Lễ hội Chùa Hương 2026 – trước bậc thềm trở thành Di sản văn hóa thiên nhiên thế giới

Điểm đến văn hóa – tâm linh tiêu biểu của Thủ đô

Ngày 9/1/2026, chính quyền xã Hương Sơn, Sở Du lịch Hà Nội và CLB Lữ hành UNESCO Hà Nội đã tổ chức “Hội nghị khảo sát xúc tiến phát triển du lịch Chùa Hương năm 2026 và những năm tiếp theo”.

Trên cơ sở các nghị quyết của Thành ủy Hà Nội, Đảng ủy, UBND xã Hương Sơn và định hướng phát triển công nghiệp văn hóa giai đoạn 2025–2030, Ban Tổ chức Lễ hội du lịch Chùa Hương đã xây dựng kế hoạch tổ chức và quản lý lễ hội năm 2026 với chủ đề xuyên suốt: “An toàn – Thân thiện – Chất lượng”.

Theo Bí thư Đảng uỷ, Chủ tịch HĐND xã Hương Sơn Trần Đức Hải, sự thay đổi quan trọng của Lễ hội Chùa Hương nằm ở chuyển nhận diện từ “mùa vụ” sang “quanh năm”, dựa trên hệ thống di tích - thắng cảnh rộng mở như tuyến chùa Hương, chùa Thanh Sơn, động Hương Đài, chùa Long Vân, chùa Cây Khế, động Người Xưa, chùa Tuyết Sơn…, những không gian đủ tiềm năng để thiết kế hệ trải nghiệm đa lớp cho cả khách nội địa và quốc tế.

Mục tiêu chung của kế hoạch là tổ chức lễ hội đúng quy định pháp luật, bảo đảm trang nghiêm, an toàn, văn minh; giữ gìn và phát huy các giá trị lịch sử, văn hóa, tín ngưỡng đặc sắc của quần thể di tích Hương Sơn; đồng thời đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa tâm linh chính đáng của nhân dân và du khách thập phương. Thông qua lễ hội, hình ảnh Chùa Hương và xã Hương Sơn tiếp tục được quảng bá là điểm đến văn hóa – tâm linh tiêu biểu của Thủ đô, hướng tới phát triển du lịch bền vững, chất lượng cao, gắn bảo tồn di sản với phát triển kinh tế địa phương.

Việc tổ chức và quản lý lễ hội được triển khai đồng bộ, thống nhất, bám sát sự lãnh đạo, chỉ đạo của Thành ủy, UBND Thành phố và Ban Thường vụ Đảng ủy xã. Các nhiệm vụ được phân công theo phương châm “6 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ hiệu quả; đề cao vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu và tăng cường phối hợp giữa các lực lượng, đơn vị tham gia phục vụ lễ hội. Đặc biệt, lễ hội phải bảo đảm tuyệt đối an ninh trật tự, an toàn giao thông đường bộ, đường thủy, phòng cháy chữa cháy, cứu nạn cứu hộ, an toàn thực phẩm, y tế và vệ sinh môi trường.

Lễ hội truyền thống du lịch Chùa Hương năm 2026 diễn ra từ ngày 18/2/2026 đến hết ngày 11/5/2026 (tức từ mùng 2 tháng Giêng đến ngày 25/3 năm Bính Ngọ), với lễ khai hội tổ chức ngày 22/2/2026 (mùng 6 tháng Giêng). Không gian lễ hội bao trùm toàn bộ khu Di tích quốc gia đặc biệt Chùa Hương, gồm 4 tuyến tham quan chính với 20 điểm đền, chùa, động thờ Phật. Sau lễ hội truyền thống, các hoạt động du lịch văn hóa, tín ngưỡng, trải nghiệm, thể thao và nghệ thuật tiếp tục được tổ chức nhằm kéo dài mùa du lịch, hướng tới hoạt động du lịch quanh năm.

Hoàn thiện quy hoạch tổng thể quần thể Hương Sơn

Một trong những nội dung trọng tâm trong công tác chuẩn bị và tổ chức Lễ hội Du lịch Chùa Hương năm 2026 là kết nối phát triển du lịch 4 mùa trong năm, chỉnh trang, sắp xếp lại không gian trong khu vực di tích, gắn với việc triển khai Đề án đổi mới mô hình tổ chức, quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị Khu di tích quốc gia đặc biệt quần thể Hương Sơn theo chỉ đạo của UBND TP. Hà Nội.

Theo Phó Giám đốc Sở Du lịch Hà Nội Trần Trung Hiếu, Chùa Hương đã có sự thay đổi rõ nét và khởi sắc toàn diện trong thời gian gần đây, đặc biệt ở chỉnh trang không gian và quản trị điểm đến. Sở Du lịch Hà Nội dự kiến đưa Chùa Hương vào chuỗi sự kiện kích cầu và quảng bá quốc tế, xác lập vai trò mới của điểm đến này trong bức tranh du lịch Thủ đô. Đây là bước quan trọng để đưa Chùa Hương từ điểm đến hành hương nội địa sang điểm đến có chiến dịch xúc tiến ở cấp Thành phố.

Đến nay, các cơ quan chức năng của thành phố và xã Hương Sơn đã và đang tập trung rà soát, xử lý tình trạng lấn chiếm không gian di tích, sử dụng đất không đúng mục đích, buôn bán tự phát trong khu vực bảo vệ di tích và vùng phụ cận, những vấn đề tồn tại trong thời gian dài, ảnh hưởng đến cảnh quan, trật tự và sự tôn nghiêm của di tích.

Công tác giải phóng mặt bằng, thu hồi các diện tích đất công đã hết thời hạn sử dụng được triển khai theo đúng quy định của pháp luật, gắn với quy hoạch tổng thể quần thể Hương Sơn đang được hoàn thiện. Mục tiêu là từng bước trả lại không gian cảnh quan, sự thông thoáng và tính linh thiêng cho di tích, đặc biệt tại các khu vực trọng điểm như suối Yến, các bến đò, khu vực chùa Thiên Trù, động Hương Tích và các tuyến đường phục vụ khách tham quan.

Việc sắp xếp lại không gian di tích không chỉ nhằm phục vụ riêng mùa lễ hội năm 2026 mà còn là bước đi quan trọng trong chiến lược bảo tồn, phát huy giá trị di tích Chùa Hương một cách bài bản, lâu dài, phù hợp với mục tiêu phát triển bền vững, hỗ trợ việc hoàn thiện hồ sơ trình UNESCO công nhận Lễ hội Chùa Hương là Di sản văn hóa thiên nhiên thế giới vào năm 2030.

Trong quá trình triển khai công tác chỉnh trang, sắp xếp lại không gian di tích, Ban Tổ chức và chính quyền địa phương đặc biệt chú trọng yếu tố hài hòa giữa yêu cầu bảo tồn di sản và bảo đảm sinh kế chính đáng của người dân địa phương. Song song với việc xử lý, giải tỏa các điểm kinh doanh không phù hợp trong khu vực di tích, thành phố và địa phương nghiên cứu, bố trí lại các khu vực kinh doanh dịch vụ theo quy hoạch, hướng tới hình thành các không gian dịch vụ tập trung, gọn gàng, bảo đảm mỹ quan và phù hợp với cảnh quan, không gian văn hóa – tâm linh của Chùa Hương.