quỹ hưu trí, công ty bảo hiểm và tổ chức tài chính quốc tế có quy định hạn chế đầu tư vào trái phiếu dưới mức đầu tư. Việc Việt Nam đạt BBB- có thể mở rộng cơ hội tiếp cận những nguồn vốn dài hạn này, tùy theo tiêu chí của từng nhà đầu tư.

Đối với doanh nghiệp Việt Nam muốn vay hàng trăm triệu USD hoặc phát hành trái phiếu quốc tế, tín nhiệm quốc gia được cải thiện có thể góp phần giảm phần bù rủi ro mà bên cho vay yêu cầu, từ đó tạo điều kiện huy động vốn với chi phí cạnh tranh hơn.

Một điểm đáng chú ý là R&I đến từ Nhật Bản, quốc gia đang mở rộng hợp tác tài chính với Việt Nam. Trong tháng 10/2026, Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) cho biết đang hướng tới nâng quy mô cam kết ODA dành cho Việt Nam lên trên 100 tỷ yen mỗi năm, đồng thời triển khai 11 dự án tài chính đầu tư khu vực tư nhân.

Nguồn vốn Nhật Bản cũng đã đến với các ngân hàng trong nước. Cuối tháng 9, VPBank ký khoản vay 27 triệu USD với JBIC, SMBC và Joyo Bank để tài trợ một dự án truyền tải điện. Trước đó, JICA hoàn tất giải ngân khoản vay 50 triệu USD cho BIDV nhằm hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tại khu vực nông thôn.

Dù các khoản vay này không gắn trực tiếp với quyết định nâng hạng của R&I, chúng cho thấy kênh huy động vốn từ Nhật Bản đã được triển khai trên thực tế.

Hiện Việt Nam mới đạt nhóm Đầu tư theo đánh giá của R&I, trong khi Moody's, Fitch và S&P vẫn duy trì xếp hạng tín nhiệm quốc gia dưới ngưỡng này. Dù vậy, việc lần đầu đạt BBB- là bước tiến quan trọng, góp phần củng cố vị thế tín nhiệm Việt Nam và mở rộng cơ hội tiếp cận nguồn vốn quốc tế dài hạn.

R&I là một trong những tổ chức xếp hạng tín nhiệm hàng đầu Nhật Bản, với hơn 50 năm kinh nghiệm. Theo Nikkei Asia, xếp hạng của R&I bao phủ 86% thị trường trái phiếu doanh nghiệp nội địa Nhật Bản và hơn 800 nhà phát hành. Ngoài thị trường Nhật, R&I còn thực hiện xếp hạng tín nhiệm các quốc gia và tổ chức phát hành quốc tế khác.