Trái phiếu doanh nghiệp: Lãi suất tăng, áp lực trả nợ dồn sang năm 2027

Phát hành trái phiếu giảm tốc, lãi suất tiếp tục tăng

Theo báo cáo thị trường trái phiếu doanh nghiệp quý III/2026 của S&I Ratings, đơn vị thuộc Công ty Chứng khoán SSI, thị trường ghi nhận 153 đợt phát hành thành công với tổng giá trị 179.400 tỷ đồng, giảm 26% so với quý II nhưng vẫn tăng 8% so với cùng kỳ năm trước.

Diễn biến này tương tự chu kỳ phát hành năm 2025, khi hoạt động huy động vốn qua trái phiếu tăng mạnh trong quý II rồi chậm lại vào quý III. Xét trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế và tín dụng năm nay, thị trường trái phiếu doanh nghiệp đang mở rộng với tốc độ tương đối chậm.

Lũy kế 9 tháng đầu năm, tổng giá trị trái phiếu doanh nghiệp phát hành mới đạt 464.100 tỷ đồng. Trong cùng kỳ, giá trị trái phiếu đáo hạn và mua lại trước hạn lần lượt đạt 132.800 tỷ đồng và 228.600 tỷ đồng. Sau khi tính đến hoạt động phát hành mới và đáo hạn, quy mô trái phiếu doanh nghiệp đang lưu hành tăng 7,1% so với cuối năm 2025, lên khoảng 1,54 triệu tỷ đồng.

Theo S&I Ratings, mức tăng trưởng này thấp hơn đáng kể so với tăng trưởng GDP 9,01% và tăng trưởng tín dụng 11,59% trong 9 tháng đầu năm 2026. Nhu cầu tín dụng ở mức cao đã đẩy mặt bằng lãi suất tăng, qua đó làm gia tăng chi phí huy động vốn của doanh nghiệp.

Trái với xu hướng giảm tốc của toàn thị trường, kênh phát hành trái phiếu ra công chúng ghi nhận kết quả cao nhất từ trước đến nay. Trong quý III, có 16 đợt phát hành thành công với tổng giá trị 31.600 tỷ đồng, tăng 55% so với cùng kỳ năm trước.

Các ngân hàng thương mại tiếp tục giữ vai trò chủ đạo với 8 đợt phát hành. Trong đó, Agribank huy động thành công 15.000 tỷ đồng trái phiếu ra công chúng. Phần lớn các đợt phát hành của những ngân hàng còn lại có giá trị khoảng 1.000-3.000 tỷ đồng.

Bên cạnh nhóm ngân hàng, các công ty chứng khoán như ACBS, TCBS, doanh nghiệp tài chính như F88 và một số doanh nghiệp tiêu dùng cũng tham gia kênh huy động này. Quy mô phát hành của các tổ chức phi ngân hàng nhìn chung còn khiêm tốn, phần lớn dưới 1.000 tỷ đồng.

Một trong những diễn biến đáng chú ý nhất trong quý III là mặt bằng lãi suất phát hành trái phiếu tiếp tục đi lên ở tất cả các nhóm ngành, tiến sát mức đỉnh từng ghi nhận trong giai đoạn 2022-2023.

Theo S&I Ratings, lãi suất phát hành mới đã tăng khoảng 2,5 điểm phần trăm so với vùng đáy năm 2025, lên gần 9,5%/năm. Dù tốc độ tăng chậm lại trong quý III, mặt bằng lãi suất vẫn duy trì ở mức cao, phần nào phản ánh áp lực huy động vốn của doanh nghiệp.

Đối với nhóm ngân hàng, lãi suất phát hành trái phiếu bình quân trong quý III đạt 8,85%/năm, vượt mức bình quân 8,7%/năm của năm 2022. Một số đợt phát hành đã có lãi suất trên 10%/năm, cao hơn mức đỉnh 9,7%/năm từng ghi nhận trong giai đoạn 2022-2023.

Chẳng hạn, Sacombank phát hành trái phiếu với lãi suất cố định 10%/năm. PVcomBank áp dụng lãi suất bằng bình quân lãi suất tiết kiệm cá nhân kỳ hạn 12 tháng cộng biên độ 4,6 điểm phần trăm, tương đương khoảng 10,4%/năm tại thời điểm được ghi nhận.

Ở nhóm bất động sản và các doanh nghiệp thuộc những ngành khác, lãi suất phát hành trái phiếu mới đã tăng lên khoảng 12,5-13%/năm. Dù chưa vượt đỉnh 14-14,5%/năm của giai đoạn 2022-2023, mức lãi suất này vẫn tạo áp lực đáng kể đối với chi phí tài chính, nhất là tại các doanh nghiệp có hệ số đòn bẩy cao.

Dữ liệu từ Chứng khoán MB (MBS) cho thấy một số doanh nghiệp bất động sản lớn như Vinhomes, Đầu tư Xây dựng Thái Sơn, Đô thị Du lịch Cần Giờ và Phát triển Thành phố Xanh đã phát hành trái phiếu với lãi suất trên 12,5%/năm. Khải Hoàn Land và Tandoland thậm chí chấp nhận mức lãi suất trên 13%/năm.

Theo FiinRatings, áp lực chi phí vốn của ngành ngân hàng xuất phát từ việc tăng trưởng tín dụng vượt tốc độ huy động, buộc các ngân hàng phải nâng lãi suất tiền gửi có kỳ hạn và lãi suất trái phiếu để thu hút nguồn vốn. Đơn vị này dự báo chi phí vốn có thể đi ngang trong quý IV thay vì giảm, tạo lợi thế tương đối cho các tổ chức có chất lượng tín nhiệm cao. Ngược lại, những tổ chức có mức độ tín nhiệm thấp hơn có thể phải trì hoãn hoặc thu hẹp kế hoạch phát hành.

Đối với doanh nghiệp bất động sản, lãi suất cao cũng làm tăng chi phí huy động vốn khi khả năng tiếp cận tín dụng ngân hàng còn chịu những giới hạn nhất định. Vì vậy, trái phiếu doanh nghiệp vẫn là một kênh bổ trợ cho tín dụng ngân hàng, giúp doanh nghiệp đa dạng hóa nguồn vốn, chủ động quản lý kỳ hạn nợ và cơ cấu tài sản. 

Bên cạnh chi phí vốn, nghĩa vụ thanh toán trái phiếu đến hạn đang trở thành sức ép lớn đối với thị trường trong những quý tới. Theo ước tính của S&I Ratings, khoảng 93.000 tỷ đồng trái phiếu doanh nghiệp sẽ đáo hạn trong quý IV/2026, mức cao nhất trong năm. Trong đó, nhóm bất động sản chiếm khoảng 46.900 tỷ đồng, tương đương gần một nửa tổng giá trị đáo hạn toàn thị trường.

Áp lực dự kiến tiếp tục tăng trong năm 2027, khi tổng giá trị trái phiếu doanh nghiệp đến hạn thanh toán ước đạt 276.000 tỷ đồng, tăng 22% so với năm 2026. Riêng nhóm bất động sản có khoảng 156.000 tỷ đồng trái phiếu đến hạn, chiếm khoảng 57% tổng giá trị toàn thị trường.

Theo S&I Ratings, hoạt động phát hành mới trong thời gian tới sẽ phục vụ đồng thời hai mục tiêu: bổ sung vốn cho các dự án và cơ cấu lại những khoản nợ hiện hữu. Điều này cho thấy khả năng phục hồi của thị trường không chỉ phụ thuộc vào nhu cầu đầu tư mới mà còn gắn với năng lực thanh toán và tái cấp vốn của các tổ chức phát hành.

Triển vọng trung hạn phụ thuộc vào chi phí vốn và khả năng tái cấp vốn

Trong trung hạn, nhu cầu vốn của nền kinh tế được dự báo tăng lên để phục vụ các dự án bất động sản, khu đô thị, hạ tầng giao thông,... Với nhu cầu đầu tư trung và dài hạn ngày càng lớn, trái phiếu doanh nghiệp tiếp tục được kỳ vọng là một kênh dẫn vốn quan trọng, bổ sung nguồn lực bên cạnh tín dụng ngân hàng.

Dù vậy, triển vọng của thị trường vẫn chịu tác động từ diễn biến lãi suất trong nước và quốc tế. Những rủi ro liên quan đến lạm phát cùng xu hướng lợi suất trái phiếu chính phủ quốc tế neo ở mức cao có thể khiến mặt bằng lãi suất duy trì ở mức cao ít nhất trong nửa đầu năm 2027.

Đối với doanh nghiệp phát hành, lãi suất cao làm tăng chi phí huy động, ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng vốn và khả năng triển khai các kế hoạch đầu tư. Áp lực này đặc biệt rõ nét tại những doanh nghiệp có nhu cầu vốn lớn, đòn bẩy tài chính cao hoặc phải đồng thời đáp ứng nhiều nghĩa vụ nợ đến hạn.

Giữa tình hình đó, doanh nghiệp và các tổ chức tài chính Việt Nam đang từng bước đa dạng hóa nguồn vốn, trong đó có việc tiếp cận thị trường vốn quốc tế. Tuy nhiên, việc lựa chọn kênh huy động này cần được cân nhắc trên tổng thể chi phí thu xếp, yêu cầu xếp hạng tín nhiệm và chi phí phòng ngừa rủi ro tỷ giá, chứ không chỉ dựa vào mức lãi suất danh nghĩa.

Ngoài ra, doanh nghiệp cũng phải thích ứng với các yêu cầu tuân thủ ngày càng chặt chẽ đối với hoạt động phát hành và quản lý trái phiếu. Việc đáp ứng các quy định mới, minh bạch thông tin và nâng cao chất lượng quản trị sẽ ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận thị trường vốn của từng tổ chức phát hành.

S&I Ratings đánh giá triển vọng trung hạn của thị trường trái phiếu doanh nghiệp vẫn được hỗ trợ bởi nhu cầu huy động vốn và áp lực tái cấp vốn ngày càng tăng. Trong điều kiện lãi suất cao, thị trường cần thêm thời gian để tái cấu trúc theo hướng bền vững, mở rộng cơ sở nhà đầu tư và nâng cao chất lượng của các đợt phát hành.

Khi khối lượng trái phiếu đáo hạn tiếp tục tăng, khả năng huy động vốn mới sẽ không chỉ phụ thuộc vào nhu cầu của doanh nghiệp mà còn vào mức độ chấp nhận rủi ro của nhà đầu tư, chi phí vốn và sức khỏe tài chính của tổ chức phát hành. Đây sẽ là những yếu tố quan trọng định hình diễn biến thị trường trong phần còn lại của năm 2026 và năm 2027.