Điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng: Danh sách cụm làng dự kiến di dời, tái thiết

9 cực phát triển, 9 trung tâm lớn và 9 trục động lực

Ngày 5/9, UBND TP Hà Nội có báo cáo điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng tỷ lệ 1/5.000 để thực hiện Dự án đầu tư Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng.

Việc nghiên cứu, triển khai Dự án đầu tư xây dựng Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng trên địa bàn thành phố Hà Nội được thực hiện trên cơ sở các chủ trương, nghị quyết quan trọng của Trung ương, Bộ Chính trị, Quốc hội và chỉ đạo của Chính phủ.

Trong đó, đáng chú ý là Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 17-3-2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới; Nghị quyết số 30-NQ/TW ngày 23-11-2022 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh vùng Đồng bằng sông Hồng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 cùng Nghị quyết số 258/2025/QH15 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù để thực hiện các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô...

Các chủ trương, văn bản chỉ đạo nêu trên là cơ sở chính trị, pháp lý quan trọng để Hà Nội nghiên cứu, hoàn thiện quy hoạch, xác định phương án đầu tư và tổ chức triển khai một trong những dự án hạ tầng, chỉnh trang và phát triển không gian đô thị có ý nghĩa đặc biệt đối với Thủ đô.

Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm xác định quan điểm xây dựng và phát triển Thủ đô “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”, lấy con người làm trung tâm, chủ thể, mục tiêu và động lực của phát triển; đặt văn hóa ở vị trí trung tâm của chiến lược phát triển kinh tế - xã hội; phát triển nhanh, bền vững, thông minh, hiện đại, bao trùm, gắn với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Quy hoạch tổng thể định hình cấu trúc không gian gồm 9 cực phát triển, 9 trung tâm lớn và 9 trục động lực; trong đó, các trục động lực và hệ thống vành đai, hướng tâm đóng vai trò “xương sống” kỹ thuật, kết nối các cực tăng trưởng với khu vực trung tâm và mạng lưới liên kết Vùng Thủ đô.

Trong Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, Trục đại lộ cảnh quan Sông Hồng được xác định là một trong 9 động lực phát triển của Thủ đô. Đây là trục chiến lược, trục không gian xanh trung tâm, đồng thời là trục kinh tế, thương mại, dịch vụ và đô thị gắn với văn hóa sáng tạo, khoa học công nghệ dọc hai bên sông Hồng.

Đây cũng là không gian biểu trưng cho hình ảnh Hà Nội “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo”, hướng tới trở thành biểu tượng mới của Thủ đô văn minh, hiện đại; kết nối với các tỉnh dọc sông Hồng và các khu vực sông thuộc hệ thống sông Hồng trở thành vùng cảnh quan kinh tế - sinh thái đặc trưng của khu vực phía Bắc.

Phạm vi nghiên cứu của dự án trải dài 40 km theo hướng Tây Bắc - Đông Nam, đi giữa đô thị trung tâm, từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở, thuộc địa giới hành chính của 9 xã và 7 phường ven sông Hồng.

Quy mô tổng diện tích nghiên cứu: khoảng 11.418 ha. Quy mô dân số dự báo: khoảng từ 800.000 đến 1.200.000 người. Chỉ tiêu sử dụng đất dân dụng: khoảng 55 m²/người. Chỉ tiêu sử dụng đất đơn vị ở: khoảng 15 m²/người.

Mật độ xây dựng gộp: Khu dịch vụ - công cộng: 60%; Nhóm nhà ở: từ 35% - 40%; Khu công viên chuyên đề: 25%; Khu công viên công cộng: 5%.

Tầng cao: phổ biến từ 30 đến 45 tầng; công trình điểm nhấn và biểu tượng đô thị: Tháp Kỷ nguyên cao 109 tầng; làng xóm truyền thống: dự kiến cao 03 tầng, sẽ được đánh giá theo tiêu chí cụ thể của từng dự án trong quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500.

Diện tích xây dựng và tôn cao bãi sông: Đồ án đề xuất khoảng 3.900 ha, tăng so với mức giới hạn của Quy hoạch phòng, chống lũ và quy hoạch đê điều hệ thống sông Hồng, sông Thái Bình theo Quyết định số 257 là 2.128 ha. Căn cứ trên Báo cáo lập mô hình tính toán thủy văn, thủy lực, đánh giá tác động đến an toàn thoát lũ do Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam lập, đã được UBND Thành phố và Bộ Nông nghiệp và Môi trường thống nhất tại Thông báo số 467/TB-(BNNMT-UBTPHN) ngày 06/5/2026.

Phân đoạn 1 (từ cầu Hồng Hà đến cầu Thăng Long): Diện tích khoảng 3.436 ha, dân số khoảng 160.000 người. Định hướng là khu vực tái thiết đô thị, cải tạo chỉnh trang làng xóm truyền thống, phát triển công viên sinh thái, bảo tồn tự nhiên và thể dục thể thao.

Phân đoạn 2 (từ cầu Thăng Long đến cầu Thanh Trì): Diện tích khoảng 4.548 ha, dân số khoảng 455.000 người. Đây là khu vực trọng tâm - "Phòng khách đô thị", phát triển khu vực tái thiết đô thị tập trung, trung tâm dịch vụ tài chính, thương mại, đổi mới sáng tạo, công trình điểm nhấn liên kết Hồ Tây - Cổ Loa.

Phân đoạn 3 (từ cầu Thanh Trì đến cầu Mễ Sở): Diện tích khoảng 3.435 ha, dân số khoảng 499.000 người. Khu vực tập trung các cụm công viên, phát triển đô thị (khu đô thị định cư và đa mục tiêu tại phường Lĩnh Nam), khu dịch vụ - thương mại, khu bảo tồn làng nghề Bát Tràng và các không gian nông nghiệp sinh thái.

Theo Nghị quyết số 18/NQ-HĐND ngày 11/5/2026 của HĐND Thành phố, có 18 dự án thành phần, trong đó có: 02 dự án giao thông Trục đại lộ cảnh quan bờ tả và hữu sông Hồng; 11 dự án công viên (quy mô khoảng 3.513 ha); 02 dự án kè và chỉnh trị lòng sông, bờ sông; và 03 dự án đô thị định cư và đa mục tiêu.

Hai cụm làng dự kiến phải di dời toàn bộ hoặc một phần

Thành phố dự kiến di dời 2 cụm làng theo Quy hoạch phòng, chống lũ và quy hoạch đê điều hệ thống sông Hồng, sông Thái Bình được Thủ tướng phê duyệt năm 2016.

Cụm Võng La - Hải Bối, thuộc các xã Thiên Lộc và Vĩnh Thanh, sẽ di dời một phần khu dân cư không bảo đảm an toàn phòng, chống lũ và phần nằm trong phạm vi xây dựng trục đại lộ. Khu vực bị ảnh hưởng thuộc các thôn Võng La, Yên Hà, Hải Bối có tổng diện tích khoảng 27ha.

Làng Bắc Cầu, thuộc phường Bồ Đề, cũng thuộc diện di dời, với diện tích khoảng 35,5ha.

Bên cạnh đó, 2 cụm làng được định hướng tái thiết nhằm hình thành khu vực được quy hoạch là “phòng khách đô thị” của Thủ đô: cụm Nhật Tân - Tứ Liên thuộc phường Hồng Hà rộng khoảng 96ha; cụm Thống Nhất, gồm Hạ Trại và Trung Thôn, thuộc phường Long Biên rộng khoảng 12ha.

“Phòng khách đô thị” nằm phía ngoài đê hữu sông Hồng, bên trong Vành đai 2, đoạn từ cầu Nhật Tân đến cầu Vĩnh Tuy. Khu vực này được định hướng tái thiết đô thị, phát triển trung tâm dịch vụ tài chính, thương mại, đổi mới sáng tạo và các công trình điểm nhấn kết nối Hồ Tây - Cổ Loa.

Ngoài 4 cụm làng thuộc diện di dời hoặc tái thiết, 8 cụm khác được cải tạo, chỉnh trang có chọn lọc, gồm: Văn Quán – Đông Cao - Tráng Việt thuộc xã Mê Linh; Ngọc Giang – Lực Canh - Văn Tinh thuộc xã Vĩnh Thanh, Đông Anh; Văn Đức thuộc xã Bát Tràng; Thúy Lĩnh thuộc phường Lĩnh Nam; Yên Mỹ thuộc xã Thanh Trì; Đại Lan thuộc xã Nam Phù; Tranh Khúc - Vạn Phúc thuộc xã Nam Phù; riêng cụm Bát Tràng - Giang Cao - Kim Lan dự kiến di dời một phần, khoảng 4,5ha, theo quy hoạch phòng, chống lũ.

Phạm vi cải tạo, chỉnh trang của 8 cụm làng không bao gồm diện tích phải di dời theo quy hoạch phòng, chống lũ hoặc giải phóng mặt bằng để xây dựng 2 tuyến đại lộ cảnh quan và các nút giao.

Đa dạng hóa địa điểm và loại hình nhà, đất tái định cư

Về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, thành phố định hướng phương án đáp ứng nguyện vọng của đa số cộng đồng dân cư, giải quyết nhu cầu tái định cư theo hướng đa dạng hóa địa điểm và loại hình nhà, đất; ưu tiên tối đa việc duy trì địa bàn sinh sống, sinh kế và sự gắn kết cộng đồng của người dân, đồng thời bảo đảm các khu tái định cư phải có điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ.

Thứ tự ưu tiên bố trí tái định cư được xác định theo các nguyên tắc sau. Bố trí tái định cư ngay trên cùng phường, xã, ưu tiên chuyển người dân từ khu vực ngoài bãi sông vào phía trong đê hoặc khu vực an toàn hơn trên chính địa bàn, nếu có quỹ đất, phù hợp quy hoạch và đáp ứng điều kiện triển khai dự án đầu tư.

Trường hợp quỹ đất trên địa bàn không đủ đáp ứng, việc tái định cư được nghiên cứu bố trí tại khu vực lân cận với khoảng cách hợp lý, thuận lợi cho người dân tiếp tục làm việc, sản xuất, kinh doanh, học tập, sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng và duy trì các quan hệ cộng đồng hiện có.

Người dân được bố trí tại các khu định cư tập trung đã hoặc có khả năng hoàn thành đồng bộ hệ thống hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, bảo đảm đầy đủ giao thông kết nối, trường học, cơ sở y tế, chợ dân sinh, không gian sinh hoạt cộng đồng, khu thương mại - dịch vụ và các điều kiện tạo sinh kế.

Các khu đô thị đa mục tiêu được xác định là quỹ bổ sung, đáp ứng nhu cầu tái định cư còn thiếu, đồng thời tạo thêm lựa chọn cho người dân về đất ở thấp tầng, căn hộ chung cư, nhà ở xã hội và các điều kiện dịch vụ đô thị đồng bộ.

Trên cơ sở rà soát của các sở, ngành thành phố, ý kiến của các xã, phường có liên quan, quỹ đất tái định cư phục vụ giải phóng mặt bằng dự án Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng dự kiến được bố trí tại cùng địa bàn xã, phường hoặc khu vực lân cận với quy mô dự kiến khoảng 265 ha tại các xã Mê Linh 72 ha; xã Vĩnh Thanh và Đông Anh 30 ha; xã Bát Tràng 35 ha; xã Ô Diên 11 ha; phường Thượng Cát và Đông Ngạc 12 ha; phường Yên Sở 10 ha; xã Nam Phù 72 ha; xã Hồng Vân 23 ha.

Đối với các xã, phường Thiên Lộc, Phú Thượng, Hồng Hà, Bồ Đề, Long Biên, không có quỹ đất tái định cư phía bên trong đê cho người dân, khi bố trí tái định cư dự kiến sắp xếp vào khu đô thị đa mục tiêu, khu định cư tập trung của thành phố. Đây đồng thời là quỹ bổ sung chung của dự án, phục vụ các địa bàn khác khi quỹ tái định cư tại chỗ hoặc lân cận không đáp ứng đủ nhu cầu, đồng thời tạo thêm lựa chọn về loại hình tái định cư cho người dân.

Các khu đô thị đa mục tiêu dự kiến gồm: Thư Lâm - Đông Anh 736,84 ha tại xã Thư Lâm và xã Đông Anh, Bắc Thăng Long (Urban City khoảng 474 ha tại xã Phúc Thịnh và xã Thiên Lộc): Lĩnh Nam 169,5 ha; Bồ Đề, phường Long Biên và xã Bát Tràng 270,68 ha; khu định cư Long Biên - Bồ Đề khoảng 201 ha; khu định cư Lĩnh Nam 101 ha.

Bồi thường về đất bằng hai lần mức quy định

Đối với đất phải thu hồi để thực hiện dự án, thành phố áp dụng chính sách bồi thường, hỗ trợ đặc thù theo Luật Thủ đô, các nghị quyết của Quốc hội, nghị định của Chính phủ, Nghị quyết 36/2026 của HĐND TP Hà Nội và Quyết định 40/2026 của UBND TP.

Theo đó, mức bồi thường bằng tiền về đất bằng hai lần so với mức quy định được áp dụng với đất ở, đất nông nghiệp và đất phi nông nghiệp đáp ứng đủ điều kiện pháp lý.

Đối với đất ở, các trường hợp được áp dụng gồm đất có quyết định giao, cho thuê; có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc giấy tờ đủ điều kiện được cấp giấy chứng nhận. Đất được sử dụng ổn định, có vi phạm pháp luật trước ngày 1/7/2014 cũng được xem xét theo quy định.

Với đất nông nghiệp, điều kiện gồm có giấy chứng nhận, đủ điều kiện được cấp giấy chứng nhận hoặc được sử dụng ổn định trước ngày 1/7/2004 nhưng không đủ điều kiện cấp giấy. Đối với đất phi nông nghiệp, chính sách áp dụng cho tổ chức được giao đất hoặc thuê đất trả tiền một lần.

Công trình, tài sản, cây trồng, vật nuôi, chi phí đầu tư còn lại vào đất và thiệt hại đối với công trình được bồi thường theo Luật Đất đai và Nghị quyết 36/2026 của HĐND TP.

Người bị thu hồi đất còn được hỗ trợ ổn định đời sống, sản xuất, kinh doanh; di dời vật nuôi; tháo dỡ, phá dỡ và di chuyển tài sản. Mức hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm việc làm bằng 5 lần giá đất nông nghiệp.

Trường hợp số tiền bồi thường về đất không đủ mua một suất tái định cư tối thiểu, Nhà nước sẽ hỗ trợ phần còn thiếu.