Sở Công Thương Hà Nội: Tìm giải pháp tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy xuất khẩu trong tình hình mới

Chia sẻ tại hội nghị tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy xuất khẩu trong tình hình mới do Sở Công Thương Hà Nội phối hợp với Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) tổ chức  mới đây, ông Nguyễn Văn Hùng, Giám đốc Công ty CP Prosi Thăng Long, cho biết doanh nghiệp hiện xuất khẩu khoảng 90% sản lượng sang hơn 90 quốc gia.

Bên cạnh các thị trường truyền thống như EU, Mỹ, Trung Quốc, doanh nghiệp đang tập trung 60–70% sản lượng vào khu vực Trung Đông và Nam Á. Đây là những thị trường có dân số lớn, nhu cầu tiêu dùng cao và ổn định. Tuy nhiên, theo ông Hùng, rủi ro giao dịch tại khu vực này rất đặc thù. Khi hàng hóa cập cảng, quyền kiểm soát thực tế gần như thuộc về bên mua, kể cả khi chưa hoàn tất thanh toán. Nếu xảy ra tranh chấp hoặc đối tác không nhận hàng, doanh nghiệp gần như không thể chuyển nhượng lô hàng cho bên khác nếu không có sự đồng ý của đối tác ban đầu.

Điều này khiến doanh nghiệp đối mặt với chi phí phát sinh lớn, đặc biệt là chi phí lưu kho, lưu bãi có thể lên tới hàng trăm USD mỗi ngày. Trong nhiều trường hợp, doanh nghiệp phải cử nhân sự sang tận nơi xử lý, kéo theo chi phí và thời gian đáng kể.

Từ thực tế đó, doanh nghiệp kiến nghị tăng cường vai trò hỗ trợ của các thương vụ, cơ quan đại diện ngoại giao tại nước ngoài; đồng thời thiết lập “đường dây nóng” để hỗ trợ kịp thời khi phát sinh tranh chấp, đặc biệt tại các thị trường trọng điểm như Ấn Độ, UAE.

Theo bà Đinh Quỳnh Trang, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Hà Nội, tăng trưởng xuất khẩu của Hà Nội đang có dấu hiệu chững lại, trong đó doanh nghiệp nhỏ và vừa chịu tác động rõ nét nhất.

Các khó khăn chính được chỉ ra gồm: Thị trường biến động nhanh, đơn hàng nhỏ hơn nhưng yêu cầu cao hơn; chi phí đầu vào, logistics, lãi vay, tỷ giá và tuân thủ ở mức cao; rào cản kỹ thuật, tiêu chuẩn xanh, truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe...Đáng chú ý, nhiều doanh nghiệp vẫn chủ yếu xuất khẩu thô hoặc gia công (OEM), giá trị gia tăng thấp. Trong khi đó, doanh nghiệp FDI đang chiếm khoảng 70% kim ngạch xuất khẩu nhờ lợi thế về vốn, công nghệ và thị trường.

Từ những khó khăn trên, bà Đinh Quỳnh Trang đề xuất 7 nhóm kiến nghị trọng tâm gồm: Cần tổ chức hoạt động xúc tiến thương mại theo hướng chuyên sâu, theo từng ngành hàng, nhóm thị trường và phân khúc sản phẩm; đẩy mạnh hỗ trợ doanh nghiệp tham gia các triển lãm trong nước và quốc tế, tiến tới xây dựng gian hàng chung mang thương hiệu Hà Nội; cần có các chính sách hỗ trợ tài chính thiết thực cho doanh nghiệp xuất khẩu; tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, đặc biệt là đẩy nhanh công tác hoàn thuế xuất khẩu; hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi xanh và nâng cao năng lực tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế; tăng cường quảng bá thương hiệu hàng hóa Hà Nội; nâng cao hiệu quả hoạt động xúc tiến thương mại theo hướng thực chất, lấy kết quả làm thước đo.

Trong 3 tháng đầu năm 2026, hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam diễn ra trong bối cảnh có dấu hiệu giảm so với cùng kỳ năm trước, song tổng thể vẫn ghi nhận kết quả tích cực. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt khoảng 246 tỷ USD; trong đó, kim ngạch xuất khẩu đạt 249 tỷ USD.

Tại Hà Nội, hoạt động xuất nhập khẩu tiếp tục tăng trưởng. Tuy nhiên, cán cân thương mại đang đối mặt với áp lực lớn khi mức nhập siêu sau 3 tháng đã lên tới khoảng 8 tỷ USD, cao hơn đáng kể so với giai đoạn trước.

Trong bối cảnh các doanh nghiệp xuất khẩu đang chịu áp lực lớn từ thị trường quốc tế, nhằm hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam nói chung và Hà Nội nói riêng vươn ra thị trường toàn cầu, ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), thông tin, Bộ đã trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án hỗ trợ doanh nghiệp tham gia trực tiếp vào mạng lưới phân phối nước ngoài (Đề án “Go Global”). Đề án hướng tới nâng cao năng lực tiếp cận thị trường quốc tế cho doanh nghiệp Việt Nam, không chỉ dừng ở xuất khẩu hàng hóa mà còn thúc đẩy sự hiện diện lâu dài và đầu tư trực tiếp tại thị trường nước ngoài.

Cũng theo ông Trần Thanh Hải, trong bối cảnh hiện nay, yếu tố then chốt quyết định hiệu quả xuất khẩu vẫn là năng lực của doanh nghiệp. Doanh nghiệp cần chủ động nâng cao khả năng thích ứng với biến động thị trường, xây dựng chiến lược đa dạng hóa thị trường và đối tác, đồng thời đầu tư bài bản vào nguồn nhân lực để đáp ứng yêu cầu cạnh tranh quốc tế.

Bên cạnh đó, việc tuân thủ quy định về xuất xứ hàng hóa là yêu cầu đặc biệt quan trọng. Gian lận xuất xứ đang trở thành vấn đề đáng lo ngại, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến uy tín hàng hóa và ngành xuất khẩu của Việt Nam.

Về phía Bộ Công Thương, trọng tâm hỗ trợ doanh nghiệp sẽ là mở rộng thị trường thông qua đàm phán và tận dụng các hiệp định thương mại tự do; đổi mới hoạt động xúc tiến thương mại; thúc đẩy thương mại điện tử; hỗ trợ doanh nghiệp tuân thủ quy định quốc tế; tăng cường cung cấp thông tin thị trường, giúp doanh nghiệp nắm bắt tốt hơn các quy định, tập quán và cơ hội kinh doanh trên thị trường toàn cầu.

Bên cạnh đó, sẽ tăng cường hơn nữa các hoạt động xúc tiến thương mại theo hướng thực chất, chuyên sâu, bám ngành hàng, bám thị trường, bám nhu cầu thực của doanh nghiệp. Đồng thời, đẩy mạnh hỗ trợ doanh nghiệp trong chuyển đổi số, thương mại điện tử xuyên biên giới, truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn chất lượng, tiêu chuẩn môi trường, phát triển thương hiệu và thích ứng với các yêu cầu mới của thị trường quốc tế.

Sở Công Thương sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành liên quan, các hiệp hội ngành hàng, các doanh nghiệp logistics và các tổ chức hỗ trợ thương mại để hỗ trợ doanh nghiệp Hà Nội tốt hơn trong việc tận dụng FTA, giảm chi phí giao dịch, rút ngắn thời gian xử lý thủ tục, cảnh báo sớm rủi ro và mở rộng thị trường xuất khẩu.