'Từ IPO đến giá trị dài hạn' - định hướng phát triển của một thị trường vốn hiện đại

Hoạt động phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) là một trong những phương thức quan trọng để doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn cổ phần, mở rộng cơ sở cổ đông và tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển tiếp theo.

Chiều 21/10, tại Hà Nội, Báo điện tử Tuổi Trẻ phối hợp cùng Công ty cổ phần Chứng khoán KAFI tổ chức tọa đàm “Từ IPO đến giá trị dài hạn”. Sự kiện có sự tham gia của lãnh đạo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, các chuyên gia trong lĩnh vực chứng khoán, truyền thông, cùng đại diện các công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ và doanh nghiệp.

Cần nhiều doanh nghiệp tiếp tục tăng trưởng bền vững sau IPO

Một thương vụ IPO thành công không chỉ được đánh giá qua số lượng cổ phiếu phân phối, quy mô vốn huy động hay diễn biến giá cổ phiếu khi bắt đầu giao dịch. Điều quan trọng hơn là năng lực kinh doanh, chất lượng quản trị, tính minh bạch và khả năng tạo ra giá trị bền vững cho cổ đông trong những năm sau IPO.

Phát biểu khai mạc buổi tọa đàm, nhà báo Lê Cao Cường, Phó tổng biên tập Báo điện tử Tuổi Trẻ nêu vấn đề, thành công của một thương vụ IPO không nên chỉ được đo bằng số vốn huy động hay diễn biến giá cổ phiếu sau khi lên sàn, mà quan trọng hơn là cách doanh nghiệp sử dụng đồng vốn và giá trị thực mang lại cho cổ đông trong dài hạn.

IPO không chỉ là cơ hội huy động vốn, mà còn là bước chuyển đòi hỏi doanh nghiệp nâng cao chất lượng quản trị, minh bạch thông tin và trách nhiệm với nhà đầu tư. Niềm tin thị trường phải được xây dựng từ kết quả kinh doanh thực chất, khả năng thực hiện cam kết và việc bảo vệ quyền lợi cổ đông, đặc biệt là nhà đầu tư nhỏ lẻ. Vì thế, thị trường chứng khoán không chỉ cần nhiều doanh nghiệp IPO thành công, mà cần nhiều doanh nghiệp tiếp tục tăng trưởng bền vững sau IPO, Phó tổng biên tập Báo điện tử Tuổi Trẻ nhấn mạnh.

Theo đánh giá của các chuyên gia, giá trị huy động vốn qua thị trường chứng khoán và thị trường trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ tăng qua các năm: năm 2023 khoảng 413.000 tỉ đồng, năm 2024 đạt 550.000 tỉ đồng, năm 2025 đạt 764.000 tỉ đồng và riêng 9 tháng đầu năm 2026 đạt 564.000 tỉ đồng. Kết quả này cho thấy rõ vai trò của thị trường chứng khoán trong việc cung ứng nguồn lực cho nền kinh tế. Riêng với hoạt động IPO, giai đoạn 2021-2024 có 16 doanh nghiệp IPO với tổng vốn huy động 6.500 tỉ đồng.

Hoàn thiện thể chế, cải thiện môi trường kinh doanh

Tọa đàm có 2 phiên, phiên thảo luận thứ nhất có chủ đề “IPO mở ra một chặng đường mới giữa cổ đông và doanh nghiệp”. Tại phiên này, các chuyên gia tập trung phân tích vai trò của IPO trong việc huy động vốn cho nền kinh tế, những điều kiện cần thiết để phát triển thị trường IPO lành mạnh và các tiêu chí đánh giá một thương vụ chào bán thành công; phiên thứ hai có chủ đề “Sau khi nhận tiền của cổ đông, doanh nghiệp ‘nợ’ họ điều gì?”, đi sâu vào trách nhiệm của doanh nghiệp sau IPO.

Theo bà Lê Thị Việt Nga, Phó chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, “Từ IPO đến giá trị dài hạn” không chỉ là hành trình của một doanh nghiệp, mà còn là định hướng phát triển của một thị trường vốn hiện đại, nơi nguồn vốn được huy động minh bạch, phân bổ hiệu quả và chuyển hóa thành giá trị bền vững cho doanh nghiệp, cho nhà đầu tư và cho nền kinh tế.

Bà Lê Thị Việt Nga cho biết, thời gian qua Chính phủ, Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ để phát triển thị trường chứng khoán, từ hoàn thiện thể chế, pháp luật, cải thiện môi trường kinh doanh, tháo gỡ vướng mắc, khó khăn, phát triển cả cung và cầu, đến đặc biệt là tăng cường kỷ cương, kỷ luật của thị trường.

Một trong những định hướng của Chính phủ, Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước là phát triển thị trường chứng khoán thành kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng của nền kinh tế, nhất là khi nhu cầu vốn cho mở rộng sản xuất, đổi mới công nghệ và chuyển đổi số ngày càng gia tăng.

Thị trường chứng khoán sẽ tập trung vào bốn định hướng: Thứ nhất, phát triển thị trường ổn định, an toàn, lành mạnh, hiệu quả, bền vững và hội nhập; mở rộng khả năng tiếp cận thị trường chứng khoán cho doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp có tiềm năng tăng trưởng, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo;

Thứ hai, thúc đẩy hoạt động chào bán cổ phiếu và trái phiếu ra công chúng gắn với niêm yết; Thứ ba, phát triển các sản phẩm tài chính đa dạng, đáp ứng nhu cầu huy động vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế, phù hợp với khẩu vị rủi ro của các nhà đầu tư tổ chức; Thứ tư, thu hút mạnh mẽ dòng vốn đầu tư dài hạn, đặc biệt từ các quỹ đầu tư và các tổ chức trong và ngoài nước.

Từ những định hướng trên, Chính phủ, Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã và đang thực hiện hàng loạt giải pháp, trong đó có sáu giải pháp chủ yếu: Thứ nhất, tiếp tục hoàn thiện thể chế, pháp luật, cải thiện môi trường kinh doanh, bảo đảm tính đồng bộ, minh bạch và phù hợp với thông lệ quốc tế. Chính phủ đã trình Quốc hội dự án luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán để xem xét tại kỳ họp thứ hai vào tháng 10/2026.

Thứ hai, tháo gỡ các vướng mắc nhằm tăng độ mở của thị trường, đáp ứng khuyến nghị của các tổ chức xếp hạng và nhà đầu tư toàn cầu. Mô hình đối tác bù trừ trung tâm (CCP) dự kiến triển khai từ đầu năm 2027; đồng thời rà soát quy định về tỉ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài, theo hướng giảm hạn chế tại các ngành nghề không thuộc lĩnh vực trọng yếu về an ninh, quốc phòng.

Thứ ba, đa dạng hóa hàng hóa trên thị trường, đẩy mạnh chào bán chứng khoán ra công chúng gắn với niêm yết, thu hút doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp có nền tảng tài chính, quản trị tốt lên sàn. Cơ quan quản lý cũng thúc đẩy phát triển các chỉ số mới phục vụ thị trường cơ sở và chứng khoán phái sinh; Thứ tư, cơ cấu lại nhà đầu tư, phát triển ngành quỹ, tăng cường đào tạo và phổ biến kiến thức chứng khoán nhằm mở rộng sự tham gia của nhà đầu tư trong và ngoài nước.

Thứ năm, đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ hiện đại, nâng cấp hạ tầng giao dịch và thanh toán; nghiên cứu triển khai các cơ chế, lệnh giao dịch mới phù hợp với diễn biến thị trường; Thứ sáu, tăng cường giám sát, kiểm tra, thanh tra và xử lý nghiêm vi phạm, bảo đảm thị trường chứng khoán vận hành công khai, minh bạch và công bằng.

Bên cạnh các nỗ lực cải thiện nền tảng pháp lý và hạ tầng của cơ quan quản lý nhà nước, các chuyên gia tại tọa đàm nhấn mạnh vai trò then chốt của chính các doanh nghiệp để thị trường chứng khoán trở thành kênh dẫn vốn hiệu quả. Trong giai đoạn mới, doanh nghiệp cần tập trung vào các yếu tố như: Chuẩn hóa quản trị doanh nghiệp theo thông lệ quốc tế; nâng cao tính minh bạch và chất lượng công bố thông tin; củng cố năng lực tài chính và chiến lược phát triển dài hạn và chủ động tham gia thị trường vốn.