Tản văn: Đầm Hà

Bài cùng chủ đề: Tản văn "Khung trời cảm xúc" - Chờ em lúc tan ca

Những ngày đầu thập niên 80 của thế kỷ trước, tôi chỉ là một chàng trai vừa bước qua ngưỡng cửa của tuổi mới lớn, còn mang trong mình những mộng tưởng giản đơn của một người chưa từng đi xa. Đất nước khi ấy không yên bình. Ngoài biên ải phía Bắc, tiếng súng vẫn đì đùng như những hồi trống dội vào lồng ngực, nhắc nh mỗi người thanh niên rằng Tổ quốc đang cần ta.

Tháng 9 năm 1984, khi những tin tức về Vị Xuyên - Hà Giang lan về, khốc liệt và ám ảnh. Chúng tôi, lớp thanh niên của thời y, không ai bảo ai, trong lòng đều sục sôi một ngọn lửa. Đó không chỉ là lòng yêu nước, mà còn là một thứ thôi thúc rất bản năng: phải đứng lên, phải đi, phải góp phần nhỏ bé của mình vào nơi đầu sóng ngọn gió và tôi đã xung phong, trở thành người lính nơi tuyến đầu.

Đêm đầu tiên đặt chân tới biên giới, đơn vị chúng tôi dừng chân ở Đầm Hà sau ba ngày hành quân ròng rã. Cái mệt mỏi của thân thể dường như tan đi khi trước mắt tôi mở ra một không gian vừa hoang sơ vừa hùng vĩ. Núi rừng chập chùng, nhiêu đơn vị bộ đội đóng quân dày đặc tạo thành phòng tuyến thứ hai vững chãi nơi biên cương.

Những ngày sau đó, chúng tôi tăng cường trinh sát, bám địa bàn, giữ từng tấc đất bình yên. Cuộc sống thiếu thốn đủ bề với cái đói, cái rét, những bữa ăn vội vàng, những giấc ngủ chập chờn nhưng lạ thay, trong cái khắc nghiệt ấy, tuổi trẻ lại sáng lên một vẻ đẹp rất riêng.

Chiều chiều, khi công việc tạm lắng, tôi khoác súng trên vai, quân trang chỉnh tề, bước qua những triền đồi hoa sim. Những bông sim tím lúp xúp nở dọc sườn đồi, nhuộm cả không gian bằng một sắc tím dịu dàng đến nao lòng. Giữa nơi biên viễn tưởng chừng chỉ có khói súng và gian khó, vẻ đẹp ấy như một món quà của đất trời, khiến tôi đứng lặng mà ngắm nhìn, mà thương, mà yêu.

Đôi khi tôi tự hỏi: điều gì khiến nơi này vẫn đẹp đến thế giữa những ngày không yên? Có lẽ chính nghịch cảnh đã làm sáng rõ hơn vẻ đẹp của sự sống, vẻ đẹp của đất trời và của những cánh hoa nhỏ bé vẫn âm thầm nở, bất chấp gió sương.

Chúng tôi là bộ đội biên phòng, nên không chỉ gắn bó với rừng núi, mà còn gắn bó với con người nơi đây. Đồng bào các dân tộc Dao đỏ, Sán Rìu, Tày... đã đón nhận chúng tôi như những người thân. Những bát cơm sẻ chia, những ánh mắt chân thành, những lời nói mộc mạc mà ấm áp tất cả đã làm nên một Đầm Hà không chỉ là địa danh, mà là một phần ký ức sống động trong trái tim.

Những dấu chân người lính năm ấy đã đi qua biết bao con đường, băng qua bao sườn núi, lội qua bao con suối. Mỗi bước chân là một lời thề thầm lặng với đất nước. Trong những hành trình ấy, Đầm Hà luôn hiện lên như một khoảng dừng ấm áp, nơi có con người, có tình cảm, có những buổi chiều tím hoa sim không thể nào quên.

Bốn mươi năm trôi qua.

Thời gian như một dòng chảy lặng lẽ không ngừng nghỉ. Khi tôi quay trở lại Đầm Hà, mái tóc đã pha sương, bước chân không còn nhanh như thuở nào, nhưng trái tim thì vẫn rung lên những nhịp cũ.Tôi đi lại những con đường xưa, cố tìm lại dấu vết của một thời tuổi trẻ. Tôi tìm những người đồng bào năm ấy, những người đã từng cưu mang, giúp đỡ chúng tôi. Tôi nhớ cả những cô gái người Dao với nụ cười e ấp, đôi mắt sáng như suối nguồn. Nhưng rồi, tôi không gặp lại những người quen ấy.

Thời gian đã cuốn mọi thứ đi xa. Những gương mặt quen thuộc năm nào giờ chỉ còn trong ký ức. Đầm Hà vẫn ở đó, nhưng Đầm Hà của hôm nay đã khác. Chính trong khoảnh khắc ấy, tôi hiểu rằng: có những điều không thể tìm lại, nhưng có những điều ta có thể tiếp tục dựng xây. Trong khoảnh khắc ấy, tôi chợt hiểu rằng ký ức đã soi sáng cho hiện tại. Một ý nghĩ dâng lên, lặng lẽ nhưng rõ ràng: nếu không thể gặp lại những con người của ngày xưa, thì hãy làm điều gì đó cho những con người đang sống hôm nay như một cách tiếp nối, như một lời hồi đáp muộn màng nhưng tốt đẹp với quá khứ.

Tôi quyết định đầu tư một khu công nghiệp sinh thái ngay trên mảnh đất này, không chỉ để phát triển, mà để gìn giữ: không chỉ để xây dựng, mà để trả lại cho đất những gì đất đã lặng thầm nâng đỡ qua bao năm tháng. Đó không chỉ là một dự án, mà là một lời tri ân. Tri ân mảnh đất đã từng chở che tuổi trẻ của tôi. Tri ân những con người đã từng dành cho chúng tôi tình cảm chân thành nhất. Tôi mong rằng, từ nơi này, Đầm Hà sẽ trở nên sầm uất hơn, thịnh vượng hơn, mang lại cuộc sống ấm no cho đồng bào nơi biên giới.

Bên cạnh đó, tôi không muốn Đầm Hà mất đi vẻ đẹp nguyên sơ của nó. Vì thế, đó phải là một khu công nghiệp sinh thái, nơi con người và thiên nhiên cùng tồn tại, cùng phát triển. Nơi mà những đồi hoa sim vẫn có thể nở tím mỗi chiều, nơi mà bầu trời và biển cả vẫn giữ được màu xanh trường tồn.

Có lẽ cũng chính từ những cảm xúc ấy, bài thơ "Đầm Hà" đã ra đời. Đó không phải là một bài thơ hoa mỹ, mà chỉ là tiếng lòng của một người lính đã đi qua chiến tranh, đi qua thời gian, để rồi quay lại với tất cả yêu thương còn nguyên vẹn.

"Đồi hoa sim chiều loang

Tím trời miền biên viễn..."

Những câu thơ ấy không chỉ là hình ảnh, mà là ký ức, là tuổi trẻ, là những buổi chiều đứng lặng giữa gió núi, thấy lòng mình rộng ra theo từng cánh sim tím.

"Đầm Hà ơi hoài niệm

Về một thời trẻ trai... "

Hoài niệm ấy không làm tôi buồn, mà làm tôi mạnh mẽ hơn. Bởi nó nhắc tôi nhớ rằng mình đã từng sống một quãng đời đầy ý nghĩa. Và rồi:

"Đầm Hà ơi thực tại

Khát vọng dâng cho đời"

Đó chính là điều còn lại không phải quá khứ, không phải những gì đã mất, mà là những gì ta còn có thế làm hôm nay. Đầm Hà là nơi tuổi trẻ tôi đã gửi lại, là nơi ký ức và hiện tại gặp nhau, là nơi một người lính năm xưa, sau bao năm tháng, quay về không chỉ để nhớ, mà để tiếp tục gieo những hạt mầm mới.

Tôi tin, ở một buổi chiều nào đó, khi hoa sim lại nở tím trên những triền đồi, sẽ có những bước chân khác đi qua. Đó không còn là bước chân của người lính, mà là bước chân của những con người đang xây dựng, đang sống, đang mơ ước. Khi ấy, Đầm Hà sẽ không chỉ là ký ức của riêng tôi, mà là tương lai của rất nhiều người.