Đề xuất doanh nghiệp được quyết định giá xăng dầu nhưng phải thông báo trước 30 phút

Tại dự thảo Nghị định về kinh doanh xăng dầu đang lấy ý kiến để hoàn thiện, Bộ Công Thương tiếp tục đề xuất Nhà nước không công bố giá cơ sở định kỳ. Thay vào đó, doanh nghiệp đầu mối và thương nhân phân phối tự quyết giá bán, kê khai, kết nối dữ liệu để cơ quan quản lý kiểm tra, giám sát.

Để chuẩn hóa việc điều chỉnh giá và công bố, kê khai giá, dự thảo quy định trường hợp điều chỉnh giá, thương nhân lập, lưu giữ bảng phân tích biến động các yếu tố hình thành giá. Sau đó công bố giá mới chậm nhất 30 phút trước thời điểm có hiệu lực, ghi rõ giờ, phút áp dụng. 

Thương nhân không được áp dụng mức giá tăng trước thời điểm có hiệu lực, không được trì hoãn áp dụng mức giá giảm. Việc kê khai giá thực hiện chậm nhất vào cuối ngày làm việc tiếp theo, việc tiếp nhận kê khai không phải thủ tục phê duyệt giá. 

Dự thảo cũng bổ sung cơ chế giám sát và xử lý đó là Bộ Công Thương, UBND cấp tỉnh thông qua dữ liệu kê khai giá theo dõi hành vi thiết lập giá, phân chia thị trường nhằm ngăn chặn thỏa thuận ngầm, liên minh độc quyền; xác định các dấu hiệu để kích hoạt quy trình điều tra hạn chế cạnh tranh; yêu cầu giải trình, kiểm tra khi có dấu hiệu giá tăng bất hợp lý. 

Dấu hiệu để điều tra hạn chế cạnh tranh, như nhóm từ hai đầu mối hoặc phân phối trên cùng địa bàn có tổng thị phần 30% trở lên thông đồng, thỏa thuận giá không xuất phát từ biến động đầu vào. Theo Bộ Công Thương, cơ chế này đáp ứng yêu cầu tăng giám sát giá, kiểm soát hạn chế cạnh tranh trong bối cảnh thương nhân tự quyết giá.

Liên quan tới điều kiện kinh doanh, Bộ Công Thương đề xuất đầu mối phải sở hữu ít nhất 40 cửa hàng bán lẻ. Quy định này thay thế phương án cũ khi yêu cầu 10 cửa hàng trực thuộc và ít nhất 40 doanh nghiệp phân phối cùng hệ thống.

Dự thảo cũng không còn liệt kê Quỹ bình ổn giá xăng dầu trong nhóm các biện pháp bình ổn giá. Thay vào đó, cơ quan soạn thảo bổ sung quy định cho phép điều hành giá bằng các biện pháp cụ thể trong trường hợp cần thiết, gồm quy định giá tối đa, khung giá hoặc giá cụ thể có thời hạn.

Như vậy, dự thảo đặt ra khả năng Nhà nước can thiệp trực tiếp vào giá xăng dầu thông qua các công cụ trên trong một khoảng thời gian nhất định, bên cạnh các biện pháp điều hòa cung cầu, sử dụng dự trữ xăng dầu, điều chỉnh thuế, tài chính, tiền tệ và các công cụ khác theo quy định pháp luật.

Giải trình về nội dung này, Bộ Công Thương cho biết việc sửa đổi nhằm chỉnh lý câu chữ các nguyên tắc bình ổn giá. Việc bỏ Quỹ bình ổn giá xăng dầu khỏi danh mục biện pháp bình ổn và bổ sung công cụ điều hành giá được thực hiện theo định hướng tại Thông báo 488/TB-VPCP và tờ trình của cơ quan soạn thảo.

Bên cạnh đó, dự thảo tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu bình ổn giá phải phù hợp với cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước, bảo đảm hài hòa lợi ích của Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng, không làm méo mó tín hiệu thị trường trong trung và dài hạn.

Các biện pháp bình ổn cũng phải phù hợp với bối cảnh kinh tế - xã hội, góp phần kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an sinh xã hội, an ninh năng lượng và nguồn cung xăng dầu trong nước. Việc áp dụng phải công khai, minh bạch, kịp thời, có thời hạn và được rà soát khi những yếu tố gây biến động bất thường không còn.