'Thầm thì' Triển lãm nhóm đương đại tại Vietnam Art Collection Hà Nội

Đây cũng là sự kiện đánh dấu 3 năm hoạt động tại Hà Nội của Vietnam Art Collection - một tổ chức nghệ thuật phi lợi nhuận hoạt động tại Hà Nội, New York (Mỹ) và Thượng Hải (Trung Quốc).

Theo Ban tổ chức, thông qua sự hiện diện đồng thời của nhiều thế hệ và bối cảnh địa lý, triển lãm mở ra một không gian đối thoại về những chuyển động đang diễn ra trong thực hành nghệ thuật Việt Nam hôm nay.

“Thầm thì”: ngôn ngữ, ký ức và những chuyển động tinh tế

Tựa đề ‘Thầm thì’ gợi đến những âm thanh nhỏ, mang tính cá nhân — những chuyển động khó nắm bắt nhưng luôn hiện diện trong đời sống và thực hành nghệ thuật. Đồng thời, tên gọi này cũng gợi nhắc đến lịch sử ngôn ngữ Việt Nam, khi chữ Nôm từng được sử dụng để ghi lại tiếng nói đời thường.

Trong chiều sâu này, “thầm thì” không chỉ là một cách nói, mà còn là một trạng thái: kín đáo, lặng lẽ nhưng bền bỉ. Triển lãm tiếp cận thực hành nghệ thuật từ những động lực cá nhân, những quan sát riêng tư và những trải nghiệm khó gọi tên, đồng thời đặt chúng trong mối liên hệ với các dòng chảy rộng hơn của văn hoá và xã hội.

Trong vài thập kỷ qua, Việt Nam đã trải qua những chuyển biến sâu sắc — từ giai đoạn hậu chiến, công cuộc Đổi Mới năm 1986, đến quá trình đô thị hóa nhanh chóng hiện nay. Những cấu trúc xã hội từng mang tính nền tảng như gia đình, dòng tộc và cộng đồng đang dần dịch chuyển, đồng thời mở ra những hình thức nhận thức và định vị bản thân mới.

Trong bối cảnh đó, các giám tuyển đề xuất khái niệm “tỉnh táo mà cô độc” như một cách mô tả một trạng thái đương đại: cảm giác lơ lửng giữa những hệ giá trị đã suy chuyển và những khả thể chưa định hình. Đây không chỉ là trải nghiệm riêng của Việt Nam, mà còn có thể được nhận thấy ở nhiều xã hội đang trải qua quá trình hiện đại hóa mạnh mẽ.

Đối thoại liên thế hệ: giữa tiếp nối và chuyển dịch

Triển lãm đặt các nghệ sĩ thuộc nhiều thế hệ vào cùng một không gian, từ những thực hành đã gắn bó lâu dài với bối cảnh nghệ thuật và xã hội Việt Nam như Lý Trực Sơn, Hà Mạnh Thắng, Lê Thừa Tiến, đến các nghệ sĩ trẻ đang làm việc tại Việt Nam và trong cộng đồng hải ngoại.

Thông qua các chất liệu và phương thức như hội họa, điêu khắc, video, sắp đặt và trình diễn, các thực hành này tạo nên những điểm giao cắt giữa kinh nghiệm cá nhân và lịch sử tập thể, giữa những hình thức biểu đạt đã được thiết lập và những tìm kiếm mới.

Trong sự đặt cạnh này, dự án mở ra những suy ngẫm về trải nghiệm hiện đại tại Việt Nam — đối với những người ở lại, những người rời đi, và những người luôn di chuyển giữa các trạng thái đó — đồng thời gợi ra những đối chiếu với các hình thức hiện đại tính trong những bối cảnh văn hóa khác nhau.

“Thầm thì” do giám tuyển độc lập Yang Zi, nghệ sĩ Mai Tạ và Giám đốc VAC Sophie Huang đồng giám tuyển. Triển lãm quy tụ các sáng tác của nghệ sĩ Việt Nam trong nước và cộng đồng hải ngoại, đồng thời đặt chúng trong đối thoại với các thực hành đã định hình những giai đoạn trước của nghệ thuật đương đại Việt Nam.

Yang Zi là giám tuyển độc lập, nhà phê bình và nghiên cứu nghệ thuật, hiện sống và làm việc tại Bắc Kinh. Thực hành của anh mang tính liên ngành, tập trung vào mối quan hệ giữa góc nhìn lịch sử và hình thức nghệ thuật. Anh từng là Giám tuyển và Trưởng bộ phận Chương trình Công chúng tại UCCA, một trong những không gian nghệ thuật đương đại hàng đầu tại Trung Quốc, đồng thời thực hiện nhiều dự án tại các tổ chức và không gian nghệ thuật quốc tế.

Mai Tạ là họa sĩ hiện sống và làm việc tại TP. Hồ Chí Minh. Thực hành của cô tập trung vào hội họa, khai thác sự giao thoa giữa bản sắc và biểu đạt nghệ thuật. Sophie Huang là Giám đốc VAC. Kể từ khi thành lập năm 2023, cô đã góp phần định hình VAC như một nền tảng kết nối nghệ thuật Việt Nam với bối cảnh quốc tế.

Nhóm nghệ sĩ tham gia triển lãm gồm: Đặng Thùy Anh, AP Nguyen, Koa Pham, Florian Song Nguyen, Hà Ninh Pham, Nghĩa Đặng, Phuong Nguyen, KV Duong, Lê Thừa Tiến, Hà Mạnh Thắng, Lý Trực Sơn, Nhi Lê, Vũ Đức Toàn, Yang Yang (Yang Tran), Trịnh Cẩm Nhi, Lâm Na, Võ Huỳnh Phú, Nhà Sàn Collective.