Nhiều vi phạm trong quản lý tài chính, đào tạo tại Đại học Quốc gia Hà Nội

Thu học phí vượt quy định, sử dụng sai quỹ học bổng

Thanh tra Chính phủ vừa ban hành Thông báo số 32/TB-TTCP về kết luận thanh tra trách nhiệm của Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN) trong việc thực hiện cơ chế tự chủ giai đoạn 2021-2024. Kết quả thanh tra cho thấy, bên cạnh những mặt đã triển khai, công tác quản lý về chuyên môn, tài chính, ngân sách và tài sản công tại ĐHQGHN cùng một số đơn vị thành viên, trực thuộc còn tồn tại nhiều hạn chế, vi phạm.

Trong lĩnh vực đào tạo, một số trường thu học phí chưa đúng quy định. Cụ thể, Trường Quản trị và Kinh doanh ban hành mức thu năm học 2023-2024 đối với 8 chương trình chưa đạt kiểm định chất lượng, chưa có định mức kinh tế - kỹ thuật. Mức thu được áp dụng từ 6-7 triệu đồng/tháng đối với hệ cử nhân, 6,75-7,5 triệu đồng/tháng đối với thạc sĩ và 11 triệu đồng/tháng đối với tiến sĩ, cao hơn mức quy định.

Tương tự, Trường Đại học Giáo dục thu 470.000 đồng/tín chỉ đối với các ngành đào tạo giáo viên, trong khi mức quy định chỉ từ 303.000 đến 427.200 đồng/tín chỉ. Thanh tra Chính phủ xác định những hành vi này là vi phạm hành chính.

Đáng chú ý, việc trích lập quỹ học bổng khuyến khích học tập tại các trường cũng chưa bảo đảm quy định.

Trong giai đoạn 2021-2024, 8 trường được kiểm tra phải trích lập hơn 332,27 tỷ đồng, tương đương 8% học phí thu được. Nhưng số tiền thực tế được trích lập chỉ hơn 237,9 tỷ đồng, đạt 5,73%, còn thiếu 2,27%.

Không chỉ thiếu trích lập, 3 trường còn sử dụng quỹ học bổng sai mục đích. Trong đó, Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật sử dụng sai hơn 1,57 tỷ đồng; Trường Quản trị và Kinh doanh hơn 742 triệu đồng; Trường Đại học Công nghệ hơn 596 triệu đồng.

Trong quản lý tài chính, Thanh tra Chính phủ xác định Đại học Quốc gia Hà Nội chưa tổ chức kế toán riêng, chưa lập báo cáo tài chính hằng năm đối với nguồn kinh phí trích chuyển. Ban Kế hoạch - Tài chính cũng chưa thực hiện đầy đủ việc thanh quyết toán, đối chiếu và kiểm tra theo quy định.

Giai đoạn 2021-2024, ĐHQGHN cấp hơn 138,36 tỷ đồng từ nguồn kinh phí này cho 66 khoản chi. Tuy nhiên, trong đó có các khoản chi sai, như đầu tư xây dựng một số công trình, hạng mục trái phép; chi trùng cho những nhiệm vụ thường xuyên đã được ngân sách nhà nước cấp kinh phí. Ngoài ra, hơn 18,24 tỷ đồng còn dư tại các đơn vị chưa được kiểm tra, quyết toán và thu hồi.

Một vấn đề khác được cơ quan thanh tra chỉ ra là việc xác định mức độ tự chủ tài chính chưa đúng quy định, dẫn đến kinh phí hỗ trợ chi thường xuyên từ ngân sách nhà nước được giao cao hơn mức tạm tính hơn 215,67 tỷ đồng.

ĐHQGHN cũng cấp, quyết toán 6 tỷ đồng kinh phí chi thường xuyên cho Trường THPT Khoa học Giáo dục thuê cơ sở vật chất, dù đơn vị này tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư.

Đối với hoạt động khoa học và công nghệ, Thanh tra Chính phủ phát hiện vi phạm tại 2 đề tài nghiên cứu cấp quốc gia, có tổng kinh phí 1 tỷ đồng từ ngân sách nhà nước.

Cụ thể, đề tài “Báo cáo thường niên kinh tế Việt Nam 2021 - Xác định lại vị thế cạnh tranh của Việt Nam trong bối cảnh biến động toàn cầu”, mã số QG.21.46, có kinh phí 500 triệu đồng, thực hiện từ tháng 5/2021 đến tháng 5/2023.

Cơ quan thanh tra xác định hồ sơ thuê khoán thực hiện 2 chuyên đề của đề tài không phản ánh đúng và đầy đủ các tác giả tham gia. Hồ sơ chỉ thể hiện duy nhất một tác giả cho mỗi chuyên đề, trong khi một phần nội dung có sự trùng lặp với chương 1 và chương 2 của ấn phẩm “Báo cáo thường niên kinh tế Việt Nam 2021 - Định vị lại Việt Nam trong bối cảnh biến động toàn cầu”, có 22 tác giả, xuất bản ngày 5/4/2022.

Chủ nhiệm đề tài thừa nhận nội dung trùng lặp, đồng thời cho biết có những nội dung tương đồng do nhóm tác giả thực hiện nhưng hợp đồng thuê khoán chỉ ký với đại diện.

Với đề tài “Báo cáo thường niên kinh tế Việt Nam năm 2020 - Chính sách tài khóa phục vụ phát triển bền vững”, mã số QG.20.49, kinh phí 500 triệu đồng, Thanh tra Chính phủ cũng phát hiện tình trạng tương tự. Hồ sơ thuê khoán 2 chuyên đề không phản ánh đầy đủ các tác giả thực hiện và có nội dung trùng với chương 1, chương 2 của ấn phẩm “Báo cáo thường niên kinh tế Việt Nam 2020 - Củng cố điểm tựa tài khóa cho phát triển”, xuất bản ngày 13/12/2021.

Theo kết luận thanh tra, những vi phạm này dẫn đến ngân sách nhà nước đã thanh toán, quyết toán hơn 111 triệu đồng đối với đề tài năm 2021 và hơn 92 triệu đồng đối với đề tài năm 2020.

Ngày 9/9/2026, chủ nhiệm hai đề tài đã nộp lại toàn bộ số tiền theo kết luận thanh tra.

Nhiều vi phạm trong quản lý tài sản công, đầu tư xây dựng

Bên cạnh những tồn tại về tài chính, công tác quản lý và sử dụng tài sản công tại Đại học Quốc gia Hà Nội và các đơn vị trực thuộc cũng được xác định có nhiều vi phạm.

Cụ thể, Trường Quản trị và Kinh doanh (tháng 4 và tháng 6/2022) và Trường Đại học Giáo dục (tháng 4/2023) mua sắm ô tô có giá cao hơn mức tối đa quy định.

Văn phòng ĐHQGHN, Trường Quản trị và Kinh doanh và Trường Đại học Ngoại ngữ cũng cho thuê, liên doanh, liên kết tài sản công khi chưa có đề án được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Đặc biệt, Trường Quản trị và Kinh doanh từng sử dụng tài sản công để liên doanh, liên kết với Công ty TNHH Đầu tư Phát triển Việt Liên Hoa. Mặc dù hoạt động này đã chấm dứt từ tháng 10/2022, doanh nghiệp vẫn chiếm dụng 100 m² mặt bằng tại thời điểm thanh tra. Cơ quan thanh tra yêu cầu nhà trường khẩn trương rà soát, báo cáo cấp có thẩm quyền để xử lý triệt để.

Trong lĩnh vực đầu tư xây dựng, tại Dự án đầu tư mua sắm trang thiết bị y tế - Dự án đầu tư xây dựng Tòa nhà trung tâm khoa khám bệnh và kỹ thuật nghiệp vụ - Bệnh viện Đại học Y Dược, ĐHQGHN đã thay đổi quy mô đầu tư nhưng không thực hiện thủ tục điều chỉnh chủ trương đầu tư trước khi phê duyệt dự án.

Việc phê duyệt tổng mức đầu tư tại bước chủ trương đầu tư và phê duyệt dự án cũng chưa đúng quy định, dẫn đến số vốn thực hiện được ngân sách nhà nước giao cao hơn mức tạm tính hơn 26,9 tỷ đồng.

Tại gói thầu xây dựng nhà D7 và D8 thuộc dự án ký túc xá Hòa Lạc, Ban Quản lý dự án phê duyệt đơn giá dự toán phát sinh chưa đúng quy định, khiến giá trị dự toán phát sinh cao hơn mức quy định tạm tính hơn 450 triệu đồng. Giá trị nghiệm thu, quyết toán A-B cũng có sai sót với số tiền tạm tính hơn 765 triệu đồng.

Ngoài ra, tại các gói thầu xây lắp, cải tạo, sửa chữa do 5 trường làm chủ đầu tư, ĐHQGHN phê duyệt báo cáo kinh tế - kỹ thuật khi chưa có báo cáo tổng hợp ý kiến thẩm định theo quy định. Trường Đại học Ngoại ngữ và Trường Đại học Công nghệ lập hồ sơ quyết toán vốn dự án hoàn thành trình ĐHQGHN phê duyệt chậm từ 5 đến 24 tháng.

Mở ngành sức khỏe trái thẩm quyền, tuyển sinh vượt chỉ tiêu

Không chỉ trong quản lý tài chính và tài sản, hoạt động đào tạo, tuyển sinh tại ĐHQGHN cũng được Thanh tra Chính phủ chỉ ra nhiều vi phạm.

Theo kết luận, Giám đốc ĐHQGHN ban hành quy định cho phép tự chủ mở ngành thuộc lĩnh vực sức khỏe là trái thẩm quyền. Theo quy định, thẩm quyền quyết định mở ngành đào tạo trong lĩnh vực này thuộc Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo.

ĐHQGHN đã ban hành 6 quyết định mở ngành đào tạo trình độ đại học thí điểm và đề nghị mở 3 ngành trình độ thạc sĩ thuộc lĩnh vực sức khỏe khi chưa đáp ứng điều kiện về đội ngũ giảng viên cơ hữu.

Một số ngành tại Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật cũng không duy trì đủ giảng viên có chuyên môn phù hợp.

Trong công tác tuyển sinh, có 6/8 trường được kiểm tra tuyển sinh vượt chỉ tiêu trình độ đại học do Bộ Giáo dục và Đào tạo giao hoặc vượt chỉ tiêu đại học, thạc sĩ do ĐHQGHN phê duyệt.

Ngoài ra, ĐHQGHN còn thành lập 3 trường trên cơ sở 3 khoa trực thuộc khi chưa đáp ứng điều kiện về số lượng ngành đào tạo và quy mô đào tạo.

Cơ quan thanh tra cũng phát hiện 8 trường được kiểm tra chậm thực hiện kê khai, nộp thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế giá trị gia tăng đối với một số khoản thu đào tạo, thu khác. Tính đến ngày 31/12/2024, tổng doanh thu tạm tính của các khoản này là hơn 1.783 tỷ đồng, cần tiếp tục rà soát và phối hợp với cơ quan thuế xử lý theo quy định.

Từ những vi phạm được phát hiện, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo ĐHQGHN, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Tài chính, Bộ Xây dựng, Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các cơ quan liên quan tổ chức thực hiện đầy đủ kết luận thanh tra; xử lý vi phạm, khắc phục hậu quả, thu hồi tiền, tài sản và chấn chỉnh công tác quản lý.

ĐHQGHN được yêu cầu xây dựng kế hoạch thực hiện kết luận, rà soát điều kiện thành lập các trường, ngành và chương trình đào tạo; chấn chỉnh công tác quản lý tài chính, tài sản, ngân sách, đồng thời xử lý trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan.

Trong quá trình thanh tra, ĐHQGHN đã ban hành quy định mới về quản lý chương trình, nhiệm vụ khoa học và công nghệ; thực hiện hạch toán, lập báo cáo tài chính riêng đối với nguồn kinh phí trích chuyển từ tháng 5/2026. Đến ngày 31/7/2026, các đơn vị đã thu hồi, nộp về ĐHQGHN hơn 8,13 tỷ đồng khoản chi trùng.

Thanh tra Chính phủ yêu cầu trong 60 ngày kể từ ngày công khai kết luận thanh tra, ĐHQGHN phải báo cáo kết quả thực hiện, kèm chứng từ nộp tiền, quyết định xử lý trách nhiệm và tài liệu chứng minh việc khắc phục.

Trường hợp phát hiện hành vi có dấu hiệu tội phạm, gây thiệt hại tiền, tài sản của Nhà nước, ĐHQGHN phải kịp thời chuyển hồ sơ đến cơ quan điều tra có thẩm quyền để xử lý theo quy định.