Thủ tướng: Thế giới càng bất định, Việt Nam càng phải chủ động về chiến lược

Sáng nay (28/10), trong khuôn khổ phiên toàn thể cấp cao Diễn đàn Kinh tế mùa thu 2026, Thủ tướng Lê Minh Hưng đối thoại trực tiếp với Giám đốc điều hành Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) Stephan Mergenthaler.

Phiên đối thoại này là một điểm nhấn quan trọng của Diễn đàn Kinh tế mùa thu 2026 (AEF) năm nay. Thay vì chỉ phát biểu, Thủ tướng Việt Nam có 60 phút đối thoại cùng đại diện WEF.

Ông Stephan Mergenthaler đặt câu hỏi về cách Việt Nam nhìn nhận những chuyển dịch của thế giới, trong đó nổi bật là xu hướng phân mảnh địa kinh tế, cạnh tranh công nghệ và tái cấu trúc chuỗi cung ứng, cũng như tác động của những thay đổi này đến định hướng phát triển đất nước.

Thủ tướng cho rằng, thế giới đang bước vào một giai đoạn biến động và chuyển đổi sâu sắc. Tương quan sức mạnh tiếp tục dịch chuyển, thúc đẩy xu hướng đa cực, đa trung tâm. Cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng và mở rộng sang kinh tế, công nghệ, dữ liệu, năng lượng và các chuẩn mực về thương mại, đầu tư, môi trường, về quản trị. Toàn cầu hóa vẫn tiếp tục và đang được tổ chức lại theo hướng phân mảnh hơn, với yêu cầu ngày càng cao về an ninh, tự chủ và sức chống chịu. Khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo và các công nghệ mới đang phát triển mạnh, làm thay đổi nhanh, căn bản và toàn diện phương thức sản xuất, quản trị và phân bổ lợi thế phát triển.

Những chuyển dịch đó làm nổi lên ba thách thức lớn cho Việt Nam và các quốc gia, các thách thức này có quan hệ chặt chẽ với nhau.

Thứ nhất, các thể chế và luật lệ chung cần phải được đổi mới, điều chỉnh để theo kịp sự phát triển của nhiều vấn đề mới trong bối cảnh toàn cầu đang thay đổi.

Thứ hai, mô hình tăng trưởng dựa vào động lực truyền thống, nhất là với các quốc gia đang phát triển như Việt Nam, đang ngày càng bộc lộ giới hạn, đặt ra yêu cầu phải đổi mới mô hình phát triển.

Thứ ba, lòng tin chiến lược suy giảm, cạnh tranh gia tăng dẫn tới phải đổi mới và tổ chức lại các mô hình, cách thức hợp tác, đầu tư và phối hợp để xây dựng, củng cố lòng tin. Không thể hợp tác nếu không xây dựng, củng cố lòng tin chiến lược.

Thủ tướng cho biết, chủ động nhận diện, đối diện các thách thức, thích ứng với các biến đổi nhanh chóng trên thế giới, Việt Nam ủng hộ mạnh mẽ các nỗ lực thúc đẩy toàn cầu hóa, đổi mới các thể chế và phương thức hợp tác, quản trị toàn cầu vì lợi ích chung. Thế giới càng bất định, Việt Nam càng phải chủ động về chiến lược, củng cố nội lực và mở rộng hợp tác. Việt Nam sẽ tiếp tục là bạn, là đối tác tin cậy, là thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế; đồng thời là điểm đến ổn định, an toàn cho các đối tác, các nhà đầu tư.

Trước những thách thức trên, Giám đốc điều hành WEF đặt câu hỏi: "Trong một kỷ nguyên bất định gia tăng, khi các cú sốc địa kinh tế, chu kỳ công nghệ và áp lực khí hậu ngày càng dồn dập, Việt Nam đang xây dựng năng lực chống chịu như thế nào để hấp thụ biến động thay vì bị cuốn theo?".

Trả lời ông Stephan Mergenthaler, Thủ tướng cho biết với độ mở kinh tế cao, dễ chịu tác động trực tiếp từ các cú sốc bên ngoài, Việt Nam không chỉ tập trung xử lý những vấn đề ngắn hạn mà đang chủ động xây dựng, triển khai các định hướng chiến lược phát triển dài hạn, tăng cường năng lực tự chủ và sức chống chịu dựa trên một số yếu tố nền tảng.

Để giải bài toán này, Việt Nam đang triển khai đồng bộ 5 trụ cột chiến lược dài hạn. Thứ nhất là xác định kiên định mục tiêu ổn định chính trị - xã hội và củng cố vững chắc nền tảng kinh tế vĩ mô là điều kiện tiên quyết. 

Thứ hai là tập trung thể chế phát triển đồng bộ, hiện đại, cạnh tranh để tạo đột phá cho tăng trưởng bền vững, tăng cường năng lực quản trị quốc gia kiến tạo phát triển. Thứ ba là tập trung xây dựng hạ tầng đồng bộ, hiện đại, thúc đẩy mạnh mẽ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cùng các chính sách khuyến khích, tạo điều kiện thuận lợi để nâng cao năng lực của doanh nghiệp Việt Nam, trong đó ưu tiên hỗ trợ từng bước làm chủ công nghệ. 

Thứ tư là đổi mới mạnh mẽ, nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục đào tạo, trong đó ưu tiên giáo dục đại học, đào tạo nghề để đáp ứng nhu cầu thị trường thích ứng với những thay đổi của thị trường lao động, các ngành nghề mới. Thứ năm là tiếp tục củng cố cục diện đối ngoại rộng mở, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ để mở rộng không gian phát triển.

"Việt Nam xác định ổn định chính trị - xã hội, ổn định vĩ mô là nền tảng, thể chế phát triển là đột phá, công nghệ là động lực và doanh nghiệp là trung tâm, nguồn nhân lực chất lượng cao là điều kiện quan trọng, đối ngoại rộng mở thì tạo không gian và nguồn lực cho phát triển. Việt Nam không chỉ chống chịu tốt hơn trước các cú sốc mà còn chủ động chuyển hóa những thách thức thành cơ hội”, Thủ tướng nêu rõ.

Ông Stephan Mergenthaler đặt vấn đề rằng, giữa bối cảnh lòng tin suy giảm, cạnh tranh nước lớn ngày càng gay gắt, Việt Nam duy trì tính tự chủ chiến lược thế nào.

Theo Thủ tướng Lê Minh Hưng, tự chủ chiến lược là trước tình hình quốc tế biến động nhanh, phức tạp, sâu sắc, Việt Nam củng cố năng lực nội tại để giữ vững quyền tự quyết, chủ động lựa chọn cách thức hợp tác phù hợp với lợi ích quốc gia - dân tộc và tôn trọng lợi ích chính đáng của các đối tác.

Để bảo đảm tự chủ chiến lược, Việt Nam xác định dựa vào nội lực, nâng cao sức mạnh tự cường của đất nước, đặc biệt là năng lực, sức cạnh tranh của nền kinh tế.

"Chúng tôi tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp trong nước phát triển, đẩy mạnh khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, bảo vệ chủ quyền, an ninh quốc gia, an ninh năng lượng, an ninh lương thực, an ninh môi trường, an ninh con người...; đa dạng hóa các chuỗi cung ứng thiết yếu, nâng cao khả năng chống chịu trước những biến động bên ngoài", ông nói.

Đồng thời, chủ động hội nhập quốc tế, tận dụng hiệu quả 18 hiệp định thương mại tự do đã ký kết để mở rộng thị trường, đa dạng hóa đối tác và thu hút các nguồn lực về vốn, công nghệ, tri thức phục vụ phát triển.

CEO WEF Stephan Mergenthaler đặt câu hỏi Việt Nam mong muốn đóng vai trò gì, tầm nhìn đến 2035. Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết Việt Nam rất mong muốn thành một trung tâm công nghệ số mới nổi, năng lượng mới, năng lượng xanh và nông nghiệp xanh; đóng góp nhiều hơn vào tăng trưởng khu vực và thế giới.

"Việt Nam muốn trở thành một mắt xích quan trọng, đáng tin cậy trong các chuỗi cung ứng và giá trị khu vực, toàn cầu cũng như trong các cực tăng trưởng mới", ông nói. Theo ông, Việt Nam có 3 thế mạnh đặc trưng để hiện thực hóa các vai trò đó, bao gồm vị trí địa chiến lược, rất ổn định về chính trị, kinh tế vĩ mô và là điểm sáng về tăng trưởng tại khu vực và trên thế giới.

Việt Nam cũng đang chuyển sang giai đoạn phát triển mới với tầm nhìn chiến lược, mục tiêu lớn, quyết tâm cao, hành động quyết liệt đúng vào thời điểm kinh tế thế giới đang tái cấu trúc mạnh. Nền kinh tế có nền tảng nội lực đủ rộng để vừa tiếp nhận, vừa đóng góp cho các mạng lưới tăng trưởng mới.

"Sự kết hợp giữa con người, năng lực sản xuất, thị trường và nguồn lực tạo nền tảng quan trọng để Việt Nam không chỉ tiếp nhận đầu tư và công nghệ, mà ngày càng có khả năng tham gia tạo ra giá trị, công nghệ và các động lực tăng trưởng mới", Thủ tướng nêu.

Ông Stephan Mergenthaler nêu câu hỏi, trên tinh thần hợp tác trong kỷ nguyên mới, Việt Nam trông đợi gì và có cam kết gì đối với các đối tác quốc tế như WEF, các chính phủ và cộng đồng doanh nghiệp toàn cầu? Thủ tướng Lê Minh nhấn mạnh Việt Nam mong muốn các đối tác không chỉ đến với Việt Nam để tìm kiếm cơ hội, mà cùng chúng tôi hoạch định và cụ thể hoá những ý tưởng, giải pháp và động lực phát triển mới thành những dự án sản phẩm cụ thể; cùng chia sẻ trách nhiệm và kiên trì theo đuổi cho đến kết quả cuối cùng.

Với Chính phủ các nước, Việt Nam mong muốn cùng hợp tác nhằm củng cố môi trường hòa bình, ổn định và mở rộng các động lực phát triển mới, từ đó gắn kết tầm nhìn và lợi ích chiến lược dài hạn; Cùng xây dựng các khuôn khổ hợp tác cởi mở, công bằng, bền vững, nhất là về kết nối kinh tế, thương mại, đầu tư, hạ tầng, thúc đẩy hợp tác về khoa học - công nghệ; Cùng định hình những khuôn khổ và chuẩn mực hợp tác mới vì lợi ích của người dân và doanh nghiệp, để những thành quả của phát triển được chuyển hoá trực tiếp thành chất lượng sống ngày càng tốt hơn của mọi người dân.

Với cộng đồng doanh nghiệp, trong đó có các doanh nghiệp, các nhà đầu tư nước ngoài, Thủ tướng kêu gọi các doanh nghiệp không chỉ mang đến nguồn vốn, mà cùng chia sẻ công nghệ, tri thức, kinh nghiệm quản trị, đào tạo nguồn nhân lực, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nhất là trong các ngành công nghiệp trọng điểm; Các tập đoàn quốc tế hỗ trợ Việt Nam nâng cao năng suất, phát triển hệ sinh thái công nghiệp, tăng cường liên kết và hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị toàn cầu; Đề cao trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp, hoạt động sản xuất kinh doanh phải gắn với bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân để thành công của mỗi doanh nghiệp song hành với sự phát triển bền vững của Việt Nam.

Đối với WEF, Việt Nam đánh giá cao vai trò kết nối hợp tác và tiên phong thúc đẩy các sáng kiến toàn cầu của Diễn đàn. Đề nghị WEF tiếp tục tích cực hỗ trợ Chính phủ và doanh nghiệp Việt Nam trong quá trình chuyển đổi mô hình phát triển. Việt Nam sẵn sàng trở thành Đối tác chiến lược của WEF tại khu vực để cùng thúc đẩy những ý tưởng, sáng kiến mới; triển khai những mô hình, cách làm sáng tạo; đem lại lợi ích không chỉ cho Việt Nam mà cả khu vực và toàn cầu.

Gửi gắm thông điệp tới cộng đồng quốc tế, các đối tác và doanh nghiệp tại Diễn đàn Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết ông muốn chia sẻ rất nhiều, nhưng do khuôn khổ thời gian có hạn, thông điệp của ông nêu rõ, Việt Nam không chỉ là điểm đến đầu tư, mà còn là đối tác phát triển lâu dài; không chỉ mong muốn tiếp nhận vốn, công nghệ mà còn mong muốn cùng các đối tác hợp tác để cùng phát triển, kiến tạo tương lai chung vì hòa bình, ổn định, thịnh vượng và bền vững.

Với tinh thần chuyển từ "đầu tư tại Việt Nam" sang "đầu tư cùng Việt Nam", Thủ tướng mong muốn các doanh nghiệp, nhà đầu tư quốc tế tăng cường liên kết với doanh nghiệp trong nước, các viện nghiên cứu và trường đại học của Việt Nam; cùng phát triển công nghệ, nguồn nhân lực và mạng lưới nhà cung ứng. Sự lớn mạnh của doanh nghiệp Việt Nam sẽ tạo thêm những đối tác có năng lực, góp phần nâng cao hiệu quả, khả năng thích ứng và sức cạnh tranh của mạng lưới sản xuất, kinh doanh mà chúng ta cùng tham gia. Đó cũng là lợi ích của các nhà đầu tư nước ngoài.

Về phần mình, Chính phủ Việt Nam khẳng định sẽ tiếp tục kiên định mục tiêu tăng trưởng nhanh, tăng trưởng cao trên nền tảng giữ vững ổn định vĩ mô, hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng thực thi pháp luật, phát triển hạ tầng và nguồn nhân lực; bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp, nhà đầu tư. Thủ tướng cho biết sẽ duy trì đối thoại, lắng nghe và phối hợp xử lý kịp thời những kiến nghị, giải quyết những khó khăn, vướng mắc, các tồn tại theo thẩm quyền. Các cam kết của Chính phủ sẽ tiếp tục được triển khai mạnh mẽ thời gian tới.

"Việt Nam mong muốn thành công của quý vị song hành với sự phát triển của đất nước chúng tôi. Chúng ta hãy cùng hợp tác chặt chẽ để đầu tư cho công nghệ, cho con người và cho tương lai; cùng tạo dựng những quan hệ hợp tác bền vững, mang lại hiệu quả, kết quả trên thực tế, cùng có lợi và có trách nhiệm với cộng đồng
 - Thủ tướng chia sẻ.