Niềm tin thị trường và các kịch bản cho cổ phiếu PNJ khi vốn hóa mất hơn 4.000 tỷ đồng

Hai phiên giảm sàn liên tiếp, hơn 4.000 tỷ đồng vốn hóa bị "thổi bay" chỉ trong thời gian ngắn và áp lực bán chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Biến cố liên quan đến nguyên Giám đốc PNJ-Lab không chỉ tạo ra cú sốc đối với cổ phiếu PNJ mà còn đặt doanh nghiệp bán lẻ trang sức trước phép thử lớn nhất trong nhiều năm qua: Bảo vệ niềm tin của thị trường và khách hàng.

Chỉ trong hai phiên giao dịch liên tiếp, cổ phiếu PNJ của Công ty Cổ phần Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận đã trở thành tâm điểm của thị trường chứng khoán.

Trong phiên sáng 6/7, mã PNJ tiếp tục giảm hết biên độ xuống 54.600 đồng/cổ phiếu, đánh dấu phiên giảm sàn thứ hai liên tiếp sau khi xuất hiện thông tin liên quan đến ông Đặng Ngọc Thảo - nguyên Giám đốc Công ty TNHH MTV Giám định PNJ (PNJ-Lab).

Đến khoảng 10h30, cổ phiếu rơi vào trạng thái "trắng bên mua", với lượng dư bán giá sàn lên tới hơn 13,5 triệu cổ phiếu trong khi khối lượng khớp lệnh chỉ đạt hơn 300.000 đơn vị. Diễn biến này khiến vốn hóa thị trường của PNJ giảm xuống còn khoảng 28.000 tỷ đồng, tương đương mất hơn 4.000 tỷ đồng chỉ sau hai phiên.

Nếu so với vùng đỉnh thiết lập hồi tháng 1/2026, thị giá PNJ hiện đã giảm hơn 35%, lùi về mức thấp nhất trong khoảng một năm trở lại đây.

Nguồn cơn của đợt bán tháo đến từ vụ án buôn lậu kim cương xuyên quốc gia đang được Công an tỉnh Thanh Hóa điều tra.

Theo kết quả điều tra ban đầu, đường dây này đã đưa hơn 28.000 viên kim cương nhập lậu vào Việt Nam tiêu thụ, với doanh thu ước tính khoảng 280 tỷ đồng. Cơ quan điều tra đã khởi tố 22 bị can và thu giữ hơn 1.100 viên kim cương.

Trong số các bị can có ông Đặng Ngọc Thảo, nguyên Giám đốc PNJ-Lab. Cơ quan điều tra xác định ông Thảo đã cùng các đối tượng liên quan mua kim cương nhập lậu, sau đó sử dụng chuyên môn để mài bỏ mã GIA trên viên kim cương, thay bằng mã của PNJ-Lab và cấp giấy chứng nhận kiểm định mới nhằm hợp thức hóa sản phẩm trước khi bán ra thị trường.

Khác với nhiều vụ việc liên quan đến cá nhân lãnh đạo doanh nghiệp, lần này, người bị khởi tố từng đứng đầu đơn vị kiểm định thuộc hệ sinh thái PNJ. Trong ngành kinh doanh trang sức, đặc biệt là kim cương, giấy chứng nhận kiểm định chính là "tấm hộ chiếu" khẳng định nguồn gốc, chất lượng và giá trị của sản phẩm.

Bởi vậy, dù PNJ nhiều lần khẳng định đây là trách nhiệm pháp lý của cá nhân ông Đặng Ngọc Thảo, thị trường vẫn đặt câu hỏi về hiệu quả của hệ thống kiểm soát nội bộ và quy trình quản trị rủi ro của doanh nghiệp. Nói cách khác, điều nhà đầu tư đang phản ứng không chỉ là vụ án, mà là nguy cơ ảnh hưởng đến tài sản quý giá nhất của PNJ: niềm tin thương hiệu.

Ngay sau khi vụ việc được công bố, PNJ phát đi thông cáo khẳng định tôn trọng quá trình điều tra và sẽ phối hợp đầy đủ với cơ quan chức năng.

Đêm 3/7, Chủ tịch HĐQT Cao Thị Ngọc Dung tiếp tục gửi tâm thư tới cổ đông, nhà đầu tư và các chuyên viên phân tích. Trong thư, bà Dung gửi lời xin lỗi vì những tác động mà vụ việc gây ra đối với khách hàng, cổ đông và các bên liên quan.

Theo người đứng đầu PNJ, doanh nghiệp đã kích hoạt quy trình ứng phó khủng hoảng ngay khi ghi nhận thông tin, đồng thời lựa chọn cách tiếp cận minh bạch, nhất quán và tuân thủ pháp luật.

Bà Dung khẳng định hoạt động của PNJ vẫn được duy trì ổn định, công ty giữ nguyên mục tiêu doanh thu và lợi nhuận năm 2026 đã được Đại hội đồng cổ đông thông qua.

PNJ cũng nhấn mạnh toàn bộ kim cương doanh nghiệp đang phân phối đều được kiểm định theo quy trình đạt tiêu chuẩn ISO, đối soát với tiêu chuẩn của Viện Đá quý Mỹ (GIA) và có đầy đủ hồ sơ lưu trữ để truy xuất khi cần thiết. Doanh nghiệp đồng thời khẳng định các chính sách bán hàng, bảo hành, thu đổi, hậu mãi và quyền lợi khách hàng vẫn được thực hiện bình thường.

Theo các chuyên gia, phản ứng mạnh của cổ phiếu PNJ hiện nay chủ yếu xuất phát từ yếu tố tâm lý. Ông Huỳnh Anh Huy, Giám đốc phân tích ngành của Chứng khoán Kafi, cho rằng nhà đầu tư cần bình tĩnh đánh giá liệu vụ việc có thực sự ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh và triển vọng dài hạn của PNJ hay không.

Theo ông, đây trước mắt vẫn là vấn đề pháp lý của cá nhân tại PNJ-Lab và chưa đủ cơ sở để kết luận sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động kinh doanh cốt lõi của doanh nghiệp.

Trong khi đó, ông Nguyễn Thành Trung, CEO FinSuccess, cho rằng PNJ vẫn duy trì nền tảng tài chính khá vững chắc với khoảng 4.500 tỷ đồng tiền mặt và đầu tư ngắn hạn tính đến cuối quý I/2026, cùng mạng lưới khoảng 400 cửa hàng trên toàn quốc. Vì vậy, thanh khoản ngắn hạn của doanh nghiệp vẫn được đảm bảo.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng cho rằng yếu tố cần theo dõi không nằm ở báo cáo tài chính, mà ở diễn biến điều tra trong thời gian tới.

Theo đánh giá của Chứng khoán Rồng Việt (VDSC), nếu phạm vi điều tra được mở rộng, PNJ có thể đối mặt với rủi ro về quản trị doanh nghiệp cũng như ảnh hưởng đến uy tín thương hiệu.

Trong khi đó, Chứng khoán Vietcap nhận định tác động ngắn hạn đến hoạt động kinh doanh của PNJ ở mức hạn chế.

Yuanta Việt Nam xây dựng ba kịch bản cho cổ phiếu PNJ. Ở kịch bản cơ sở, nếu vi phạm chỉ dừng ở hành vi cá nhân của ông Đặng Ngọc Thảo và doanh nghiệp nhanh chóng tái cấu trúc PNJ-Lab, cổ phiếu có thể giảm mạnh trong ngắn hạn nhưng sẽ phục hồi khi tâm lý ổn định trở lại.

Ở kịch bản tích cực hơn, nếu cơ quan điều tra xác định toàn bộ kim cương buôn lậu không đi vào hệ thống bán lẻ của PNJ và hồ sơ kiểm định của doanh nghiệp hoàn toàn độc lập với hành vi vi phạm, áp lực tâm lý sẽ nhanh chóng được giải tỏa.

Ngược lại, kịch bản xấu nhất, dù được đánh giá có xác suất thấp, là cơ quan điều tra phát hiện kim cương không rõ nguồn gốc đã đi vào chuỗi cung ứng hoặc xuất hiện sai sót tuân thủ trên diện rộng. Khi đó, không chỉ doanh thu mảng đá quý mà uy tín thương hiệu và định giá doanh nghiệp cũng có nguy cơ chịu ảnh hưởng.

Dưới góc độ thị trường, biến cố lần này cho thấy một thực tế rằng với những doanh nghiệp xây dựng giá trị dựa trên niềm tin, tổn thất lớn nhất nhiều khi không nằm ở con số doanh thu hay lợi nhuận, mà ở khả năng duy trì sự tín nhiệm của khách hàng và nhà đầu tư.

Trong ngành trang sức, mỗi giấy chứng nhận kiểm định không đơn thuần là một tài liệu kỹ thuật mà là lời cam kết về chất lượng và nguồn gốc của sản phẩm. Chính vì vậy, khi một mắt xích trong hệ thống kiểm định xảy ra sự cố, tác động sẽ lan rộng hơn nhiều so với phạm vi trách nhiệm của một cá nhân.

Lời xin lỗi của Chủ tịch PNJ cùng cam kết minh bạch và hợp tác với cơ quan chức năng được xem là bước đi cần thiết trong xử lý khủng hoảng. Tuy nhiên, để lấy lại niềm tin của thị trường và các nhà đầu tư, điều chờ đợi lúc này là kết luận cuối cùng của cơ quan điều tra, cùng với những thay đổi cụ thể trong hệ thống quản trị, kiểm soát nội bộ và quy trình kiểm định của PNJ.

Bởi sau hai phiên giảm sàn, phép thử lớn nhất đối với PNJ không còn là biến động của giá cổ phiếu, mà là khả năng bảo vệ và khôi phục niềm tin – tài sản vô hình nhưng có giá trị lớn nhất của một thương hiệu đã gây dựng suốt nhiều thập kỷ.