WFIS 2026: Yêu cầu ngày càng cao về quản trị và an toàn hệ thống tài chính số

Trong hai ngày 19 - 20/5, tại Hà Nội, Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA) phối hợp Công ty TradePass (Ấn Độ) tổ chức Diễn đàn “Đổi mới Tài chính thế giới 2026 (WFIS 2026)” .

Phát biểu khai mạc diễn đàn vào sáng ngày 19/5, TS. Đào Minh Tú - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký VNBA cho biết, trong bối cảnh ngành tài chính – ngân hàng đang bước vào giai đoạn chuyển đổi sâu rộng, điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở tốc độ phát triển của công nghệ, mà sâu xa hơn là việc công nghệ đang làm thay đổi căn bản cách thức các tổ chức tài chính vận hành, kết nối và tạo ra giá trị cho khách hàng.

Nếu trước đây ngân hàng chủ yếu cung cấp dịch vụ theo mô hình truyền thống, thì hiện nay đang từng bước chuyển dịch sang mô hình hệ sinh thái số thông minh, dữ liệu trở thành tài sản chiến lược, trải nghiệm khách hàng trở thành trung tâm của mọi quyết định phát triển.

“Đây chính là cơ hội rất lớn để các ngân hàng Việt Nam đẩy nhanh quá trình hiện đại hóa, mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính, nâng cao hiệu quả vận hành, tối ưu chi phí và từng bước khẳng định vị thế trong chuỗi giá trị tài chính số của khu vực”, TS. Đào Minh Tú khẳng định.

Theo Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN), hiện nay trên 95% tổ chức tín dụng đã và đang triển khai chiến lược chuyển đổi số, trong khi gần 80% giao dịch tài chính tại Việt Nam đã được thực hiện qua kênh số. Điều đó cho thấy ngành tài chính – ngân hàng đang từng bước chuyển từ mô hình “số hóa dịch vụ” sang mô hình ngân hàng thông minh, vận hành dựa trên dữ liệu và kết nối số toàn diện.

Ông Lê Anh Dũng - Phó Vụ trưởng Vụ Thanh toán, NHNN nhận định, trí tuệ nhân tạo (AI), blockchain, stablecoin hay CBDC đều mở ra những cơ hội rất lớn cho ngành Ngân hàng. AI có thể giúp tự động hóa quy trình tín dụng, nâng cao khả năng quản trị rủi ro và cá nhân hóa trải nghiệm khách hàng. Blockchain và tokenization có thể làm thay đổi cách thức thanh toán xuyên biên giới, giúp giảm chi phí và thời gian giao dịch.

Tuy nhiên, đi cùng với đó là hàng loạt thách thức mới như deepfake, gian lận tài chính thế hệ mới, phụ thuộc công nghệ và khoảng trống pháp lý. Theo Báo cáo Rủi ro An ninh mạng khu vực Châu Á – Thái Bình Dương của Visa vào tháng 4/2026, các cuộc tấn công ứng dụng AI đang gia tăng nhanh cả về quy mô và mức độ tinh vi, trong khi hệ sinh thái tài chính số ngày càng mở rộng lại khiến tình hình rủi ro trở nên phức tạp hơn.

Theo Báo cáo Triển vọng An ninh mạng Toàn cầu năm 2026 của Diễn đàn Kinh tế Thế giới, 65% các tổ chức lớn hiện coi các lỗ hổng của bên thứ ba và chuỗi cung ứng là thách thức hàng đầu về khả năng phục hồi an ninh mạng của họ.

Tại diễn đàn, các chuyên gia cho rằng, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo đang mở ra nhiều cơ hội phát triển to lớn cho ngành tài chính – ngân hàng, đồng thời cũng đặt ra yêu cầu ngày càng cao về quản trị, an toàn hệ thống và khả năng chống chịu trong môi trường số. Vì vậy, việc tăng cường hợp tác, chia sẻ kinh nghiệm và thúc đẩy kết nối giữa các tổ chức tài chính với cộng đồng công nghệ sẽ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển bền vững của toàn ngành.

Theo ông Lê Anh Dũng - Phó Vụ trưởng Vụ Thanh toán, NHNN hiện đang chủ động xây dựng hành lang pháp lý cho chuyển đổi số. Hàng loạt nghị quyết, luật và chiến lược mới được ban hành cho thấy quyết tâm lớn của Nhà nước trong việc thúc đẩy kinh tế số.

Việc đầu tư phát triển hạ tầng thanh toán và dữ liệu quốc gia cũng là yếu tố mang tính nền tảng. Việt Nam hiện đã có hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng, mạng lưới QR quốc gia, cơ sở dữ liệu dân cư và định danh điện tử với quy mô lớn.

Việc kết nối thanh toán xuyên biên giới với các nước ASEAN và châu Á cho thấy Việt Nam đang từng bước hội nhập sâu hơn vào mạng lưới thanh toán khu vực. Đây sẽ là điều kiện quan trọng để thúc đẩy thương mại điện tử, du lịch, đầu tư và dòng chảy tài chính quốc tế trong tương lai.