ISSN-2815-5823
Lan Phương
Chủ nhật, 06h00 07/04/2024

Giảm tiêu thụ và đẩy lùi tác hại của đồ uống có đường đối với sức khỏe

(KDPT) - Để đạt được mục tiêu khỏe mạnh và an toàn hơn, cần bắt đầu thực hiện một số biện pháp để giảm tiêu thụ đồ uống có đường. Bằng chứng toàn cầu cho thấy, tiêu thụ đồ uống có đường làm tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đường, tăng thừa cân và béo phì. Thông tin trên được chia sẻ từ Bộ Thông tin và Truyền thông sáng ngày 5/4.

Biện pháp để giảm tiêu thụ đồ uống có đường tại nhiều nước

TS. Angela Pratt - Trưởng đại điện Văn phòng Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tại Việt Nam nhấn mạnh tại hội thảo: "Tác hại của đồ uống có đường đối với sức khỏe và vai trò của chính sách thuế trong kiểm soát tiêu dùng" để đạt được mục tiêu khỏe mạnh và an toàn hơn, cần bắt đầu thực hiện một số biện pháp để giảm tiêu thụ đồ uống có đường. Bằng chứng toàn cầu cho thấy, tiêu thụ đồ uống có đường làm tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đường loại 2 và sâu răng; đồng thời góp phần làm tăng thừa cân và béo phì. Do vậy, WHO khuyến cáo việc tiêu thụ "đường tự do" - có thể coi là bất kỳ loại đường nào được thêm vào thực phẩm hoặc đồ uống - nên được giới hạn ở mức dưới 10% tổng năng lượng, nhưng lý tưởng là dưới 5%, tương đương khoảng 25 gram mỗi ngày cho một người trưởng thành trung bình (1 lon coca cola thông thường sẽ chứa khoảng 36 gram đường). 

Ảnh minh họa
Ảnh minh họa

Đại diện WHO cũng thông tin, tại Việt Nam trong 10 năm qua, người dân đã uống nhiều đồ uống có đường hơn, trung bình 1 lít/tuần. Vì vậy, không có gì đáng ngạc nhiên, khi tỷ lệ thừa cân và béo phì tăng nhanh, đặc biệt là ở những người trẻ tuổi. Trên thế giới, một biện pháp phổ biến để giảm tác hại từ đồ uống có đường là tăng giá bằng thuế. Tín hiệu giá - chi phí cao hơn - rất có tác dụng để giúp giảm tiêu thụ đồ uống có đường. Tính đến năm 2023, thế giới đã có 110 quốc gia hiện đã áp dụng thuế tiêu thụ đặc biệt đối với các sản phẩm này”, vị chuyên gia nhấn mạnh.

Bằng chứng, kinh nghiệm cho thấy, nếu thuế làm tăng giá đồ uống lên 10%, mọi người sẽ uống ít hơn khoảng 11%, để chuyển sang đồ uống lành mạnh hơn như nước suối. Các biện pháp như thế này có thể giúp làm chậm sự gia tăng tỷ lệ thừa cân và béo phì, đặc biệt là ở trẻ em và giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh không lây nhiễm trong các thế hệ tương lai. Ngoài thuế, WHO cũng khuyến nghị đưa ra các biện pháp bao gồm: Ghi nhãn dinh dưỡng ở mặt trước đồ uống, hạn chế quảng cáo, hạn chế đồ uống có đường trong trường học và giáo dục về dinh dưỡng lành mạnh cho trẻ em và thanh thiếu niên. Đặc biệt, cần sử dụng truyền thông đại chúng để làm tăng kiến thức về sức khỏe của mọi người, giúp nhận thức đúng đắn hơn về những gì họ đang uống để có thể đưa ra lựa chọn tốt hơn về đồ uống. 

Nhấn mạnh vai trò của chính sách thuế đối với sức khỏe con người, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ Thông tin và Truyền thông) Hồ Hồng Hải cho biết, ngày 29/1/2022, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 155/QĐ-TTg phê duyệt Kế hoạch quốc gia phòng, chống bệnh không lây nhiễm và rối loạn sức khỏe tâm thần giai đoạn 2022-2025, trong đó yêu cầu đẩy mạnh công tác truyền thông nâng cao sức khỏe, giảm hành vi gây nguy cơ mắc các bệnh không lây nhiễm. Kế hoạch nhấn mạnh vai trò của một số chính sách thuế trong kiểm soát đồ uống có đường.

Hội thảo do Bộ Thông tin và Truyền thông chủ trì. (Ảnh: Thúy Nga)
Hội thảo do Bộ Thông tin và Truyền thông chủ trì. (Ảnh: Thúy Nga)

Ông Hải thông tin thêm, trên cơ sở ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Thông tin và truyền thông đã có quyết định ban hành kế hoạch cung cấp thông tin báo chí về đồ uống có đường và vai trò kiểm soát chính sách thuế năm 2024. Việc sử dụng không hợp lý các sản phẩm này là nguyên nhân chính gây thừa cân béo phì, rối loạn chuyển hóa, tăng tỷ lệ đái tháo đường, tăng huyết áp, biến chứng bệnh tim mạch. Vì vậy, ông Hải cho biết, có 3 biện pháp giảm tiêu thụ lượng đồ uống có đường, bao gồm hạn chế quảng cáo với trẻ em, truyền thông sử dụng đồ uống có đường không hợp lý và đặc biệt quan trọng nhất là áp thuế với đồ uống có đường.

Áp dụng chính sách thuế sẽ mang lại hiệu quả

Các chuyên gia trong lĩnh vực y tế đều khẳng định, chính sách thuế đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe con người. Tuy nhiên mức thuế bao nhiêu sẽ có tác động hiệu quả? Bác sĩ Nguyễn Tuấn Lâm của WHO cũng đưa ra khuyến cáo, Việt Nam nên xem xét áp dụng thuế đồ uống có đường ở mức 20% giá bán lẻ theo khuyến nghị của WHO để giảm nguy cơ sức khỏe cho thế hệ tương lai. Nên cân nhắc đánh thuế theo hàm lượng hoặc ngưỡng đường để khuyến khích sản phẩm giảm đường; đồng thời tạo môi trường thuận lợi để giảm tiêu thụ đồ uống có đường. Vị bác sĩ này dẫn chứng, tại Mexico sau khi 2 năm áp dụng thuế đối với đồ uống có đường (khoảng 10%) đã làm tăng thu thuế thêm 2,6 tỷ USD trong giai đoạn 2014-2015. Đặc biệt, ước tính Mexico sẽ giảm được khoảng 2,45% tỷ lệ tiểu đường và giảm 89.000-136.000 ca tiểu đường/năm (so với trường hợp không áp thuế).

TS Nguyễn Thùy Duyên, Đại học Y tế công cộng, khẳng định thuế đồ uống có đường sẽ làm giảm mức tiêu thụ, từ đó làm giảm lượng đường tiêu thụ. Nhờ vậy, chính sách này có thể đem lại thay đổi tích cực trong tình hình thừa cân béo phì đang gia tăng nhanh chóng tại Việt Nam. Đưa ra các kịch bản tăng thuế, bà Duyên cho biết có nhiều phương pháp áp thuế, có thể đánh thuế tuyệt đối theo hàm lượng đường, thuế tuyệt đối theo thể tích, thuế theo giá xuất xưởng, tuy nhiên, cần tính phương án khả thi để đạt hiệu quả cao trong việc hạn chế tiêu thụ đồ uống có đường. Đồng thời, lượng hoá tác động đến việc thay đổi cân nặng, mức giảm dự kiến của tỷ lệ thừa cân, béo phì và đái tháo đường tuýp 2 nhưng không gây sốc với ngành công nghiệp giải khát.

TS. Nguyễn Thùy Duyên cho biết, theo tính toán, việc đánh thuế đủ mạnh sẽ đem lại hiệu quả rõ ràng đến hạn chế các hệ luỵ tiêu cực đến sức khoẻ người dân, trong khi tăng thuế thấp thì tác động nhỏ, không rõ ràng. Trong đó, thuế tuyệt đối theo hàm lượng đường cho thấy khá nhiều ưu điểm so sánh với loại thuế khác. Loại thuế này có tác động trực tiếp đến các sản phẩm có hàm lượng đường cao như khuyến khích người tiêu dùng chuyển đổi sang các dòng sản phẩm ít đường hơn; mở đường cho nhà sản xuất chuyển hướng sang các dòng sản phẩm ít đường hơn.

Về mức độ tăng giá, thì nếu mức tăng giá 5% đem lại sự thay đổi không đáng kể, thì tăng giá ở mức 20% có thể đem lại sự thay đổi tích cực cho cho tình trạng béo phì ở Việt Nam. "Mỗi chính sách có ưu nhược điểm khác nhau nhưng tôi cho rằng thuế tuyệt đối theo hàm lượng đường là ưu việt cho Việt Nam, bởi đánh thuế trọng tâm vào sản phẩm có hàm lượng cao và đề nghị người tiêu dùng cân nhắc khi sử dụng sản phẩm. Đồng thời, tạo áp lực cho các nhà sản xuất thay đổi trọng tâm chiến lược từ sản phẩm chứa lượng đường cao sang sản phẩm có lợi cho sức khoẻ. Tuy nhiên, ủng hộ triển khai chính sách thuế đồ uống có đường tại Việt Nam để giảm thiểu, hoặc ít nhất làm chậm lại, xu hướng gia tăng của tình trạng béo phì tại Việt Nam”, bà Duyên nhấn mạnh./.

Kinhdoanhvaphattrien.vn | 05/11/2023

eMagazine
kinhdoanhvaphattrien.vn | 26/05/2024