Tiểu thuyết đầu tay của nhà thơ Hữu Thỉnh tri ân thế hệ người lính chiến tranh

Ngày 1/7, tại Nhà xuất bản Quân đội nhân dân (Hà Nội), nhà thơ Hữu Thỉnh, nguyên Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam, nguyên Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam, đã ra mắt độc giả tiểu thuyết đầu tay mang tên Thép dưới cỏ. Tác phẩm lấy cảm hứng từ trận đánh Tà Mây - Làng Vây năm 1968 - trận hiệp đồng binh chủng đầu tiên của bộ đội Tăng thiết giáp trong kháng chiến chống Mỹ.

Buổi ra mắt sách có sự tham dự của nhiều nhà văn, nhà thơ, nhà nghiên cứu, đại diện Binh chủng Tăng thiết giáp cùng đông đảo độc giả yêu văn học.

Theo nhà thơ Hữu Thỉnh, Thép dưới cỏ là tác phẩm ông dành nhiều tâm huyết để tri ân những đồng đội đã chiến đấu, hy sinh trong Binh chủng Tăng thiết giáp cũng như những người lính đã góp phần làm nên các chiến công của dân tộc

Ông cho biết, ngay sau khi chiến dịch Tà Mây - Làng Vây kết thúc năm 1968, ông cùng một số tác giả từng được giao viết về sự kiện này. Tuy nhiên, bản thảo khi đó chưa có điều kiện hoàn thiện và xuất bản. Gần 60 năm sau, khi không còn lưu giữ bất kỳ trang bản thảo nào, ông quyết định bắt đầu lại từ đầu.

Có thể khẳng định, Thép dưới cỏ của Hữu Thỉnh viết về Làng Vây, nhưng đó là Làng Vây của văn học, chứ không phải bản sao của lịch sử.

“Tôi đã dốc vào đây tất cả tình cảm của tôi sau 13 năm sống và phục vụ trong Binh chủng Tăng - Thiết giáp, và xem đây là cách để trả món nợ lớn đối với cái nôi đã nuôi dưỡng tôi trưởng thành”, nhà thơ Hữu Thỉnh chia sẻ.

Cuốn tiểu thuyết gồm 17 chương, tái hiện sinh động một giai đoạn lịch sử hào hùng của dân tộc qua những tình huống giàu kịch tính, khắc họa đậm nét bản lĩnh, trí tuệ và tinh thần quả cảm của người lính, cùng tình đồng đội, tình quân dân và vẻ đẹp của con người trong chiến tranh. Phần kết của tác phẩm mở rộng mạch tự sự sang những năm tháng sau chiến tranh, tạo chiều sâu cho số phận nhân vật, khơi gợi những suy ngẫm về ký ức, sự hy sinh, giá trị của hòa bình và sức sống bền bỉ của con người.

Phát biểu tại lễ ra mắt sách, Đại tá Nguyễn Văn Sáu, Phó Giám đốc, Phó Tổng Biên tập Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, nhận định Thép dưới cỏ là một thử nghiệm sáng tạo đáng chú ý của nhà thơ Hữu Thỉnh sau thành công ở thể loại thơ và trường ca.

Theo ông, tác giả không bị giới hạn bởi diễn biến của trận đánh hay góc nhìn của một nhân vật mà mở rộng không gian nghệ thuật, đi sâu khai thác tâm lý, tính cách và ứng xử của các nhân vật ở cả hai phía chiến tuyến, qua đó tạo nên chiều sâu nhân văn cho tác phẩm.

Đánh giá về cuốn sách, nhà thơ Nguyễn Việt Chiến cho rằng Thép dưới cỏ không đơn thuần là tiểu thuyết chiến tranh kể lại một trận đánh mà là sự tôn vinh hình tượng người lính trong chiến tranh hiện đại. Các nhân vật được xây dựng với đời sống, tâm tư và trách nhiệm cụ thể, vừa dũng cảm trên chiến trường, vừa giàu tình cảm và trí tuệ.

Trong khi đó, nhà văn Lê Thành Nghị nhận định tác phẩm phản ánh chân thực truyền thống vẻ vang của Binh chủng Tăng thiết giáp, đồng thời làm nổi bật nghệ thuật tác chiến hiệp đồng giữa xe tăng, công binh, pháo binh, bộ binh và lực lượng dân công địa phương.

Theo ông, giá trị nổi bật của Thép dưới cỏ là đưa lịch sử đến gần số phận con người. Những người lính hiện lên không chỉ với chiến công mà còn với gia đình, tình yêu, ước mơ và khát vọng sống, tạo nên sức sống lâu bền cho tác phẩm.

Nhà thơ Hữu Thỉnh sinh năm 1942 tại Vĩnh Phúc, từng tốt nghiệp trường Viết văn Nguyễn Du khóa đầu. Ông tham gia Ban chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam từ khóa thứ ba đến khóa thứ tám, giữ chức Chủ tịch Hội bốn nhiệm kỳ liên tiếp, từ năm 2000 đến 2020. Ông cũng là Đại biểu Quốc hội khóa 10 và 11. Ngoài ra, nhà thơ từng là Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam.

Ông viết thơ, truyện ký, tiểu luận phê bình nhưng thành công nhất ở mảng thơ, với gần 20 tập. Tác phẩm nổi tiếng nhất của ông là Sang thu, từng được đưa vào giảng dạy trong chương trình ngữ văn phổ thông. Với trường ca, ông từng sáng tác Đường tới thành phố (1979), Trường ca biển (1994), Sức bền của đất (2004), Trăng Tân Trào (2016), Giao hưởng Điện Biên (2024).