Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam 21/6: Dấu mốc lịch sử và hành trình hơn một thế kỷ đồng hành cùng dân tộc

Ngày 21/6 hằng năm là dịp để nhìn lại hành trình vẻ vang ấy và tôn vinh những người làm báo Việt Nam.

Từ sự ra đời của Báo Thanh Niên đến nền móng của báo chí cách mạng

Lịch sử Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam bắt nguồn từ sự kiện lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc sáng lập Báo Thanh Niên - cơ quan ngôn luận của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên. 

Ngày 21/6/1925, số đầu tiên của Báo Thanh Niên được xuất bản tại Quảng Châu (Trung Quốc). Đây được xem là mốc son đánh dấu sự ra đời của nền báo chí cách mạng Việt Nam. Không chỉ là một tờ báo tuyên truyền, Báo Thanh Niên còn là công cụ lý luận và tổ chức cách mạng, góp phần truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin vào Việt Nam, giác ngộ tinh thần yêu nước và chuẩn bị những điều kiện về tư tưởng, chính trị cho sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam vào năm 1930.

Ngay từ những số báo đầu tiên, Nguyễn Ái Quốc đã xác định rõ vai trò của báo chí trong sự nghiệp cách mạng. Thông qua những bài viết ngắn gọn, dễ hiểu nhưng giàu tính chiến đấu, Báo Thanh Niên đã góp phần chỉ ra con đường giải phóng dân tộc, thức tỉnh ý thức cách mạng của quần chúng và đào tạo lớp cán bộ cách mạng đầu tiên cho đất nước.

Từ nền móng đó, nhiều tờ báo cách mạng tiếp tục ra đời trong các giai đoạn lịch sử khác nhau như Tranh đấu, Cờ Giải phóng, Cứu quốc, Sự thật… hình thành nên một dòng chảy báo chí mang đậm bản sắc cách mạng, luôn hướng tới mục tiêu độc lập dân tộc và hạnh phúc của nhân dân.

Ngòi bút - vũ khí sắc bén trên mặt trận tư tưởng

Trong suốt quá trình đấu tranh giải phóng dân tộc, báo chí cách mạng Việt Nam luôn giữ vai trò là lực lượng xung kích trên mặt trận tư tưởng và văn hóa.

Chủ tịch Hồ Chí Minh - Người sáng lập nền báo chí cách mạng Việt Nam, từng căn dặn: “Cán bộ báo chí cũng là chiến sĩ cách mạng. Cây bút, trang giấy là vũ khí sắc bén của họ”. Tư tưởng ấy đã trở thành kim chỉ nam cho nhiều thế hệ người làm báo Việt Nam.

Trong các cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, hàng nghìn nhà báo đã có mặt trên các chiến trường, phản ánh chân thực khí thế đấu tranh của quân và dân cả nước. Nhiều người đã anh dũng hy sinh khi đang làm nhiệm vụ, để lại những tác phẩm báo chí có giá trị lịch sử sâu sắc.

Báo chí không chỉ góp phần tuyên truyền đường lối cách mạng, cổ vũ tinh thần yêu nước mà còn trở thành cầu nối giữa hậu phương và tiền tuyến, giữa ý chí của Đảng với khát vọng của nhân dân. Nhiều bài báo, bức ảnh, phóng sự đã trở thành những tư liệu quý giá ghi lại các giai đoạn hào hùng của dân tộc.

Sau ngày đất nước thống nhất, báo chí tiếp tục đồng hành cùng công cuộc khôi phục kinh tế, xây dựng chủ nghĩa xã hội và thực hiện đường lối đổi mới. Bước vào thời kỳ hội nhập quốc tế, báo chí giữ vai trò quan trọng trong việc phản ánh thực tiễn đời sống xã hội, phát hiện và lan tỏa những nhân tố tích cực, góp phần đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực và bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc.

Ngày truyền thống của những người làm báo Việt Nam

Dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, báo chí cách mạng Việt Nam từ tờ báo đầu tiên - báo Thanh niên xuất bản ngày 21/6/1925, qua mỗi thời kỳ cách mạng đến nay, đều có sự phát triển mạnh mẽ. 

Ngày 2/6/1950, Chính phủ chính thức quyết định cho thành lập Hội “Những người viết báo Việt Nam” (Hội Nhà Báo Việt Nam ngày nay). Đến tháng 7/1950, Tổ chức Báo chí quốc tế (OIJ) nhóm họp ở Phần Lan đã công nhận Hội những người viết báo Việt Nam là thành viên chính thức của tổ chức.

Ngày 5/2/1985, Ban Bí thư Trung ương Đảng ban hành Quyết định số 52-QĐ/TW, chính thức lấy ngày 21/6 hằng năm - ngày xuất bản số đầu tiên của Báo Thanh Niên - làm Ngày Báo chí Việt Nam.

Đến ngày 21/6/2000, nhân dịp kỷ niệm 75 năm ngày ra đời Báo Thanh Niên, Bộ Chính trị quyết định đổi tên thành Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam. Tên gọi này khẳng định rõ bản chất, truyền thống và sứ mệnh của nền báo chí Việt Nam, đồng thời ghi nhận những đóng góp to lớn của báo chí đối với sự nghiệp cách mạng của dân tộc.

Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam 21/6 có ý nghĩa quan trọng, là dịp để những người làm báo nhớ về lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Người luôn nhấn mạnh vai trò quan trọng và tác động to lớn của báo chí. Người coi “Văn hóa là một mặt trận”, “Cán bộ báo chí cũng là chiến sĩ cách mạng. Cây bút, trang giấy là vũ khí sắc bén của họ”.

Ngoài ra, Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng cho rằng, phẩm chất đạo đức, năng lực của người làm báo là yêu cầu không thể thiếu để báo chí xứng đáng với vai trò vị trí quan trọng trong công cuộc cách mạng chung của đất nước. 

Ngày 21/6 cũng là dịp để khẳng định vai trò đặc biệt của báo chí trong đời sống xã hội. Là tiếng nói của Đảng, Nhà nước và các tổ chức chính trị - xã hội, đồng thời là diễn đàn tin cậy của nhân dân, báo chí có nhiệm vụ cung cấp thông tin chính xác, khách quan, định hướng dư luận xã hội và góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Bên cạnh đó, ngày truyền thống của những người làm báo còn mang ý nghĩa giáo dục sâu sắc đối với thế hệ trẻ. Việc tìm hiểu lịch sử báo chí cách mạng giúp nâng cao nhận thức về trách nhiệm xã hội, đạo đức nghề nghiệp và bản lĩnh chính trị của người làm báo trong thời đại mới.

Tiếp nối truyền thống trong kỷ nguyên số

Báo chí Việt Nam đang bước vào kỷ nguyên số với cả cơ hội bứt phá và thách thức sống còn. Trí tuệ nhân tạo (AI) và mạng xã hội đặt ra sức ép cạnh tranh khốc liệt về tốc độ và tính kiểm chứng thông tin, đòi hỏi báo chí chủ động chuyển đổi số toàn diện để giữ vững định hướng công luận.

Trong bối cảnh đó, báo chí chính thống tiếp tục khẳng định vai trò là nguồn thông tin tin cậy, góp phần chống tin giả, thông tin sai lệch, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và giữ gìn sự ổn định xã hội. Đồng thời, các cơ quan báo chí cũng đang đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ mới nhằm nâng cao chất lượng nội dung, mở rộng khả năng tiếp cận công chúng và đáp ứng nhu cầu thông tin ngày càng đa dạng của xã hội.

Hơn một thế kỷ kể từ ngày Báo Thanh Niên ra số đầu tiên, nền báo chí cách mạng Việt Nam đã không ngừng lớn mạnh, trở thành một bộ phận quan trọng của sự nghiệp cách mạng. Dù trong bất kỳ hoàn cảnh nào, báo chí vẫn luôn giữ vững sứ mệnh phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân, bảo vệ chân lý và lan tỏa những giá trị tốt đẹp.

Kỷ niệm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam 21/6 không chỉ là dịp để tự hào về truyền thống vẻ vang của nghề báo mà còn là lời nhắc nhở đối với mỗi người làm báo hôm nay về trách nhiệm tiếp nối những giá trị mà các thế hệ đi trước đã dày công vun đắp. Với bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức nghề nghiệp trong sáng và tinh thần đổi mới sáng tạo, báo chí cách mạng Việt Nam sẽ tiếp tục đồng hành cùng dân tộc trên con đường phát triển và hội nhập trong kỷ nguyên mới.